Zou een korte staart een nieuwe apensoort in Laos kunnen betekenen? Sommige wetenschappers denken van wel

Er is geen lichaam. Er is nog geen genetisch bewijs. Er zijn alleen maar foto’s, maar sommige wetenschappers zeggen dat die foto’s een primaat laten zien die duidelijk genoeg is om hem tot een nieuwe soort te verklaren: de kortstaartlangoer, of Trachypithecus brevicaudus. De voorgestelde soort werd beschreven in de Vietnamees tijdschrift voor primatologie en woont in het Annamitegebergte van Laos.

“Een foto van een langoer, gepubliceerd door de Saola Foundation, trok mijn aandacht omdat de staart van het dier merkbaar korter is dan die van welke andere soort dan ook binnen deze groep kalksteenlangoeren”, zegt Tilo Nadler, hoofdauteur van het artikel en natuuradviseur voor de Vietnamese overheid en verschillende NGO’s.

Deze foto bracht Nadler en collega’s ertoe om onderzoek te doen. Ze reisden naar het gebied, een afgelegen kalkstenen karstgebied in de provincie Bolikhamxai in centraal Laos, en maakten hun eigen foto’s.

“De eerste keer dat ik een groep van deze langoeren observeerde, was het me meteen duidelijk dat ze anders waren dan alle andere kalkstenen langoeren die ik eerder was tegengekomen en die ik goed kende,” vertelde Nadler aan Mongabay in een e-mailinterview. “Het was een heel spannende ervaring.”

Maar niet alle wetenschappers zijn het erover eens dat deze foto’s een soort zijn die nieuw is voor de wetenschap.

“Het zou best een nieuwe soort kunnen zijn, maar ik denk dat de gepresenteerde gegevens hiervoor onvoldoende steun bieden”, zegt primatenexpert Vincent Nijman, directeur van EcoVerde Global Consulting, die niet bij het artikel betrokken was.

Maar Nadler zei dat de ontmoeting en de foto’s zijn vermoeden bevestigden: dit was geen eenmalig geval van een dier dat een deel van zijn staart verloor, maar een hele populatie langoeren met kortere, dikkere staarten. Voor het ongetrainde oog ziet de staart van de kortstaartlangoer er nog steeds vrij lang uit, maar volgens Nadler is hij merkbaar korter dan die van andere verwante soorten. (Vandaar de voorgestelde naam: brevicaudus betekent ‘korte staart’.)

“Deze dieren hebben een kortere en dikkere staart vergeleken met nauw verwante soorten kalksteenlangoeren uit de zuidelijke groep – zoals de Laotiaanse langoer (Trachypithecus laotum) en de Hatinh-langoer (T. hatinhensis)”, schreef Nadler.

Hij voegde eraan toe dat hij probeerde lokale dorpen af ​​te zoeken naar exemplaren waarop mogelijk was gejaagd, om terug te nemen voor genetische tests, maar hij kon geen overblijfselen vinden.

Een toekomstige expeditie is van plan om grondiger naar overblijfselen te zoeken in lokale dorpen en de uitwerpselen van de aap te verzamelen om te gebruiken in genetische analyse.

Vergelijking van de staartlengtes van de kalksteenlangoeren van de zuidelijke groep: A – kortstaartlangur, B en C – Hatinh langur, D – Hatinh langur morphe ebenus, E – Hatinh langur morphe ebenus, F – Laotiaanse langur.

Nadler zei dat hij niet de eerste wetenschapper is die een nieuwe primaat beschrijft die uitsluitend op foto’s is gebaseerd: de hoogland-mangabey (Rungwecebus kipunji) uit Tanzania in 2003, en de Arunachal-makaak (Macaca Munzala) in 2005, en witwangmakaak (Macaca leucogenys) in 2015, beide afkomstig uit de Himalaya, werden allemaal voor het eerst beschreven op basis van alleen foto’s, en DNA volgt later.

