Een zangvogelsoort waarvan eerder werd gedacht dat deze op twee Indonesische eilanden voorkwam, blijkt volgens een recent onderzoek twee verschillende soorten te zijn.
Meer dan 120 jaar lang geloofden veel wetenschappers dat de Indonesische Babar-eilanden in de oostelijke Bandazee en de Tanimbar-eilanden, ongeveer 135 kilometer ten oosten van de Babar-eilanden, beide de thuisbasis waren van de kaneelstaartwaaierstaart.Rhipidura fuscorufa). Maar een team van onderzoekers onder leiding van James A. Eaton van Birdtour Asia Limited en Alex J. Berryman van BirdLife International heeft bevestigd dat de zangvogel op de Babar-eilanden een aparte soort is, die ze de vrolijke pauwstaart hebben genoemd (Rhipidura laguceria).
Om deze bevindingen te bevestigen analyseerden de onderzoekers 19 museumspecimens van vogels met het label kaneelstaartwaaierstaart, historisch verzameld op zowel de Tanimbar- als de Babar-eilanden. Ze namen ook de liederen van de vogels op beide eilanden op en speelden de opgenomen oproepen vervolgens gedurende een aantal jaren 132 keer af voor de wilde vogels.
De onderzoekers ontdekten dat de fysieke verschillen tussen de populaties op de twee eilanden subtiel zijn: de vrolijke pauwstaart heeft iets donkerdere bovendelen en een minder uitgebreid kaneelkleed aan de onderkant dan de kaneelstaartwaaierstaart.
Hun liedjes variëren echter aanzienlijk. De onderzoekers zeiden in het onderzoek dat de liedjes van de vogels op Babar doorgaans bestaan uit ‘enkele fluittonen die tegen het einde in toon stijgen’. Daarentegen combineren de Tanimbar-vogels zeer korte en langere fluittonen, waardoor hun liedjes een “veel ritmischere cadans” krijgen, met een toonhoogte die doorgaans op en neer gaat.
Uit de experimenten met het opnemen van zang bleek ook dat vogels routinematig reageerden op opnames van hun eigen populatie, maar zangopnames van vogels van het andere eiland negeerden.
Veel vogels vertrouwen op liederen en oproepen om individuen van hun soort te identificeren en partners te vinden. Dus, vogels uit de twee populaties die elkaars liedjes niet herkennen, suggereren dat het minder waarschijnlijk is dat ze paren en zich voortplanten, aldus de auteurs van het onderzoek.
De kaneelstaartwaaierstaart wordt momenteel als minst zorgwekkend geclassificeerd op de Rode Lijst van de IUCN. Omdat de twee populaties op de Babar- en Tanimbar-eilanden echter twee verschillende soorten vertegenwoordigen, zijn de bekende verspreidingsgebieden voor beide soorten aanzienlijk kleiner, waardoor ze voldoen aan de initiële drempelwaarden voor opname als bedreigd, aldus de auteurs.
“Beide soorten zijn echter zeer tolerant ten aanzien van de achteruitgang van hun habitat (de enige plausibele bedreiging) en worden vaak aangetroffen in randhabitats, open plekken en open plekken, maar ook in struikgewas met hogere mangobomen”, aldus de auteurs, eraan toevoegend dat beide pauwstaarten de voorkeur lijken te geven aan “sterk veranderde habitats”, terwijl ze over het algemeen “bossen met gesloten bladerdak” vermijden.
De Indonesische Babar-eilanden bleven tot 2009 een eeuw lang grotendeels onbezocht door ornithologen.
Bannerafbeelding: De vrolijke Pauwstaart (Rhipidura laguceria). Afbeelding met dank aan James A. Eaton via iNaturalistisch (CC0 1.0).
