De Buriganga-rivier, die langs de stad Dhaka stroomt, is een van de meest vervuilde waterwegen van Bangladesh en behoort tot de meest vervuilde stedelijke rivieren ter wereld. Elke dag absorbeert de 29 kilometer lange Buriganga-rivier giftig industrieel afvalwater van honderden fabrieken, voortdurende lozingen van leerlooierijen, onbehandeld rioolwater en vast afval, waardoor een groot deel van de rivier vrijwel levenloos blijft voor vissen.
In de Buriganga, waar de inheemse vissoorten grotendeels zijn verdwenen, zijn de Ganges-rivierdolfijnen echter met uitsterven bedreigd (Platanistische gangetica) blijven bestaan. Een recente studie gepubliceerd in de Journal of Asia-Pacific Biodiversiteit ontdekte dat er ongeveer 20 dolfijnen in de rivier leven.
Onderzoekers voerden het onderzoek twaalf maanden uit, van september 2023 tot augustus 2024, en onderzochten systematisch een 27 km lang stuk van deze zwaar vervuilde rivier die langs de zuidelijke rand van Dhaka loopt.
“De Buriganga is geen gebruikelijke plek voor dolfijnen, waar inheemse vissen grotendeels zijn verdwenen. De rivier staat vol met invasieve meervallen (Hypostomus Plecostomuslokaal genoemd sakar vis),” vertelde een van de onderzoekers, Md. Aminur Rahman, aan Mongabay. “Toen we (de dolfijnen) vonden, waren we verbaasd over hoe het mogelijk was. Omdat de rivier niet leefbaar is voor vissen. Het hele jaar door hebben we slechts twee van de maanden geen dolfijnen gevolgd, maar de overige tien maanden hebben we ze wel gevolgd.”
Het hoogste aantal dolfijnen werd gezien in december en gedurende het hele winterseizoen, en geen enkele werd gezien in oktober 2023 of tussen juli en augustus 2024. De dolfijnengroepen telden gemiddeld 4,18 individuen, meer dan in eerdere rapporten, en kalveren waren goed voor bijna 16% van de waarnemingen, wat aangeeft dat de voortplanting ondanks de extreme vervuilingsomstandigheden doorgaat.
Vervuiling door zware metalen maakt de Buriganga giftig
Uit een onderzoek uit 2025 naar de waterverontreinigingsanalyse van de Buriganga River blijkt dat de rivier onbehandeld industrieel afvalwater ontvangt van leerlooierijafval, textiel- en verffabrieken, batterijfabrieken, metaalverwerkingseenheden, herwalserijen, scheepswerven en farmaceutische industrieën. Andere belangrijke oorzaken van de vervuiling zijn onder meer het rioolwater van stadsbedrijven, vast afval en stedelijke afvoer. De belangrijkste zware metalen die in water worden aangetroffen zijn chroom, lood, cadmium, arseen, kwik, nikkel, koper en zink, die regelmatig de WHO- en nationale veiligheidslimieten overschrijden in zowel water als sedimenten.
Tijdens het droge seizoen daalt de opgeloste zuurstof vaak tot bijna nul (ruim onder de milieunorm van 5 milligram per liter), stijgt het biochemische zuurstofverbruik en het chemische zuurstofverbruik, en vertonen sedimenten ernstige vervuiling, waarbij de Pollution Load Index (PLI – een hulpmiddel om de mate van verontreiniging met zware metalen te meten en te vergelijken) waarden van meer dan 1 bedraagt op de meeste monsterlocaties en hoge scores voor de Potential Ecological Risk Index (PERI – een methode om de vervuiling door zware metalen en het potentiële ecologische gevaar ervan) te evalueren, waardoor veel locaties in de categorie met hoog tot zeer hoog risico vallen, luidt de studie.
De studie toont ook aan dat deze verontreinigende stoffen de inheemse vispopulaties hebben doen instorten, wijdverspreid biodiversiteitsverlies hebben veroorzaakt en in de voedselketen zijn terechtgekomen via bioaccumulatie in vis, groenten en water, wat ernstige risico’s met zich meebrengt op nierbeschadiging, neurologische aandoeningen, ontwikkelingsproblemen en kanker voor de miljoenen mensen die langs de rivier leven of daarvan afhankelijk zijn.
Een in Canada gevestigde non-profitorganisatie, Sea Smart, heeft Buriganga geïdentificeerd als de vijfde meest vervuilde rivier ter wereld.
Mohammad Abdul Aziz, hoogleraar zoölogie aan de Jahangirnagar Universiteit in Dhaka, vertelde Mongabay: “De toestand van de Buriganga is niet geschikt voor de meeste vissen, maar toch zijn er nog steeds enkele soorten meervallen aanwezig. Sommige meervallen kunnen ademen, zowel in het water als door lucht van het oppervlak te halen, en zuigmondmeervallen behoren tot de meest vervuilingstolerante soorten. Op dit moment zit de Buriganga vol met zuigmondmeervallen. Wij geloven dat de dolfijnen op deze vissen jagen.”
