De vraag naar metalen is de afgelopen decennia geëxplodeerd, dankzij de bevolkingsgroei, technologische innovatie en economische ontwikkeling. De hoeveelheid metaalertsen zoals ijzer en koper die wereldwijd worden gewonnen, is de afgelopen halve eeuw wereldwijd verviervoudigd, en de miljardenindustrie vertoont geen tekenen van vertraging.
Maar de groeiende vraag brengt milieurisico’s met zich mee. Zowel metaalmijnen als de opslagfaciliteiten die enorme hoeveelheden giftig mijnafval bevatten, bekend als residuen, kunnen vervuiling in de omgeving vrijgeven, waardoor land en water worden verontreinigd met zware metalen en schadelijke chemicaliën. Deze vervuiling kan uiteindelijk stroomafwaarts wegspoelen en kustgemeenschappen en mariene ecosystemen aantasten.
Een analyse die onlangs in het tijdschrift Earth-Science Reviews is gepubliceerd, waarschuwt dat klimaatverandering de risico’s van vervuiling door metaalmijnen op het mariene milieu zou kunnen verergeren. Onderzoekers onderzochten gebieden waar de samengestelde risico’s van warmere temperaturen, stijgende zeeën en veranderende weerpatronen de komende eeuw meer giftig afval in het landschap zouden kunnen vrijgeven, wat de noodzaak van herstel en monitoring benadrukte. Ze identificeerden de zes regio’s waar overlappende gevaren het grootste risico vormen: Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Noord-Europa, het Middellandse Zeegebied, Oost-Azië en Australië.
“We isoleren zes hotspots, maar dat beslaat een groot deel van de wereld”, vertelde hoofdauteur Adam Sproson, onderzoeker bij het National Oceanography Centre in Groot-Brittannië, aan Mongabay. “Er is een behoorlijke kustlijn te bestrijken.”
Uit een onderzoek uit 2023 bleek dat ongeveer 23 miljoen mensen over de hele wereld langs rivieren en uiterwaarden leven met potentieel gevaarlijke concentraties van vervuiling door de metaalmijnbouw. Maar de mondiale omvang van het probleem in het mariene milieu – waarvan miljarden mensen afhankelijk zijn voor hun voedsel en levensonderhoud – was onbekend.
“Dit is niet alleen potentieel een probleem van milieuvervuiling,” vertelde Tristan McKenzie, hoogleraar kusthydrologie en chemie aan het University College London in Groot-Brittannië, die niet betrokken was bij het onderzoek, aan Mongabay. “Dit is ook een gezondheidsprobleem. Dit is een probleem met de voedselkwaliteit.”
Hoe mijnvervuiling in het milieu terechtkomt
Om te onderzoeken welke gevolgen mijnen voor kustgebieden kunnen hebben, hebben de onderzoekers de eerste mondiale database samengesteld van de 4.094 actieve mijnen, 28.563 inactieve mijnen en 1.427 opslagfaciliteiten voor residuen die het mariene milieu zouden kunnen vervuilen. Ze ontdekten dat bijna 293.000 kilometer (182.000 mijl) kustlijn het risico loopt besmet te raken door metaalwinning.
Deze data-analyse is “een indrukwekkende prestatie”, gezien hoe moeilijk het is om toegang te krijgen tot deze informatie en deze te analyseren voor verschillende metalen en in meerdere internationale databases, aldus McKenzie. “Het geeft ons een idee van waar we onze monitoring- en mitigatiestrategieën moeten investeren.”
De onderzoekers legden in het artikel uit dat vervuiling door metaalmijnen op veel verschillende manieren in het milieu terecht kan komen. Het is bekend dat dit plotseling en met geweld kan gebeuren, in wat bekend staat als het falen van een residuendam. In 2015 kwam bij de ineenstorting van een dam in Minas Gerais, Brazilië, bijvoorbeeld bijna 43,7 miljoen kubieke meter afvalslib vrij, waardoor 19 mensen omkwamen en rivieren honderden kilometers lang vervuild raakten, om uiteindelijk de Atlantische Oceaan te bereiken.
Maar het kan ook op de lange termijn plaatsvinden, in processen die eeuwen of zelfs millennia na de sluiting van een mijn kunnen voortduren. Afval kan eroderen en langzaam verspreiden, wegspoelen door regen of opgepikt worden door een briesje.
De onderzoekers ontdekten dat hoewel het voorkomen van catastrofale mislukkingen van cruciaal belang is, de voortdurende uitstoot van vervuiling door inactieve mijnen feitelijk de grotere mondiale uitdaging is. “Dit zijn wereldwijd de belangrijkste vervuilende stoffen,” zei Sproson, waarbij gebieden als het zuidwesten van Engeland nog steeds te maken hebben met vervuiling door oude mijnen die al lang geleden gestopt zijn met werken.
Hotspots van klimaatverandering en vervuiling
Omdat deze processen worden gevormd door weerpatronen zoals regen, wind en temperatuur, wilde het team zien hoe de effecten van klimaatverandering deze deze eeuw zouden kunnen veranderen. Ze gebruikten het worstcasescenario voor klimaatmodellering, bekend als RCP8.5. Hoewel dit model dit jaar door het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatverandering van de VN is stopgezet, zegt McKenzie dat het nog steeds nuttig is voor het identificeren van hotspots van vervuiling die waarschijnlijk niet dramatisch zullen variëren in verschillende scenario’s.
Uit de modellering bleek dat in gematigde zones tussen 2071 en 2099 99% meer actieve mijnen, 252% meer inactieve mijnen en 148% meer opslagfaciliteiten voor residuen warmere zomers zouden kennen. Deze stijgende temperaturen zouden leiden tot meer erosie en dooi, waardoor giftig afval in de omgeving zou kunnen vrijkomen.
