De Ecuadoriaanse autoriteiten zeiden dat ze een Russische vrouw op het vliegveld van Quito, de hoofdstad, hadden betrapt terwijl ze probeerde 32 levende zeeleguanen, die endemisch naar de Galápagoseilanden zijn, te smokkelen. De leguanen – vastgebonden en in acht plastic dozen gestopt – waren op weg naar IJsland. De uitgedroogde hagedissen werden na hun vondst in augustus overgebracht naar een natuurbeschermingscentrum in Pichincha voor gespecialiseerde zorg, aldus de autoriteiten. Ongeveer een maand later werden 24 van de overlevende leguanen vrijgelaten op Galápagos, waar ze vermoedelijk zijn gestolen.
In mei arresteerden de autoriteiten drie Thaise staatsburgers met twaalf jonge zeeleguanen die bestemd waren voor Aziatische markten. Een week eerder werden vier afzonderlijke gevallen gemeld van deze hagedissen die op mysterieuze wijze op trottoirs in Guayaquil op het vasteland verschenen.
De zeeleguaan (Amblyrhynchus cristatus), een bedreigde soort, is de enige hagedis ter wereld die in de oceaan zwemt en zeealgen eet. Er zijn ongeveer 11 ondersoorten van deze kleurrijke hagedissen bekend bij de wetenschap.
Volgens de Ecuadoriaanse wetgeving is het illegaal om dieren in het wild van de Galápagos te verwijderen. In 2025 zijn de hagedissen toegevoegd aan bijlage I van het CITES-wereldhandelsverdrag voor wilde dieren, wat betekent dat ze niet internationaal commercieel kunnen worden verhandeld. Toch worden ze nog steeds gesmokkeld omdat verzamelaars in Europa en Azië ze als exotische huisdieren willen hebben.
Tot nu toe hebben de autoriteiten dit jaar bijna vijftig zeeleguanen in beslag genomen. De mondiale handel is zo lucratief dat internationale handelaren in wilde dieren betrokken zijn bij de smokkel ervan, zeggen experts.
“Dit is feitelijk georganiseerde misdaad,” vertelde Juan José Alava, een mariene natuurbeschermer aan de Simon Fraser Universiteit, Canada, aan Mongabay. De handel in wilde dieren en planten draagt bij aan andere stressoren, zoals klimaatverandering, aantasting van leefgebieden, plastic zwerfvuil en chemische vervuiling die nu al een bedreiging vormen voor de biodiversiteit op de Galápagos, inclusief de leguanen. “Dus we moeten er iets aan doen”, zegt Alava, die onderzoek doet in de archipel.
In een recente brief gepubliceerd in WetenschapAlava en zijn collega’s roepen Ecuador op om de handel in zeeleguanen te bestrijden door lacunes in zijn beleid aan te pakken, waaronder het controleren van luchthavendetectiesystemen en het ontmantelen van netwerken voor smokkel van wilde dieren. Ze dringen er ook bij de landen die CITES hebben ondertekend op aan om de mazen in de wetgeving te dichten waardoor mensenhandelaars endemische leguanen kunnen smokkelen en hun nakomelingen legaal wereldwijd kunnen verkopen.
Inbeslagnemingen vertegenwoordigen doorgaans een klein deel van de daadwerkelijke handel, en een toename van het aantal inbeslagnames zou te wijten kunnen zijn aan betere handhaving of een piek in de illegale handel.
Audit huidige processen, zeggen auteurs
De Galápagos heeft een van de strengste regels voor bezoekers: hun tassen worden vóór binnenkomst en na het verlaten van de eilanden door de Galápagos Biosecurity and Quarantine Agency geïnspecteerd op verboden stoffen, inclusief wilde dieren. Bezoekers moeten worden begeleid door parkgecertificeerde natuurgidsen en moeten op minimaal twee meter afstand van dieren in het wild blijven.
Maar recente inbeslagnames van buitenlanders hebben ertoe geleid dat deze regelgeving niet effectief is, zeggen de auteurs.
“Wat mij verraste is dat sommige mensen die zijn opgepakt – internationale toeristen – zeggen: ‘O, voor mij was het gemakkelijk om deze soorten op de markt te kopen omdat iemand ze verkocht.’ Dat schokte me echt”, zei Alava. “Hoe kunnen (de mensenhandelaars) dat omzeilen?” Hij zei dat corruptie, vooral op luchthavens, een netwerk van mensen in staat zou kunnen stellen de handel voort te zetten.
De auteurs roepen Ecuador op om smokkelnetwerken te ontmantelen door het toezicht op luchthavens te vergroten en de huidige aanpak van het opsporen van smokkel van wilde dieren te controleren, inclusief het controleren van mensen die momenteel toezicht houden op de luchthavens en degenen die voor het Galápagos National Park werken. Het land moet “onderzoeken waarom de mensenhandel blijft plaatsvinden ondanks strikte wetten die de archipel beheersen”, zei Alava. “Er moet een soort milieuauditsysteem komen om deze mazen in de luchthaven op te sporen.”
