Ongeveer twee uur ten noorden van Kaapstad is een ambitieuze poging ondernomen om de invasieve gevlekte baars uit de Breekkransrivier in Zuid-Afrika uit te roeien. Het verwijderen van de baars heeft ertoe bijgedragen dat de ernstig bedreigde, vurige roodvintonijn (Pseudobarbus doring) een kans om te vechten tegen uitsterven.
“Gevlekte baars werd eind jaren dertig in het riviersysteem geïntroduceerd”, vertelde Martine Jordaan, een fauna-ecoloog bij Cape Nature, een provinciale natuurbeschermingsautoriteit, in een videogesprek aan Mongabay. “De belangrijkste reden was om een soort te hebben die goed was voor de hengelsport. Wat de baars tot een goede visvis maakt, maakt hem tot een slechte indringer. Hij gaat echt achter de kleine vissen aan, en de meeste van onze inheemse vissen zijn 12 centimeter of kleiner.”
Jordaan zei dat nadat de bassoort was geïntroduceerd, deze zich verspreidde voor zover het leefgebied dat toeliet, en alleen stopte als hij natuurlijke barrières zoals watervallen tegenkwam. “Vaak zie je dat inheemse vispopulaties (beperkt zijn tot) beken waar zeebaars niet kan binnendringen”, zegt Jordaan.
Dat was het geval met de aanbiddende vurige roodvin. “De Breekkransrivier heeft de grootste overgebleven populatie van vurige roodvintongen, met waarschijnlijk een paar honderd volwassenen,” vertelde Jeremy Shelton, een zoetwaterconservatie-ecoloog werkzaam bij het Freshwater Research Centre (FRC), per e-mail aan Mongabay. “De soort komt ook in een andere rivier voor, maar in zeer kleine aantallen.”
Voorafgaand aan de uitroeiing van de gevlekte zeebaars waren de vurige roodvintonijnen beperkt tot een stuk van 2 kilometer (1,2 mijl) van de Breekkransrivier dat baarsvrij bleef.
Het Breekkrans River Restoration Project wordt beheerd door de FRC in samenwerking met Cape Nature en de Fynbos Fish Trust. Sinds 2023 richt het project zich elke zomer op het zuidelijk halfrond op de invasieve zeebaars, inclusief de bouw van een stroomafwaartse visbarrière om te voorkomen dat de zeebaars opnieuw het stuk rivier binnendringt.
“Met behulp van netten, speergeweren en elektrovissers om invasieve gevlekte baars uit te roeien op 8 km van de bovenste Breekkransrivier, breidde het project het leefgebied van de ernstig bedreigde Doring roodvin uit van 2 km naar 10 km,” of 1,2 tot 6 mijl, zei Shelton.
“Alle inheemse vissen vertoonden herstel”, voegde Jordaan eraan toe. “Alle soorten ervaren een groter bereik, en dit was een direct gevolg van het wegnemen van de roofzuchtige impact van de gevlekte baars.”
Shelton zei dat het succes van het project “aantoont dat invasieve zeebaars volledig en permanent kan worden uitgeroeid uit hele delen van de rivier met behulp van mechanische methoden, waardoor bedreigde inheemse vispopulaties kunnen herstellen en bloeien.”
“Dit is een grote doorbraak voor het behoud van zoetwater in Zuid-Afrika, waardoor de deur wordt geopend voor het herstel van andere binnengevallen rivieren”, voegde hij eraan toe.
Bannerafbeelding: Doring vurige roodvintonijn in de Breekkransrivier, waar een rivierherstelproject het bereik van de soort vergrootte van 2 naar 10 km. Afbeelding met dank aan Jeremy Shelton/Freshwater Research Centre.
