KATHMANDU — Bhadai Tharu zegt dat hij zich nog de dag herinnert dat een tijger hem aanviel. Het was rond 13.00 uur op 6 januari 2004. Door de ontmoeting werd hij blind aan zijn linkeroog.
Ruim twintig jaar later spreekt de 59-jarige geen kwaad over het dier dat hem aanviel.
“Als zich incidenten voordoen, zoals waar ik bij betrokken was, worden mensen boos”, zegt Tharu, die nu voorzitter is van het Gauri Community Forest aan de rand van Bardiya National Park, een mondiale hotspot voor de bedreigde grote katachtigen.
“Tijgers spelen een rol in het ecosysteem, en zowel mensen als tijgers moeten naast elkaar bestaan”, zegt Tharu.
Zijn perspectief komt op het moment dat de Nepalese tijgerpopulatie een recordaantal van 429 individuen bereikt, terwijl Bardiya alleen al 112 herbergt. Om ontmoetingen tussen mens en tijger, zoals Tharu ervoer, te vermijden, wendden onderzoekers zich tot een overlevingsvaardigheid die de lokale bevolking al lang beoefent: luisteren naar het bos. En voor een tijdje leek het tenminste te werken.
Het proefproject, gedocumenteerd in een onlangs gepubliceerde studie, testte een door kunstmatige intelligentie aangedreven systeem dat “luistert” naar alarmoproepen van chitale herten (As as) en brengt gebieden in kaart waar tijgers voorkomen (Panthera Tigris) of luipaarden (Panthera pardus) aanwezig kunnen zijn en dat mensen moeten vermijden.
Een bos dat spreekt
Lang voordat onderzoekers arriveerden met sensoren en machine-learning-modellen, luisterden inheemse gemeenschappen in Bardiya al naar het bos.
‘Voetafdrukken, uitwerpselen en alarmkreten van herten, langoeren, rode apen ze vertellen ons allemaal dat er mogelijk een tijger in de buurt is”, zegt Tharu.
In zijn ervaring begint de waarschuwing vaak met resusapen (Macaca-mulatta), plaatselijk bekend als rode apen. “Eerst worden ze rusteloos, en dan reageren de herten”, zegt Tharu.
Volgens co-auteur Ramjan Chaudhary, een veldbioloog bij de Bardia Nature Conservation Club, een lokale gemeenschapsorganisatie, is het interpreteren van alarmoproepen al lang gebruikelijk onder natuurgidsen, boswachters en bewoners die in de buurt van natuurgebieden wonen.
Co-auteur Casey Anderson, een in de VS gevestigde natuurfilmer en natuurbeschermer die leiding gaf aan de implementatie van het project, zegt dat het team de kennis wilde automatiseren waar gemeenschappen al gebruik van maken.
“We leerden het bos en de mensen die er wonen niet iets nieuws”, zegt hij. “In veel opzichten leerden we een computer iets te herkennen dat de mensen al begrepen.”
De onderzoekers plaatsten akoestische monitoringapparatuur in het Dalla Community Forest, grenzend aan het Bardiya National Park, en voerden hun experimenten met roofdierreacties daar en in het Khata Community-bos uit, inclusief delen van de Khata International Biological Corridor die Nepal en India met elkaar verbindt.
Alarmoproepen omzetten in data
In plaats van tijgers rechtstreeks te volgen, concentreerden de onderzoekers zich op de manier waarop prooisoorten op hen reageren.
“Soms is de beste manier om een roofdier te vinden niet door naar het roofdier zelf te zoeken, maar door naar alles om hem heen te luisteren”, zegt Anderson.
Met behulp van een tijgermodel testte het team of prooisoorten alarmsignalen produceerden wanneer ze werden geconfronteerd met een roofdier. Chital-herten, resusapen en Tarai grijze langoeren (Semnopithecus hector) reageerden consequent met alarmoproepen tijdens ontmoetingen met het model, wat suggereert dat deze geluiden zouden kunnen fungeren als indicatoren voor het risico van roofdieren. Onderzoekers merkten ook op dat prooien niet altijd hun stem uitbrengen als er roofdieren aanwezig zijn, wat betekent dat alarmoproepen mogelijk niet elke ontmoeting vastleggen.
