PAMARAWAN, Filippijnen – Jarenlang moesten inwoners van Pamarawan barangay, of dorp, in de stad Malolos leven met overstromingswater dat hun straten overspoelde als de zuidwestelijke moesson, plaatselijk bekend als hagabatbracht sterke golven het vissersdorp binnen.
Het werd nog erger tijdens tyfonen. “Als er een tyfoon was, gingen de golven bijna een meter over de golfbreker heen, een voltreffer op de huizen langs de dijk”, zegt Roldan Dayao, secretaris van Pamarawan, een laaggelegen vissersdorpje aan de Baai van Noord-Manilla dat alleen per boot bereikbaar is.
Het dorp heeft al een betonnen golfbreker van 3 tot 4 meter hoog, zei Dayao. Maar het helpt weinig om de terugkerende overstroming te voorkomen.
De situatie veranderde na de aanleg van een natuurgericht kustverdedigings- en hoogwaterbeheersingsproject. Er werd gebruik gemaakt van lokaal beschikbare materialen, zoals bamboestokken, oesterschelpen en kokosnootschillen, om Pamarawan te beschermen tegen vloedgolven en stormvloeden.
In elkaar grijpende, onderling verbonden bamboekribben beslaan nu 14 hectare (35 acres) voor de kust. De bamboestructuren dienen, samen met weggegooide oesterschelpen die in cocomesh- of kokosnootschilnetten zijn geplaatst, als golfbrekers die de inkomende golfenergie verminderen.
De wiegjes vangen ook stuifzand en modder op. Verwacht wordt dat het opgehoopte sediment de zeebodem in de loop van de tijd geleidelijk zal verhogen tot een hoogte die voldoende is om mangroven te planten. Ondertussen zullen de oesterzakken helpen bij het herstel van de oesterriffen, waardoor de kustlijn verder wordt versterkt tegen toekomstige overstromingen.
Burgemeester Christian Natividad van Malolos gaf groen licht voor het voorgestelde project dat in 2023 door het Nederlandse ingenieursbureau Haskoning werd ontwikkeld. Het proefinitiatief, het eerste op de natuur gebaseerde kustbeschermingsproject van de Filipijnen, ging van start in 2024 en zal naar verwachting later dit jaar worden voltooid.
In een tv-interview in augustus 2026 zei Natividad dat het project van 130 miljoen Filipijnse peso ($2 miljoen) begon vanwege ernstige overstromingen die jaarlijks terugkeren, niet alleen in de provinciehoofdstad Malolos, maar ook in andere steden in de provincie Bulacan.
“En voor de langste tijd is kustbescherming echt sterk afhankelijk van grijze infrastructuren, harde infrastructuren,” zei hij. “We zien dat het niet genoeg is.”
Volgens Haskoning is het project geïnspireerd op op de natuur gebaseerde concepten voor het opvangen van sediment voor mangroveherstel in Indonesië en “aangepast aan de specifieke kust- en tyfoonomstandigheden van de Baai van Noord-Manilla.”
Het Pamarawan-project “werd ontwikkeld als reactie op een duidelijke maatschappelijke uitdaging: het toenemende risico op overstromingen aan de kust, veroorzaakt door stormvloeden, hoogwater, stijging van de zeespiegel en bodemdaling in Barangay Pamarawan”, vertelde Trevor Morrish-Hale, president en voorzitter van Haskoning Philippines, aan Mongabay.
“In plaats van uitsluitend te vertrouwen op harde infrastructuur, combineert de aanpak techniek met natuurlijke processen door middel van maatregelen zoals sedimentopvangeenheden, verbeterde en levende golfbrekers, mogelijkheden voor mangroveherstel en groene dijken”, zei hij via e-mail.
“Groene dijken, structuren die sediment opvangen en verbeterde golfbrekers worden samen beschouwd, in plaats van als geïsoleerde interventies,” voegde hij eraan toe.
