Japan kijkt naar offshore windenergie om de energiezekerheid te vergroten, maar er blijven hindernissen bestaan

Japan heeft volgens de nationale overheid en deskundigen “een enorm potentieel” voor offshore windenergie. Maar om dat potentieel te verwezenlijken, moeten grote hindernissen worden overwonnen.

Hoewel projecten op commerciële schaal de afgelopen jaren online zijn gekomen, moet het land nog steeds uitdagingen aanpakken, waaronder het verfijnen van zijn publiek-private partnerschappen, het uitbouwen van aanverwante industrieën (zoals de productie van turbines) en het betrekken van lokale gemeenschappen.

Het aanboren van offshore windenergie als primaire duurzame binnenlandse energiebron is echter van cruciaal belang voor Japan, aangezien de zelfvoorzieningsgraad op energiegebied van het land in het fiscale jaar 2024 slechts 16,4% bedraagt.

De eerste commerciële offshore windparken van het land kwamen respectievelijk in 2022 en 2023 in gebruik in de prefectuur Akita, in de havens van Noshiro en Akita. Deze windparken, samen met andere die sindsdien in gebruik zijn genomen, genereren momenteel 0,5 gigawatt elektriciteit, met een capaciteit van in totaal 5,7 GW in maart 2031, als de projecten die momenteel in de pijplijn zitten volgens plan verlopen.

Maar de opkomende industrie staat nog in de kinderschoenen. “Het Japanse offshore-windenergiebeleid bevindt zich momenteel op een zeer belangrijk keerpunt”, merkt een team van experts van het Renewable Energy Institute (REI), een Japanse denktank, op.

Offshore windmijlpalen en molenstenen

De regering zet zich volledig in voor offshore-windenergie: recente mijlpalen zijn onder meer de goedkeuring van wetgeving in 2025 die de exclusieve economische zone (EEZ) van Japan openstelt voor de ontwikkeling van windparken.

De EEZ van het land, de maritieme zone die zich tot 200 zeemijl (370 kilometer) vanaf de kust uitstrekt, beslaat een uitgestrekt gebied. Maar het volledig benutten van deze wateren brengt zijn eigen uitdagingen met zich mee. Omdat Japan een eilandstaat is, heeft het een smal continentaal plat, wat de mogelijkheid voor verankerde windplatforms beperkt. In plaats daarvan beschouwt Japan drijvende turbines, een opkomende technologie, als de sleutel tot de inzet van windenergie in diepere wateren. Het eerste commerciële offshore windpark van Japan dat gebruikmaakt van drijvende turbines, werd begin 2026 in gebruik genomen.

De officiële kaart van de Japanse regering toont de exclusieve economische zone van het land per 21 december 2016.

Maar zelfs naarmate de zaken zich verder ontwikkelen, heeft de implementatie tegenslagen gekend: de stijgende kosten hebben ertoe geleid dat bedrijven grote projecten hebben verlaten die al in ontwikkeling waren, en dat de overheid haar steunmechanismen voor de industrie heeft herwerkt om de markt te helpen versterken.

Terwijl veel Japanse voorstanders van de energietransitie pleiten voor een grotere adoptie van drijvende wind, hebben natuurbeschermers hun zorgen geuit over de gevolgen voor het leven in zee. Natuurbeschermers zijn bijvoorbeeld bang dat offshore windenergieprojecten in Hokkaido gevolgen kunnen hebben voor adelaars en andere wilde dieren. Ook vissers in heel Japan hebben hun bezorgdheid geuit over de gevolgen van offshore windparken voor de visbestanden en visserijactiviteiten, en hebben opgeroepen tot voortdurende monitoring.

Door de overheid geleide pogingen worden geconfronteerd met economische uitdagingen

Het huidige energieplan van Japan erkent het grote potentieel van offshore-windenergie – capaciteit die tot op heden grotendeels onaangeboord blijft. Vanaf 2024 zorgden onshore en offshore windenergie samen voor slechts 1% van de elektriciteitsopwekking in Japan, terwijl het land nog steeds voor een groot deel afhankelijk was van geïmporteerde fossiele brandstoffen.

De regering zegt dat ze hoopt de bijdrage van windenergie tegen 2040 te verhogen tot 4 tot 8%. Daarvan zou ruwweg 30 tot 45 GW afkomstig kunnen zijn van offshore windenergie, een doelstelling waarmee Japan tot de landen met hoge ambities in de wereld behoort.