De auteurs zeggen dat mensenhandelaars ambachtelijke vissers kunnen rekruteren in de Galápagos en aan de kust van Ecuador, die hun levensonderhoud hebben verloren omdat ze vast kwamen te zitten tussen drugskartels en recente Amerikaanse bootaanvallen.
“Deze smokkelaars verzamelen de dieren vaak niet zelf ter plaatse, maar werken nauw samen met de lokale bevolking om de dieren te vinden”, zegt Sandra Altherr, medeoprichter van de Duitse NGO Pro Wildlife, die de illegale handel in Galápagos-leguanen heeft bestudeerd. “Het is niet alleen op de Galápagos. Het is een praktijk overal waar mensen arm zijn en extra geld nodig hebben.” Altherr was niet co-auteur van de brief.
Alava zei dat de regering alternatieve bestaansmiddelen moet bieden aan deze vissersgemeenschappen, omdat zij de handel in wilde dieren aantrekkelijk zouden kunnen vinden, omdat het vaak meer opbrengt dan de visserij. De voor 2027 voorspelde Super El Niño zou hun vangst verder beïnvloeden, zei hij. “Dus als je dit allemaal bij elkaar optelt, hebben we het over multi-stressoren die samenzweren tegen het voortbestaan van soorten, en dat heeft ook gevolgen voor de economie van de kustgemeenschappen.”
Sluit de mazen in de CITES-wetgeving die illegale handel mogelijk maken, zeggen experts
Studies die de legale internationale handel analyseren, hebben argwaan gewekt over de legaliteit van land- en zeeleguanen uit Galápagos die wereldwijd legaal worden verhandeld. Ecuador heeft geen melding gemaakt van enige levende export van zijn endemische leguanen. Maar Zwitserland, Oeganda, Mali en Japan hebben CITES-exportvergunningen afgegeven voor verschillende individuen, aangegeven als ‘in gevangenschap gefokt’, zonder hun afkomst te verifiëren. Deze worden geëxporteerd naar markten in Azië en Europa.
Uit handelsgegevens van Import Genius, verkregen door Mongabay, blijkt dat in december 2025 vier zeeleguanen vanuit Oeganda naar Vantara, de door miljardairs gerunde megadierentuin in India, werden gestuurd, dagen nadat de soort was toegevoegd aan CITES-bijlage I, waardoor deze soort de hoogste bescherming tegen handel kreeg.
Alava zei dat er geen erkende kweekfaciliteiten voor deze leguanen bestaan, en dat het fokken ervan een uitdaging is. “Ze hebben een specifiek soort zand nodig dat zich op de Galápagos bevindt. Ze hebben de macroalgen nodig waarmee ze zich voeden. Dat kun je niet echt simuleren.”
Ondanks vragen over hun herkomst kunnen de leguanen echter worden verhandeld zodra de wettelijke vergunningen zijn verkregen. Natuurbeschermers hopen dat dit snel zal veranderen. Tijdens een komende CITES-bijeenkomst in november zullen landen nieuwe richtlijnen bespreken om te bepalen of het verhandelen van individuen van illegaal meegenomen ouders of aandelen van de oprichters nog steeds legaal is.
“We hopen dat deze analyse niet zal stoppen bij de ouders, maar bij de legaliteit van de oprichters,” zei Altherr. “Als de CITES-partijen het daarmee eens zijn, zijn ze verplicht om te strijden tegen illegaal verkregen grondleggers en alle nakomelingen.” Dat zou betekenen dat alle Galápagos-leguanen in terraria over de hele wereld in beslag zouden moeten worden genomen en naar Ecuador zouden moeten worden gerepatrieerd, zei ze.
Het dichten van deze systemische mazen in de wet zou ervoor zorgen dat de unieke biodiversiteit op de Galápagos – die ons begrip van de evolutie informeerde en dat nog steeds doet – voor de toekomst behouden zou blijven, zei Alava. “Ik denk dat toekomstige generaties ook dezelfde kans verdienen, de gelijke kans die we vandaag hebben om echt te genieten van de schoonheid van de oceaan, en de ecologische functie te waarderen van deze unieke soorten die zich op de Galápagos bevinden.”
Spoorty Raman is schrijver bij Mongabay en schrijft over alles wat met wild te maken heeft, met speciale aandacht voor minder bekende wilde dieren, de handel in wilde dieren en milieucriminaliteit.
Bannerafbeelding: Galápagos zeeleguanen zijn de enige hagedissen ter wereld die in de oceaan zwemmen en zeealgen eten. Afbeelding © Oliver W Patrick via iNaturalistisch (CC BY-NC).
Citaties:
Alava, JJ, Molineros, E., Vega, F., Jacquet, J., en Petrossian, GA (2026). Bestrijding van de handel in zeeleguanen op Galápagos. Wetenschap, 393(6815), 981-982. doi: 10.1126/science.aek3898
Salinas-De-León, P., Andrade, S., Arnés-Urgellés, C., Bermudez, JR, Bucaram, S., Buglass, S., . . . Worm, B. (2020). Evolutie van de Galápagos in het Antropoceen. Natuur Klimaatverandering, 10(5), 380–382. doi:10.1038/s41558-020-0761-9
FEEDBACK: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de auteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
