Veengebieden zijn moerassige, natte ecosystemen die voorkomen in de Boreale bossen in het Russische Noordpoolgebied tot de tropen van Centraal-Afrika.
Wanneer de vegetatie uiteenvalt, komt er doorgaans kooldioxide vrij in de atmosfeer. Wanneer datzelfde organische materiaal echter in een moeras valt en bedekt wordt met water, raakt koolstof gevangen en wordt het daar opgeslagen, soms wel duizenden jaren lang.
Dit maakt veengebieden essentieel voor de koolstofbalans in de wereld. Hoewel ze slechts 3% van het aardoppervlak bedekken, slaan ze bijna een derde van de koolstof in de wereld op.
Op deze Wereldveendag, 2 juni, is hier een blik op enkele recente veengebiedenrapporten van Mongabay:
Het grootste tropische veengebied ter wereld, gelegen in het Afrikaanse Congobekken, werd pas ongeveer tien jaar geleden in kaart gebracht. Wetenschappers denken dat de veengebieden van de Cuvette Centrale ongeveer zo groot zijn als Engeland en ongeveer 30 miljard ton koolstof bevatten.
Onderzoekers hebben onlangs ontdekt dat sommige meren in de Cuvette Centrale langzaam oude koolstof vrijgeven. Met behulp van statistische modellen schatten ze dat een groot deel van de koolstof die lokaal wordt uitgestoten tussen de 2.000 en 3.500 jaar oud is. “Het verbaasde ons niet dat bijna de helft afkomstig was van eeuwenoude turfkoolstof,” vertelde hoofdauteur van het onderzoek, Travis Drake, aan John Cannon van Mongabay.
Wetenschappers weten nog niet of de vrijgekomen koolstof een natuurlijk fenomeen is of het gevolg is van iets dat het systeem verandert.
In het ijskoude Noordpoolgebied is het smelten van de permafrost als gevolg van de klimaatverandering een grote aanjager van de koolstofemissies uit veengebieden.
Nu werken lokale en inheemse gemeenschappen in Europa, Canada en de VS samen om ’s werelds eerste gecoördineerde herstelcentrum voor arctische en noordelijke veengebieden te creëren. Voortbouwend op eerdere restauratiewerkzaamheden in Finland heeft het initiatief bijgedragen aan het herstel van meer dan 100.000 hectare (247.000 acres) Arctische veengebieden.
De projecten geven prioriteit aan kritische inheemse kennis van de ecosystemen om te helpen bij het behoud ervan. Inheemse Gwich’in-gemeenschappen in de Northwest Territories van Canada verwijderen bijvoorbeeld invasieve planten om stamleden toegang te geven tot hun traditionele land.
“De toegang maakt observatie en verzorging van Gwich’in-land ter plaatse mogelijk via traditionele landgebruikspraktijken zoals jagen, vissen en bessenplukken,” vertelde Kristi Benson, die leiding geeft aan de inspanningen van het initiatief voor de Gwich’in Tribal Council, aan Sonam Lama Hyolmo van Mongabay.
Een veenbos nabij de Peruaanse Pastaza-rivier wordt gedomineerd door aquajes (Mauritia flexuosa), palmbomen die gemeenschappen voorzien van een rode vrucht, ook wel aguajes genoemd. Jarenlang hebben de plaatselijke bewoners de bomen gekapt voor het fruit, maar toen die bomen schaars begonnen te worden, veranderden ze de manier waarop ze oogstten.
De gemeenschapsleden klimmen nu in de bomen en schudden het fruit los. Het is een duurzamere oogstmethode, die ook helpt de lokale biodiversiteit, het levensonderhoud en de kritische koolstof in het veengebied te behouden, meldde Leslie Moreno Custodio voor Mongabay.
Bannerafbeelding: Luchtfoto van een veenbos in de Democratische Republiek Congo. Afbeelding door Daniel Beltrá/Greenpeace.
