Van vervuiling tot overbevissing tot de escalerende gevolgen van de klimaatverandering: menselijke activiteiten oefenen een toenemende druk uit op de wereldoceaan, waardoor wat VN-secretaris-generaal António Guterres omschrijft als een ‘dieper wordende crisis’ wordt aangewakkerd.
Deze waarschuwingen worden gedetailleerd beschreven in de derde VN World Ocean Assessment, vrijgegeven op 8 juni en geschreven door ongeveer 600 experts uit 86 landen. Het rapport bestrijkt de periode tussen 2021 en 2025 en weerspiegelt de zorgen die zijn geuit in de eerdere World Ocean Assessments van de VN, gepubliceerd in 2015 en 2021, waarin een mondiale oceaan wordt beschreven die onder enorme druk staat als gevolg van door de mens veroorzaakte druk.
De auteurs wijzen op vooruitgang op het gebied van oceaanbeheer door middel van een evaluatie van 57 mondiale verdragen met betrekking tot oceaanbescherming, waaronder het onlangs geratificeerde verdrag over de volle zee, formeler bekend als de overeenkomst over de mariene biologische diversiteit van gebieden buiten de nationale jurisdictie (BBNJ). Ze waarschuwen echter dat de bestaande raamwerken over het algemeen ‘gefragmenteerd’ blijven en de omvang van de uitdagingen waarmee de oceaan wordt geconfronteerd niet volledig kunnen aanpakken. Toch stellen de auteurs dat het absoluut noodzakelijk is om de inspanningen voor natuurbehoud, de regelgeving en de internationale samenwerking te blijven versterken om de schadelijke gevolgen van menselijke activiteiten te verzachten en mariene ecosystemen te behouden.
“De noodzaak voor een gezonde en veerkrachtige oceaan is nog nooit zo urgent geweest”, zegt Rafael González-Quirós, directeur van het Oceanografisch Centrum van Gijón, Spanje, die een sleutelrol speelde bij de coördinatie van het rapport, in een persbericht. “Wereldwijde samenwerkingen en onderzoek, en ons toegenomen begrip van de oceaan, bieden essentiële inzichten in de toestand van mariene ecosystemen, de diepgaande veranderingen die ze ondergaan en de behoefte aan onze zorg.”
Een van de belangrijkste bevindingen van het rapport is dat de opwarming van de oceaan in een versneld tempo plaatsvindt, waarbij ongeveer 16% van de totale opwarming sinds 1955 zich in de afgelopen acht jaar heeft voorgedaan. Hoewel de opwarming een hele reeks mariene problemen kan veroorzaken, van algenbloei tot koraalverbleking en extreme weersomstandigheden, draagt ze ook bij aan de stijging van de zeespiegel. Volgens het rapport is de snelheid van de zeespiegelstijging de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld, van minder dan 2,0 millimeter (ongeveer 0,1 inch) per jaar vóór 2015 tot 4,3 mm (ongeveer 0,2 inch) per jaar in 2023.
Het benadrukt ook het aanhoudende probleem van plasticvervuiling: jaarlijks komt 52,1 miljoen ton plastic afval in de oceaan terecht, met gevolgen voor meer dan 4.000 mariene soorten, waaronder zeeschildpadden en zeevogels.
Uit de beoordeling blijkt dat er nog steeds veel kennislacunes bestaan, waaronder wat we weten over diepzeehabitats en biodiversiteit. Er wordt bijvoorbeeld opgemerkt dat in 2025 slechts 27,3% van de zeebodem in kaart is gebracht, en dat er “een gebrek aan kennis is over diepzeesoorten”, die kwetsbaar blijven voor visserijactiviteiten zoals trawlvisserij. Het rapport noemt diepzeemijnbouw ook een “toenemende potentiële bedreiging” die habitats zou kunnen vernietigen en de biodiversiteit zou kunnen schaden, en zegt dat de “tijdschalen van herstel en soortspecifieke reacties” op deze activiteit “een belangrijke kenniskloof blijven.”
Er wordt ook de nadruk gelegd op de onderlinge verbondenheid van de gezondheid van de oceaan en het menselijk welzijn in het rapport, waarin gedetailleerd wordt beschreven hoe voedselzekerheid, levensonderhoud, culturele identiteit en economische welvaart afhankelijk zijn van een gezonde, functionerende oceaan. Het rapport merkt bijvoorbeeld op dat de kleinschalige visserij werk biedt aan meer dan 60 miljoen mensen en jaarlijks meer dan 25 miljoen ton voedsel produceert. Maar tegelijkertijd wordt erop gewezen dat inheemse volkeren aan de kust en lokale gemeenschappen die afhankelijk zijn van de oceaan vaak worden gemarginaliseerd en geen veilige toegang hebben tot hulpbronnen en deelname aan het bestuur.
De beoordeling benadrukt het belang van kennis van inheemse, traditionele eigenaren en lokale gemeenschappen, en stelt dat modellen voor oceaanbeheer die deze kennis incorporeren “meer kans hebben om alomvattende resultaten op het gebied van mariene ecosystemen en welzijn te bereiken.” Het merkt bijvoorbeeld op dat de raadpleging van inheemse volkeren en traditionele kennishouders is ingebed in processen zoals de Internationale Maritieme Organisatie, die onlangs de status van waarnemer heeft verleend aan de Inuit Circumpolar Council, een organisatie die ongeveer 80.000 Inuit vertegenwoordigt in Alaska, Canada, Groenland (Kalaallit Nunaat) en Chukotka.
Tijdens een VN-persconferentie op 8 juni, Wereldoceanendag, die de publicatie van het rapport markeerde, benadrukte aquanaut en oceaanbeschermer Fabien Cousteau de ‘urgentie’ van de uitdagingen waarmee de mondiale oceaan wordt geconfronteerd, die volgens hem ‘al het leven ondersteunt dat we kennen, dat we koesteren en waarvan we afhankelijk zijn’.
Toch zei Cousteau dat de derde VN World Ocean Assessment de instrumenten schetst die nodig zijn om “het begin van oplossingen te implementeren” en “de koers te veranderen die we voor onszelf hebben uitgezet.”
“Het is geen tijd om op te geven,” zei Cousteau, “en het is zeker geen tijd om te zwijgen.”
Bannerafbeelding: Wilde tuimelaars in de New York Bocht. Afbeelding met dank aan Chris St Lawrence/American Princess Cruises.
Elisabeth Claire Alberts is een senior staff writer voor Mongabay en was van 2024-2025 fellow bij de Het Ocean Reporting Network van het Pulitzer Center. Vind haar op Blauw lucht En LinkedIn.
Wereldoceanendag: Beschermde mariene gebieden overschrijden de grens van 10% in 2026
10% van de oceaan is beschermd. Nu nog maar 20% te gaan
