Op de kleine eilanden in het oosten van Indonesië die in de Wallacea-regio liggen, een van de rijkste mariene biodiversiteitsgebieden ter wereld, brengen kustgemeenschappen oude, gebruikelijke systemen nieuw leven in om mariene ecosystemen te beschermen tegen destructieve visserij en verlies van leefgebied. Deze beweging is het middelpunt van Jejak Wallaceaeen recente documentaire die benadrukt hoe lokale empowerment kan slagen waar natuurbehoud van bovenaf vaak mislukt, meldt Hans Nicholas Jong van Mongabay.
De film toont initiatieven in vier provincies: Oost-Nusa Tenggara, Zuid-Sulawesi, Zuidoost-Sulawesi en Centraal-Sulawesi. Deze gemeenschappen hebben zich tot lokaal verankerde methoden gewend om het verlies aan biodiversiteit terug te draaien, zoals seizoensgebonden sluiting van de visserij, gebruikelijke sancties en herstel van de mangrove.
In Solor, Oost-Nusa Tenggara, richtten bewoners traditioneel beschermde zeegebieden op die zij ‘zeegraanschuren’ noemen (kebang lewa lolon) om koraalriffen te herstellen en schildpaddenkwekerijen te creëren. Ze nemen ook afstand van de schadelijke explosievisserij.
“Wat we kozen was natuurbehoud, maar gebaseerd op lokale wijsheid”, zegt Vero Lamahoda, directeur van de lokale stichting Yayasan Tanah Ile Boleng die de gemeenschappen ondersteunt in de transitie, aldus de documentaire.
In Zuidoost-Sulawesi hanteert het dorp Wabula een gebruikelijk systeem genaamd Kaombodat de toegang reguleert tot traditioneel beschermde gebieden zoals zeegrasvelden en mangroven. Overtreders worden geconfronteerd met gebruikelijke boetes of rituelen zoals Kaleo Leo, waarbij verdachten in zee worden ondergedompeld en de persoon die als eerste boven komt, als schuldige wordt beschouwdj. Op dezelfde manier maken gemeenschappen op de eilanden Langkai en Lanjukang in Zuid-Sulawesi gebruik van periodieke sluitingen van zeegebieden voor de octopusvisserij, zodat de populaties zich kunnen herstellen.
Uit een onderzoek door onderzoekers van Burung Indonesia, het Indonesische filiaal van BirdLife International, blijkt dat de door de gemeenschap geleide inspanningen uit de documentaire hebben bijgedragen aan het herstel van ten minste zeven belangrijke mariene soorten. Deze omvatten de Banggai-kardinaalvis (Pterapogon kauderni), groene zeeschildpad (Chelonia mydas), karetschildpad (Eretmochelys imbricata), pelagische voshaai (Alopias pelagicus) en doejong (Doejong doen).
Alleen al in Zuid-Sulawesi hebben halfnatuurlijke schildpaddenkwekerijen – door de gemeenschap beheerde locaties die zijn opgericht om zeeschildpaddeneieren te beschermen tegen natuurlijke bedreigingen – bijgedragen aan de vrijlating van bijna 4.000 jongen.
Op de Banggai-eilanden heeft het herstel van de mangrove de krabpopulaties gestabiliseerd, die van vitaal belang zijn voor het lokale levensonderhoud. Filmregisseur Sam August Himmawan wees op het economische belang van deze ecosystemen. “Als mangroven verdwijnen, zullen de krabben ook verdwijnen. Het economische multipliereffect is enorm”, zei Himmawan.
Burung Indonesië zei dat de duurzaamheid op lange termijn van de gemeenschapsinitiatieven via hun gebruikelijke systemen formele erkenning en steun van de overheid vereist. Angga Yoga, een terrestrische programmaspecialist bij de organisatie, legde uit dat het hun doel is om de capaciteit van het maatschappelijk middenveld te versterken, zodat gemeenschappen hun eigen instandhoudingsmechanismen kunnen ontwerpen in plaats van dat er verboden aan hen worden opgelegd.
Lees het volledige verhaal van Hans Nicholas Jong hier.
Bannerafbeelding: Luchtfoto van het eiland Langkai in Zuid-Sulawesi. Afbeelding met dank aan Arise! Indonesië