Dit gebeurt al. Eerder onderzoek documenteerde gevallen waarin de Canadese mijnbouwinfrastructuur tot het uiterste werd gedreven, waaronder drie stortplaatsen voor residuen die faalden in de Yukon omdat ze niet waren gebouwd om de effecten van smeltende permafrost te weerstaan.
Klimaatverandering, inclusief hogere temperaturen, kan ook regen- en windpatronen veranderen. Uit de analyse bleek dat grofweg driekwart van de actieve en inactieve mijnen tegen het einde van de eeuw meer neerslag te zien zou krijgen, waardoor het risico groter wordt dat vervuiling het stroomgebied binnenspoelt. Toch zal meer dan de helft van alle opslagfaciliteiten voor residuen waarschijnlijk te maken krijgen met verminderde regenval, waardoor de kans groter wordt dat afval uitdroogt en wegwaait.
Wat de risico’s nog groter maakt, is dat alle mijnen in de database zich in de buurt van kustlijnen bevinden die volgens het model tegen 2100 waarschijnlijk een aanzienlijke zeespiegelstijging zullen meemaken – tot wel 3 tot 5 meter in sommige extreme gevallen. Dit kan ertoe leiden dat zeewater verontreinigd sediment overspoelt en kustlijnen erodeert.
Hogere zeespiegels en stormvloeden kunnen ook de vervuiling aanwakkeren die al in de kustgebieden is terechtgekomen, waardoor het risico op de ophoping van metalen in de voedselketen toeneemt. En de chemicaliën die in mijnafval worden aangetroffen, kunnen bijdragen aan de verzuring van de oceaan, waardoor de gezondheid van kustecosystemen verder in gevaar komt.
Het beschermen van kwetsbare gebieden
Om zich voor te bereiden op de gevolgen van de klimaatverandering en kustverontreiniging te voorkomen, bevelen de onderzoekers monitoring aan op de locaties met het hoogste risico. Satellietobservatie is bijvoorbeeld al gebruikt om het risico op het falen van dammen in Peru te beoordelen, en monsters ter plaatse kunnen volgens de studie worden gebruikt om de verontreiniging van de zee te modelleren.
In gebieden die al vervuild zijn, zeggen de onderzoekers dat het baggeren, afdekken of stabiliseren van het vervuilde sediment ervoor kan zorgen dat het niet in het ecosysteem terechtkomt. Het planten van vegetatie die kan overleven te midden van het giftige afval, zoals mangroven of moerasgrassen, kan ook helpen metalen uit het water te halen.
Maar ze drongen er ook op aan om de best beschikbare praktijken te gebruiken, zoals het filteren of begraven van mijnafval en het versterken van dammuren, om te proberen de besmetting te beperken voordat deze plaatsvindt. “Wij hebben de oplossingen”, zei Sproson, hoewel financiële en politieke uitdagingen dit in de weg kunnen staan.
Dit kan vooral een uitdaging zijn voor inactieve oude mijnen, waar er mogelijk niet langer een mijnbouwbedrijf verantwoordelijk is voor de schoonmaak. De VN heeft een mondiaal mijnbouwfonds voorgesteld om de risico’s van verlaten mijnen aan te pakken, hoewel de enorme omvang van het probleem een uitdaging vormt, aldus Jan Morrill, senior manager internationale mijnbouw bij de in de VS gevestigde non-profitorganisatie Earthworks.
Ze wees op het terugdringen van de algehele vraag naar metalen en het waar mogelijk implementeren van beste praktijken als belangrijke veranderingen om de risico’s voor het kustmilieu te minimaliseren. Uiteindelijk zei ze tegen Mongabay: “Er is geen mijnbouw zonder risico, en er is geen mijnbouw zonder vervuiling.”
Bannerafbeelding: Het dorp Bento Rodrigues in de nasleep van de Mariana-mijnramp in Minas Gerais, Brazilië, in 2015. Afbeelding door Romerito Pontes via Flickr (CC BY 2.0).
Het rapport dringt aan op strengere mijnbouwnormen om de klimaat- en sociale gevolgen te beheersen
Citaties:
Sproson, AD, Lichtschlag, A., Yeo, IA, en Atwood, EC (2026). Beoordeling van het wereldwijde risico van verontreiniging door metaalmijnen voor het mariene milieu. Earth-Science Reviews, 283, 105683. doi:10.1016/j.earscirev.2026.105683
Macklin, M.G., Thomas, C.J., Mudbhatkal, A., Brewer, P.A., Hudson-Edwards, K.A., Lewin, J., … Mangalaa, K.R. (2023). Impact van metaalmijnbouw op riviersystemen: een mondiale beoordeling. Wetenschap, 381(6664), 1345-1350. doi:10.1126/science.adg6704
Pearce, TD, Ford, JD, Prno, J., Duerden, F., Pittman, J., Beaumier, M., … Smit, B. (2011). Klimaatverandering en mijnbouw in Canada. Mitigatie- en aanpassingsstrategieën voor mondiale verandering, 16(3), 347-368. doi:10.1007/s11027-010-9269-3
Lumbroso, D., Collell, MR, Petkovsek, G., Davison, M., Liu, Y., Goff, C., & Wetton, M. (2021). DAMSAT: Een oog in de lucht voor het monitoren van residuendammen. Mijnwater en het milieu, 40(1), 113-127. doi:10.1007/s10230-020-00727-1
Feedback: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de redacteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