Nijman was het ermee eens dat een soort kan worden beschreven met alleen foto’s en op basis van één kenmerk: in dit geval de staart. Maar hij zei dat hij niet overtuigd is door de bevindingen van het artikel, met het argument dat de staartmetingen zoals die momenteel worden gedaan nog steeds enige potentiële overlap met andere soorten laten zien.

“De Hatinh-langoeren (mannelijk en vrouwelijk) met de kortste staarten hebben een even korte staart als de nieuwe soort met de langste staart”, zei Nijman via e-mail. Wat de dikte betreft: “ze konden dit niet kwantificeren”, schreef Nijman.

Of het nu een nieuwe soort is of niet, hij werd voor het eerst gefotografeerd door Rob Timmins, de technisch directeur van de Saola Foundation, in 2024. De Saola Foundation is momenteel op zoek naar de saola (Pseudoryx nghetinhensis), een soort runderen die vaak de Aziatische eenhoorn wordt genoemd, in het Annamitegebergte.

Lorraine Scotson, CEO van de Saola Foundation for the Conservation of the Annamite Mountains, zei in een e-mailinterview dat de groep niet betrokken was bij het onderzoek van Nadler, maar dat “een nieuwe primaat belangrijk nieuws is, en we zouden graag zien dat deze soort de brede aandacht krijgt die hij verdient.”

Het typische kalksteenbos bestaat voornamelijk uit dunstammige bomen en struiken. Dit zijn de voedselgebieden van bladetende langoeren.

Het Annamitegebergte is een hotspot voor biodiversiteit en herbergt tientallen soorten die nergens anders voorkomen, waaronder de gigantische muntjac (Muntiacus vuquangensis), het Annamitische gestreepte konijn (Nesolagus timminsi), twee soorten gibbon, en de Laotiaanse rotsrat, of kha-nyou (Laonastes aenigmamus). Drie procent van ’s werelds gewervelde landdieren wordt aangetroffen in het Annamitegebergte, waar waarschijnlijk veel onbeschreven soorten voorkomen.

Nog niet zo lang geleden was de in de karst levende aap het slachtoffer van zware jacht, zei Nadler.

“In het verleden werd er uitgebreid op deze langoeren gejaagd, vooral in verband met de teelt van verborgen papavervelden die gebruikt werden voor de opiumproductie,” zei hij. “Door wetgeving en strenge handhaving is de papaverteelt echter stopgezet en daarmee is ook de jacht ten einde gekomen.”

Toch blijven er nog veel mysteries bestaan. De belangrijkste onder hen: hoeveel kortstaartlangoeren zijn er? Nadler zei dat hun verspreidingsgebied “onduidelijk” is, aangezien er momenteel slechts twee populaties bekend zijn. Maar hij voegde eraan toe: “Er zijn andere, uiterst ontoegankelijke kalksteenmassieven waar nog meer populaties zouden kunnen voorkomen.”

Volgend jaar is de Saola Foundation van plan een nieuw programma te lanceren met deze voorgestelde nieuwe soort als vlaggenschipdier om deze unieke kalkstenen karsts te behouden.

“Na miljoenen jaren geografisch geïsoleerd te zijn geweest, zal dit karstcomplex waarschijnlijk vele andere endemische soorten uit de Annamites Bioregio herbergen,” zei Scotson, “en het is mogelijk dat sommige daarvan nog steeds niet door de wetenschap zijn beschreven.”

Bannerafbeelding: Een groep kortstaartlangoeren bestaande uit vijf volwassenen (drie op de foto) en twee juvenielen, ongeveer 1,5 tot 2 jaar oud. Afbeelding door Tilo Nadler.

De Grotere Mekong bewijst een ark van biodiversiteit te zijn, met 380 nieuwe soorten per jaar

Citaat:

Nadler, T., Vangkhou, V., Menner, J., en Phan, J. (2026). Een nieuwe primatensoort uit Laos – geslacht Trachypithecus. Vietnamees tijdschrift voor primatologie, 4(1), 1-12. Opgehaald van https://static1.1.sqspcdn.com/static/f/1200343/28717216/1782414311170/Vietnamese_J_Primatol_Vol_4-1_2026.pdf?#page=3