Het oude Białowieża-woud, een van de laatst overgebleven oerbossen van Europa, ligt op de grens tussen Polen en Wit-Rusland en staat al onder druk door tientallen jaren van drainage, droogte en habitatfragmentatie.
Terwijl de geopolitieke spanningen en veiligheidsdreigingen vanuit Rusland en Wit-Rusland toenemen, is Polen van plan om een enorm netwerk van militaire vestingwerken te bouwen langs de 700 kilometer lange oostgrens via het ‘East Shield’-initiatief dat in 2024 werd gelanceerd. Natuurbeschermers zeggen echter dat het initiatief, dat de aanleg van traditionele betonnen bunkers, mijnenvelden en antitankgrachten door het UNESCO-werelderfgoed zou inhouden, ernstige vernietiging van de lokale fauna zou veroorzaken, meldt medewerker Marta Kasztelan voor een Mongabay-video.
Om wijdverbreide vernietiging van habitats te voorkomen, hebben wetenschappers van de Poolse Academie van Wetenschappen een alternatieve strategie voorgesteld die bekend staat als ‘oorlogswilding’: het herstellen van dichte bossen, rivieren en moerassen om te dienen als natuurlijke fysieke barrières tegen zware militaire voertuigen.
“Plaatsen als deze zijn erg belangrijk omdat een tank er niet doorheen kan komen. Dus als we een aanval van die kant verwachten, moeten we dit soort omgevingen behouden”, zegt Michal Zmihorski, natuurbeschermingsbioloog bij de Poolse Academie van Wetenschappen, in de video.
Tot verbazing van de onderzoekers omarmde de militaire leiding van Polen het voorstel en nam ecologisch herstel op in haar grensverdedigingsplannen. “Ons standpunt is dat de bouw van het ‘Oostschild’ en milieubescherming hand in hand kunnen gaan”, zegt Marek Pietrzak, woordvoerder van de Poolse strijdkrachten. Hij merkt op dat natuurlijk terrein de oprukkende krachten actief kan tegenhouden, en voegt eraan toe dat “het landschap de strijd kan aangaan.”
Hoewel de Poolse autoriteiten 120 miljoen dollar aan financiering van de Europese Unie hebben gereserveerd voor op de natuur gebaseerde defensieprojecten, blijft de vooruitgang ter plaatse traag en is deze volgens Zmihorski sterk afhankelijk van vrijwilligers en natuurbeschermingsgroepen. Decennia lang hebben meer dan 700 kilometer aan afwateringssloten en gereguleerde rivieren ooit ondoordringbare moerassen veranderd in droog, beloopbaar land, waardoor inheemse ecosystemen werden bedreigd.
Natuurbeschermers werken samen met niet-gouvernementele organisaties als de Poolse Vereniging voor Vogelbescherming (PTOP) aan het herstel van lokale waterwegen om vitaal grondwater vast te houden. “Ik denk dat de bescherming van het bos verenigbaar kan zijn met de nationale veiligheid, vooral in dit gebied”, zegt Edyta Kapowicz, natuurbeschermer bij PTOP. “Wat we doen helpt de verdediging van ons land.”
Conflicterende lokale ontwikkelingsprojecten, waaronder het verbreden van een deel van de 2.000 kilometer aan wegen die door het bos lopen, dreigen de natuurlijke barrières te ondermijnen. Zmihorski merkt op dat onmiddellijke actie nodig is om het waterverlies tegen te gaan en de regio veilig te stellen.
“We moeten drastisch handelen, qua omvang en tempo. Het is niet zo dat we hier nog vijf jaar over kunnen nadenken… omdat de geopolitieke situatie erg onzeker is”, zegt Zmihorski.
Bekijk de volledige video via Mongabay hier.
Bannerafbeelding: Een vliegenvanger met halsband (Ficedula albicollis) in het Białowieża-woud. Afbeelding door Frank Vassen via Wikimedia Commons (CC BY 2.0).