Het team trainde vervolgens een lichtgewicht AI-model om alarmoproepen van chitale herten te herkennen op bewakingsapparaten op zonne-energie, die elk ongeveer $ 60 kosten.
Wanneer een alarmoproep werd gedetecteerd, verzond het systeem informatie via een draadloos netwerk en genereerde het een kaart waarop gebieden werden gemarkeerd waar tijgers of luipaarden aanwezig zouden kunnen zijn. De onderzoekers hebben gedurende drie maanden tien van de monitoringeenheden in heel Dalla Community Forest ingezet.
“Het uiteindelijke doel was nooit simpelweg het lokaliseren van tijgers. Het was het verminderen van gevaarlijke ontmoetingen tussen mensen en roofdieren”, zegt Anderson.
Gedeelde landschappen
Deze bossen worden gebruikt door zowel dieren in het wild als mensen.
Bewoners verzamelen brandhout en oogsten fiddlehead-varens die plaatselijk bekend staan als niuroen andere bosproducten tijdens het grazen van vee in gebieden die ook worden gebruikt door tijgers, luipaarden en olifanten (Elephas maximus), en neushoorns (Neushoorn unicornis).
“Mensen gebruiken het bos voor gras en voer”, zegt Tharu. “Ze houden varkens en geiten, en hun levensonderhoud is afhankelijk van het bos.”
Het mens-tijgerconflict blijft een aanhoudend probleem. Uit een recent onderzoek is gebleken dat tijgers tussen 2010 en 2024 245 mensen in Nepal hebben aangevallen, waarbij 141 van hen omkwamen, terwijl een ander onderzoek tussen 2019 en 2023 18 doden en 10 gewonden rond het Bardiya National Park documenteerde.
Gemeenschappen begroeten veelbelovende technologie
Voor lokale bosgebruikers was de technologie meteen zinvol, omdat deze de kennis weerspiegelde die ze al gebruikten. Thenghchu Tharu, een 60-jarige boswachter bij het Dalla Community Forest die hielp bij het monitoren van het proefproject, zegt dat hij jarenlang vertrouwde op alarmoproepen van chitale herten om de aanwezigheid van roofdieren te peilen.
“Als Chital herhaaldelijk roept, weten we dat er mogelijk een tijger of luipaard in de buurt is”, zegt hij.
Tijdens het proefproject vergeleek hij de waarschuwingen van het systeem met signalen die op de grond werden waargenomen: “Het kwam precies overeen.”
Wanneer waarschuwingen duidden op de aanwezigheid van tijgers in een bepaald gebied, konden bewoners worden gewaarschuwd tijdelijk weg te blijven.
“We vertelden de mensen dat er een tijger was en dat ze niet moesten gaan omdat het gevaarlijk zou kunnen zijn”, zegt Thenghchu Tharu.
Hij voegt eraan toe dat hij gelooft dat het systeem risicovolle ontmoetingen kan verminderen voor mensen die het bos betreden om voer te verzamelen, brandhout te verzamelen of hun vee te laten grazen.
“Als mensen vooraf geïnformeerd worden, hoeven ze dat gebied niet te betreden”, zegt hij.
Co-auteur van het onderzoek Chaudhary zegt dat gemeenschappen positief reageerden op het project en “enthousiast waren over het zien van deze nieuwe technologie in actie.”
Bhadai Tharu, de overlevende van de tijgeraanval, deelt deze mening. “We waren blij om het te zien. Het was heel goed.”
Hij zegt dat hij gelooft dat de technologie levens kan redden. “Het kan mensen behoeden voor aanvallen. Als mensen vooraf worden geïnformeerd, kunnen incidenten worden teruggedrongen.”
Waarom de pilot eindigde
Maar ondanks de positieve feedback van gemeenschappen en bemoedigende resultaten werd het systeem in Nepal nooit uitgebreid.
“We hadden verwacht dat het nog steeds zou worden geïmplementeerd, maar dat is nooit gebeurd”, zegt Bhadai Tharu.
Verschillende gemeenschapsleden die voor dit verhaal werden geïnterviewd, uitten hun teleurstelling dat het project na de proeffase eindigde. Anderson zegt dat het probleem niet een afwijzing van de technologie zelf was.
