Er wordt algemeen aangenomen dat jaguars solitaire katten zijn, die alleen anderen tolereren als ze paren of jongen grootbrengen. Uit een nieuw onderzoek in de Braziliaanse Pantanal is echter gebleken dat de jaguars daar vaak paren en veel socialer zijn dan verwacht.
De Pantanal, ’s werelds grootste wetland, heeft ’s werelds hoogste bevolkingsdichtheid van jaguars (Panthera onca), waar toeristen ze bijna gegarandeerd zullen spotten vanaf een rondvaartboot.
Deze overvloed aan jaguars heeft ook onderzoekers aangetrokken. Sinds 2013 hebben wetenschappers van het Jaguar ID-project dagelijks onderzoeken uitgevoerd tijdens het droge seizoen van de Pantanal, van juni tot oktober. Ze verzamelen foto’s en video’s en hebben 459 individuele katten geïdentificeerd aan de hand van hun kenmerkende rozetpatronen. Gecombineerd met gegevens van burgerwetenschappers bieden de beelden een ‘schat’ aan informatie over jaguars en hun sociale interacties, aldus Valeria Boron, hoofdauteur van het onderzoek en senior programmaadviseur voor Latijns-Amerika bij WWF UK.
Boron vertelde Mongabay in een videogesprek dat het meeste van wat wetenschappers voorheen wisten over jaguars afkomstig was van cameravallen en genetische tests, die niet het volledige bereik van hun interacties nauwkeurig kunnen vastleggen.
Door dertien jaar aan gegevens te analyseren, ontdekte het team dat de Pantanal-jaguars veel socialer waren dan verwacht, met aanzienlijke verschillen tussen mannen en vrouwen. De onderzoekers registreerden 167 gevallen van interactie tussen jaguarparen: bij bijna de helft waren twee mannen betrokken, bij 31% waren een man en een vrouw betrokken, en bij slechts 17% waren twee vrouwen betrokken.
Ongeveer een kwart van de interacties was agressief, 36,5% was neutraal – individuen rustten of jaagden onafhankelijk in hetzelfde gebied – en bijna 39% was sociaal, inclusief samen spelen, verzorgen en jagen. In één interactie zagen de onderzoekers bijvoorbeeld twee zussen uit verschillende nesten elkaar verzorgen. In een ander geval trokken twee verwante mannetjes samen door een gebied en patrouilleerden.
Onder jaguars waarvan de familiegeschiedenis bekend is, hadden verwante mannetjes positievere interacties, maar dit was niet het geval voor vrouwtjes.
Boron zei dat ze vermoedt dat de vrouwtjes, vaak met welpen, zich defensiever gedragen om hun nakomelingen te beschermen. “Dat is de hypothese die we hebben, omdat er in het gebied een melding was van kindermoord door een andere vrouw,” zei Boron.
Onderzoekers zeggen dat mannetjes elkaar waarschijnlijk tolereren omdat de Pantanal een ideale leefomgeving biedt met een overvloed aan prooien.
“Alle waarnemingen komen van rivieroevers in een gebied met een zeer hoge prooi- en jaguardichtheid, dus de resultaten zijn niet noodzakelijkerwijs van toepassing op jaguars elders”, vertelde Stijn Verschueren, een natuurbeschermingsbioloog aan de Universiteit van Bern in Zwitserland, die niet betrokken was bij het onderzoek, per e-mail aan Mongabay.
Onderzoekers erkennen die beperking, maar zeggen dat soortgelijke onderzoeken ook in andere gebieden met een hoge jaguardichtheid kunnen worden gedaan, zoals het Mamirauá-reservaat in de Amazone. De bestaande Pantanal-gegevens kunnen ook worden gebruikt om specifiek gedrag gedetailleerder te onderzoeken.
“Dat zou eigenlijk fascinerend zijn en een meer beschrijvend artikel… het gedrag van jaguar op een meer kwalitatieve manier beschrijven”, zei Boron.
Bannerafbeelding: Niet-verwante mannelijke jaguars verzorgen elkaar. Afbeelding met dank aan Tom Schuler via Jaguar ID Project.
