Onderzoek naar rampen onthult consequent een moeilijke realiteit: mensen zullen weigeren onderdak te zoeken of te evacueren als ze gedwongen worden hun huisdieren achter te laten. Het dwingen van een keuze tussen persoonlijke veiligheid en een huisdier maakt burgers kwetsbaar in dodelijke situaties. Naast fysieke bescherming bieden dieren essentiële emotionele basis tijdens acuut trauma. Het scheiden van eigenaren van hun huisdieren verergert de psychologische stress in een toch al ernstige crisis.
Als bewuste wezens die in staat zijn tot angst en lijden, moeten dieren worden beschermd tegen de gevaren van oorlog. Het erkennen van deze band tussen mens en dier is niet alleen een kwestie van dierenwelzijn, het is een cruciale prioriteit voor de openbare veiligheid.
Oekraïne is een treffend voorbeeld van hoe de wetgeving zich aan deze realiteit kan aanpassen. Vóór 2024 verbood de Oekraïense regelgeving voor de burgerbescherming burgers om dieren in beschermende structuren te brengen. De kwestie kreeg nationale aandacht na een incident in Kiev, toen de kinderen van een gevallen Oekraïense soldaat werden weggestuurd van een schoolopvangcentrum omdat ze vergezeld waren door hun kleine hond. Ze bleven buiten tijdens een luchtaanval terwijl er boven hun hoofd een raket ontplofte. Hoewel de kinderen en hun hond het overleefden, leidde het incident tot grote publieke verontwaardiging en benadrukte het de gevaren van de bestaande regels.
Publieke druk droeg bij aan de hervormingen. Op 10 januari 2024 heeft het Oekraïense ministerie van Binnenlandse Zaken besluit nr. 18 aangenomen, waarmee de regels voor de beschermingsstructuren voor de civiele bescherming werden gewijzigd. Het algemene verbod op huisdieren werd afgeschaft en er werden praktische waarborgen ingevoerd. Mensen die met huisdieren aankomen, moeten waar mogelijk aparte kamers of aangewezen ruimtes gebruiken; eigenaren blijven verantwoordelijk voor toezicht, passende verzorging en hygiëne; en honden die onderworpen zijn aan de Oekraïense regelgeving inzake gevaarlijke rassen moeten een muilkorf dragen, terwijl dieren die een risico kunnen vormen aan de lijn moeten worden gehouden.
Het resultaat is een praktisch raamwerk dat zowel de publieke veiligheid als de band tussen mens en dier erkent. Cruciaal is dat het betekent dat mensen niet langer gedwongen worden te kiezen tussen het zoeken naar veiligheid en het achterlaten van een familielid.
De ervaringen van Oekraïne bieden waardevolle lessen voor andere Europese landen. De autoriteiten op het gebied van de civiele bescherming moeten nagaan of de bestaande noodregels mensen onnodig beletten samen met hun dieren te schuilen, en duidelijke, evenredige waarborgen overwegen rond riemen, muilkorven, hygiëne en aangewezen gebieden. Het opnemen van dieren in de noodplanning is niet alleen een maatregel voor dierenwelzijn, het kan mensen ook aanmoedigen om de instructies voor evacuatie en onderdak op te volgen wanneer elke seconde telt.
De voorbereiding op rampen moet de realiteit van moderne huishoudens weerspiegelen. Eurogroup for Animals is van mening dat dieren een integraal onderdeel moeten zijn van rampenparaatheidsplannen op EU-niveau.
Voor meer informatie over crisisrespons kunt u het Animals in Disaster Report raadplegen.