Geen overstromingen meer
Overstromingen zijn een voortdurend probleem in Malolos en andere laaggelegen kustgebieden in de Baai van Noord-Manilla, vooral tijdens de zuidwestelijke moessonmaanden, die lopen van eind mei of begin juni tot oktober. De stijgende zeespiegel als gevolg van klimaatverandering en bodemdaling als gevolg van overmatige grondwaterwinning hebben de chronische overstromingen verergerd.
Volgens functionarissen van Pamarawan hebben de bewoners al een verschil gevoeld sinds het project begon. “Het is nu bijna twee jaar geleden dat we niet zijn overstroomd”, zei Dayao, die dit toeschreef aan het project voor op de natuur gebaseerde oplossingen.
Barangay-raadslid Ferdinand Cruz was het daarmee eens en zei dat Pamarawan dit jaar ontsnapte aan de overstromingen die naburige gemeenschappen zwaar troffen.
Daartoe behoorde ook de enorme overstroming die in augustus wekenlang verschillende steden trof. Bij de overstroming kwamen vijftien mensen om het leven en werd de provinciale overheid gedwongen Bulacan in “een staat van rampspoed” te brengen.
“Het regende bijna elke dag, en dat was ook zo habagat“Maar we hebben geen last gehad van overstromingen”, zei Cruz. “Nabijgelegen gebieden met hogere ligging dan de onze stonden onder water, waarbij sommige huizen halverwege onder water stonden en andere bijna tot aan het dak.”
Arsenio Ramos Jimenez Jr., inwoner van Pamarawan, uitte zijn optimisme. “De kans is groot dat de barangay beter beschermd zal zijn tegen sterke golven als het project voltooid is, vooral wanneer stormvloeden samenvallen met hoog water”, zei hij.
“Op de lange termijn kunnen mangroven, zodra ze zijn geplant binnen het natuurgebaseerde overstromingsbeheersproject, aanzienlijke bescherming bieden door te dienen als een natuurlijke barrière tegen golven. Ze kunnen ook een leefgebied bieden voor het leven in zee.”
Pamarawan verloor zijn mangroven als onderdeel van een breder patroon in Bulacan, dat 52,9% van zijn mangrovebossen verloor nadat het tussen 1990 en 2002 was omgebouwd voor visvijvers en landaanwinning.
Dayao herinnerde zich hoe het was toen het dorp nog dikke mangroven had. “Ze zouden de grote golven kunnen blokkeren”, zei hij. “Maar toen onze mangroven verdwenen, begon het water onze barangay binnen te dringen.”
Het natuurproject probeert dit om te keren, waardoor er weer mangroven kunnen worden verbouwd.
Dankzij de bamboestallen heeft het opgehoopte sediment in sommige gebieden al ongeveer 0,3 meter bereikt, zei Cruz. De verwachting is dat binnen twee jaar de zeebodem hoog genoeg zal zijn om mangroven te kunnen planten.
Dayao ziet mangroven als een potentiële verdediging op de lange termijn. “Je hoeft geen enorme muur te bouwen om grote golven tegen te houden”, zei hij. “De mangroven zelf kunnen ze blokkeren.”
Levensonderhoud in evenwicht brengen met herstel
Er is nog een bijkomend voordeel. Bewoners hebben opgemerkt dat er geen afval meer uit de Baai van Manilla naar hun kustlijn drijft en dat de bamboestructuren zeeleven aantrekken, zoals garnalen, krabben en oesters, die vissers mogen verzamelen.
Haskoning zei dat 80% tot 90% van de bouwarbeiders uit Pamarawan werd ingehuurd om de gemeenschap ‘vitale inkomensmogelijkheden’ te bieden.
Aanvankelijk steunden echter niet alle 3.000 inwoners van de barangay de bouw, vooral degenen die door het project hun levensonderhoud verloren.
Meer dan 50 bewoners verloren inkomsten omdat hun viskraaltjes riepen baklad in Tagalog, waar vis en garnalen worden gevangen, en in het door het project bezette gebied bevonden zich oesterkwekerijen, zegt Jerome Faustino, een lokale visser die ook als barangay-politieagent fungeert.