Hij voegde eraan toe: “Als we de dolfijnen in de Buriganga willen behouden, moet de prioriteit liggen bij het stoppen van de vervuiling. Het aantal schepen op de rivier is nu ook buitensporig. Deze schepen verstoren de natuurlijke beweging van de dolfijnen ernstig.”
Rivierdolfijnen in Bangladesh
Uit een recent onderzoek, gezamenlijk uitgevoerd door het Bangladesh Forest Department en WCS Bangladesh, zijn 2.307 Ganges-rivierdolfijnen geregistreerd die in de verschillende rivieren van het land leven. Het onderzoek besloeg tussen 2024 en 2025 ongeveer 4.900 km (3.045 mijl) over 45 rivieren.
Ze identificeerden 25 dolfijnenhotspots. Langs 305 km (190 mijl) van de rivieren Turag, Buriganga, Bongshi, Surma en Kalni vonden ze in totaal 27 dolfijnen, ondanks de zware vervuiling van de rivieren.
In 2012 heeft de regering van Bangladesh drie natuurreservaten uitgeroepen voor bedreigde zoetwaterdolfijnen in de mangroven van Sundarbans. De reservaten zijn bedoeld om twee soorten zoetwaterdolfijnen te beschermen: de Ganges-rivierdolfijn en de Irrawaddy-dolfijn.Orcaella brevirostris).
De Ganges-rivierdolfijn leeft grotendeels in de riviersystemen Ganga en Brahmaputra in India en Bangladesh. Hun aanwezigheid in Bangladesh neemt echter om verschillende redenen af, waaronder vervuiling en het illegale gebruik van kieuwnetten voor de visserij.
“Het aantal Ganges-rivierdolfijnen in Bangladesh neemt om verschillende redenen af”, zegt Aziz. “De illegale visserij in de rivieren is toegenomen en door het wijdverbreide gebruik van illegale soorten visnetten worden deze dolfijnen gevangen en gedood. In 2013 vonden we tijdens ons onderzoek dolfijnen in de Turag-rivier, maar daar worden ze niet meer gezien. De Buriganga-dolfijnen bewegen zich soms stroomafwaarts door de Dhaleshwari-rivier naar de Meghna-rivier en keren dan terug. De meeste van hen blijven rond het Bosila-gebied in Buriganga.”
Hij voegde eraan toe: “Om de Ganges-rivierdolfijnen in het land te beschermen, moeten we de riviervervuiling verminderen en tegelijkertijd schadelijke visserijpraktijken en andere activiteiten stopzetten.”
Bannerafbeelding: Een rivierdolfijn uit de Ganges in Bangladesh. Afbeelding © Ikbal H. Babu via iNaturalist (CC BY-NC 4.0).
Kieuwnetten, verboden maar overvloedig aanwezig, vormen de grootste bedreiging voor de rivierdolfijnen in Bangladesh
Negen landen ondertekenen een mondiaal pact om bedreigde rivierdolfijnen te beschermen
Citaties:
Khatun, S., Hamza, A., Rahman, MA, Shraboni, ZS, & Aziz. MA (2026). Bevolkingsstatus, spatiotemporele verspreiding en habitatfactoren van bedreigde Ganges-rivierdolfijnen in de Buriganga-rivier, Bangladesh. Journal of Asia-Pacific Biodiversiteit. doi:10.1016/j.japb.2026.05.002
Akter, B. & Rahman, SH (2025). Verontreiniging door zware metalen in de Buriganga-rivier, Bangladesh: een overzicht van ecologische risico’s en vervuiling. Milieubulletin van de Jahangirnagar Universiteit. Vol. 10, 93-108. Opgehaald van https://juniv.edu/journal?department_id=45
Azad, M., Monifa, RA & Azad, M. (2024). Beoordeling van het veranderende patroon van de Buriganga-rivier met klimaateffecten en detectie van veranderingen in landgebruik gedurende 37 jaar in en rond de stad Dhaka – een overzichtsscenario van Dhaka, Bangladesh. doi:10.2139/ssrn.5056636
Bashar, MK, Noro, K., Wang, Q., Tokumura, M., Mori, I., Raknuzzaman, M., Hossain, A. & Amagai, T. (2023). Spatiotemporele distributie en beoordeling van vervuiling van sporenmetalen in de Buriganga-rivier, Bangladesh. J Watergezondheid 1 juni 2023; 21 (6): 815-825. doi: doi:10.2166/wh.2023.019
Feedback: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de auteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