“Ik zou het niet willen karakteriseren als Nepal dat besluit de technologie niet voort te zetten, of als een mislukking van het concept”, zegt hij.
In plaats daarvan, zegt hij, had het project moeite om het personeel, de financiering en de lokale institutionele steun veilig te stellen die nodig waren om verder te gaan dan een proof of concept.
“Toen de middelen van het oorspronkelijke project opraakten, waren we niet in staat om het lokale personeel en de betrokkenheid van de universiteit op te bouwen die nodig waren om het project draaiende te houden”, zegt Anderson.
De apparatuur werd later verplaatst naar India, waar onderzoekers de kans kregen om het concept verder te testen en te verfijnen.
“Er was een mogelijkheid om het concept in India verder te verkennen en te ontwikkelen, dus door de apparatuur te verplaatsen kon het werk worden voortgezet in plaats van eenvoudigweg te eindigen wanneer die specifieke fase in Nepal was afgelopen”, zegt Anderson.
Ambtenaren hebben een voorzichtiger standpunt ingenomen. Sabnam Pathak, informatiefunctionaris bij het Nepalese ministerie van Bos- en Bodembehoud, zegt dat nieuwe natuurbehoudstechnologieën een langetermijnevaluatie nodig hebben voordat ze breder worden toegepast, en voegt eraan toe dat ze alleen mogen worden ingezet ‘na een grondige studie’.
Het onderzoek zelf erkende verschillende beperkingen, waaronder valse detecties, apparatuurstoringen en problemen met oververhitting. Alarmoproepen kunnen het risico op roofdieren aangeven, maar kunnen niet op betrouwbare wijze onderscheiden of een tijger of een luipaard deze heeft geactiveerd. In sommige gevallen vluchtten herten zonder te praten, wat betekende dat de aanwezigheid van roofdieren onopgemerkt kon blijven.
Shyam Kumar Thapa, programmamanager bij het Nepalese kantoor van de Zoological Society of London (ZSL), zegt dat de uitdaging verder gaat dan beschermde gebieden.
“De grootste zorg is de escalatie van deze interacties in menselijke dodelijke slachtoffers en het als vergeldingsmaatregelen doden van tijgers”, zegt hij.
Hij voegt eraan toe dat de technologie kan helpen het beheer van conflicten tussen mens en natuur te verschuiven van een reactieve naar een meer proactieve benadering, door autoriteiten en gemeenschappen te helpen risico’s te anticiperen voordat zich gevaarlijke ontmoetingen voordoen.
Anderson zegt dat hij gelooft dat technologie deze inspanningen kan helpen versterken.
“Het is geen kunstmatige intelligentie die menselijke kennis vervangt”, zegt hij. “Het is kunstmatige intelligentie die ons helpt effectiever te luisteren naar de natuurlijke intelligentie die er altijd al is geweest.”
Bannerafbeelding: Een tijger in Bardiya National Park, 2021. Afbeelding door AP Photo/Niranjan Shrestha.
Nepal plant een park voor ‘probleemtijgers’ omdat de aanvallen zorgen baren
Citaties:
Kershenbaum, A., Markham, A., Root-Gutteridge, H., Smith, B., Anderson, C., McClaughry, R., … Dassow, A. (2026). Een autonoom netwerk van akoestische detectoren om het tijgerrisico in kaart te brengen door prooialarmoproepen af te luisteren. Teledetectie in ecologie en natuurbehoud, 12(4), 661-672. doi:10.1002/rse2.70061
Dhakal, BK, Lamichhane, BR, Kandel, S., Subedi, N., Low, M., & Silwal, T. (2026). Tijgers in de buurt: factoren die verband houden met dodelijke tijgeraanvallen in een door mensen gedomineerd landschap, Nepal. Ecologie en evolutie, 16(8). doi:10.1002/ece3.74206
Shrestha, P., Kadariya, R., Subedi, N., Paudel, U., en Bahadur KC, R. (2025). Klauwen en gevolgen: conflicten tussen mens en tijger en reacties van de gemeenschap in Bardiya National Park, Nepal. Grenzen in de natuurbeschermingswetenschappen, 6. doi:10.3389/fcosc.2025.1623056