Dayao erkende dat slechts aan sommigen compensatie werd gegeven baklad exploitanten.
Beide lokale functionarissen zeiden echter dat vissers, vooral degenen die hun levensonderhoud verloren door het project, waren ingehuurd om aan de bouw te werken.
“Vissers die door het project werden getroffen, kregen voorrang op het gebied van werkgelegenheid”, zei Cruz.
Voorbij Pamarawan
Decennia lang hebben de Filippijnen miljarden pesos geïnvesteerd in ‘grijze infrastructuur’: betonnen constructies zoals zeeweringen, dijken en kanalen. Veel projecten zijn echter ontsierd door slechte constructies en ontwerpen die niet geschikt zijn voor verergerende overstromingen en geplaagd worden door corruptie.
Meer recentelijk staan dergelijke projecten in Bulacan centraal in een corruptieschandaal. Sinds vorig jaar hebben overheidsauditors vermoedelijke fraude ontdekt bij projecten voor overstromingsbeheersing in de provincie, waaronder ‘spookconstructies’ – projecten die ondanks volledige betaling nooit zijn gebouwd.
Het op de natuur gebaseerde project in Pamarawan kost naar verluidt minder dan conventionele technische oplossingen en wordt momenteel aangeprezen als een potentieel model om soortgelijke overstromingsproblemen elders aan te pakken.
Tijdens een bijeenkomst met lokale overheidsfunctionarissen in september prees de minister van Openbare Werken en Snelwegen, Vince Dizon, het proefproject en zei dat het zou kunnen worden herhaald in andere overstromingsgevoelige gebieden in de Baai van Noord-Manilla, van de gemeente Hagonoy in Bulacan tot de naburige steden Macabebe, Masantol en Sasmuan in de provincie Pampanga.
Soortgelijke op de natuur gebaseerde oplossingsinitiatieven zijn ook aan de gang in plaatsen als Borongan en Ormoc in de oostelijke Visayas-regio, evenals in Camarines Sur.
In juli heeft het ministerie van Milieu en Natuurlijke Hulpbronnen formeel de Global Standard for Nature-based Solutions (NbS) van de Internationale Unie voor het Behoud van de Natuur (IUCN) aangenomen, die het herstel van ecosystemen tot een hoeksteen maakt van de inspanningen van het land op het gebied van klimaat- en rampenbestendigheid.
Deze stap suggereert een bredere verschuiving in de Filippijnen om op de natuur gebaseerde oplossingen voor de bescherming tegen overstromingen te adopteren, in plaats van uitsluitend te vertrouwen op conventionele betonnen infrastructuur.
“Hoewel het Pamarawan-project werd ontwikkeld vóór de formele goedkeuring van de IUCN Global Standard for Nature-based Solutions, waren veel van dezelfde principes al ingebed in het ontwerp ervan”, zegt Morrish-Hale, die tevens directeur is van Haskoning’s Water & Maritime Advisory Group.
Hoewel Pamarawan als voorbeeld kan dienen, waarschuwde hij ervoor om het Pamarawan-ontwerp simpelweg elders te kopiëren.
“Elke kustlijn heeft verschillende hydrodynamische, ecologische, geotechnische en sociaal-economische omstandigheden, dus op de natuur gebaseerde oplossingen moeten op maat worden gemaakt voor de locatie”, aldus Morrish-Hale.
“Pamarawan moet daarom minder gezien worden als een blauwdruk en meer als een praktische demonstratie van de principes en processen die nodig zijn om effectieve, op de natuur gebaseerde kustveerkrachtprojecten te ontwikkelen.”
Bannerafbeelding: Een op de natuur gebaseerd kustverdedigings- en overstromingsbeheerproject in Pamarawan barangay, in Malolos City, in de Filippijnse provincie Bulacan, op 28 september 2026. Afbeelding door Oliver Samson voor Mongabay.
Kunstmatige mangrovewortels bieden een noodoplossing voor de eroderende kustlijn van Thailand