Zelfs die ambitie is slechts een fractie van het potentieel van het land: in een rapport uit 2024 schatte de Japanse denktank Climate Integrate de Japanse offshore-capaciteit op ongeveer “552 GW aan offshore-windenergiepotentieel, het equivalent van ongeveer 550 kernreactoren.” Het rapport riep het land op om offshore windenergieprojecten aanzienlijk op te voeren.

Het offshore windpark in de haven van Noshiro, Japan, in 2023.

Maar net als in andere delen van de wereld komen de doelstellingen van Japan bij lange na niet overeen met de werkelijkheid, en hebben grote offshore-windenergieprojecten tegenslagen gekend. BP en Mitsubishi Corporation hebben bijvoorbeeld in respectievelijk 2026 en 2025 Japanse windparkconsortia verlaten, daarbij verwijzend naar de stijgende kosten die binnen de bestaande overheidskaders niet voldoende in aanmerking werden genomen. De drie Mitsubishi-projecten zouden samen 1,7 GW hebben gegenereerd; het BP-project, dat volgens andere consortiumleden zal worden voortgezet, heeft een vermogen van 450 megawatt. De regering is van plan de eerder aan het Mitsubishi-consortium toegewezen terreinen opnieuw ter veiling te brengen.

Deels als reactie op deze tegenslagen heeft de regering het systeem voor openbare biedingen herzien en haar voornemen aangekondigd om beleid te introduceren dat prioriteit geeft aan de betrouwbare voltooiing van offshore windprojecten, wat het REI-team “een belangrijke stap voorwaarts” noemt.

REI zegt dat het graag verdere acties zou zien, waaronder verbeteringen in de risicodelingsregelingen tussen exploitanten en de overheid, en het opstellen van een gedetailleerde overheidsroutekaart voor de ontwikkeling van offshore windenergie. REI zegt dat deze raamwerkverbeteringen het marktvertrouwen zouden aantonen en de investeringsbeslissingen van bedrijven gemakkelijker zouden maken.

Een andere uitdaging draait om de onvolwassenheid van de binnenlandse toeleveringsketen. Japan heeft momenteel geen capaciteit om windturbines in eigen land op grote schaal te produceren, waardoor ontwikkelaars kwetsbaar zijn voor internationale prijsschommelingen.

Hoewel “Japan er niet naar hoeft te streven om alles in eigen land te produceren”, aldus het REI-team, “is het uiterst belangrijk om op strategische wijze gebieden te bevorderen waar Japanse bedrijven concurrerend kunnen zijn.”

Akita Port offshore windturbines in aanbouw in 2022.

Relaties opbouwen met lokale gemeenschappen

In een andere stap om de sector een vliegende start te geven, heeft de regering in 2019 offshore windenergie ‘promotiezones’ aangewezen om exploitanten te helpen bij het verkrijgen van bezettingsrechten op lange termijn. Het creëerde ook een gestructureerd biedproces voor de selectie van ontwikkelaars. Tot nu toe zijn de bestaande promotiezones, en de zones die in overweging worden genomen, voornamelijk geclusterd in het noordwesten en zuidwesten van Japan, relatief landelijke regio’s.

Enkele grotere projecten die momenteel in ontwikkeling zijn, zijn onder meer het Murakami Tainai-project in de prefectuur Niigata (690 MW) en het Tsugaru-project (615 MW) in de prefectuur Aomori. Op het noordelijkste hoofdeiland van Japan, Hokkaido, bevindt zich het in bedrijf zijnde offshore windpark Ishikari Bay New Port van 112 MW. De overheid heeft plannen voor extra promotiezones waarvoor nog geen ontwikkelaars zijn geselecteerd.

Grote bedrijven, en niet lokale bedrijven, zijn tot nu toe de leidende particuliere spelers geweest in offshore windprojecten. Dat komt door de hoge investeringen die nodig zijn en de lange aanlooptijden, zegt Yumi Kobayashi, directeur van de non-profitorganisatie Hokkaido Green Fund.

De centrale rol van grote bedrijven “brengt echter de bezorgdheid met zich mee dat dergelijke projecten uiteindelijk los komen te staan ​​van de lokale gemeenschap”, vertelt Kobayashi aan Mongabay in een video-interview. Achter deze zorgen schuilt een geschiedenis van grootschalige energieprojecten, waaronder de inmiddels ter ziele gegane kolenmijnindustrie van Hokkaido en de noodlottige kerncentrale van Fukushima Daiichi. Hoewel deze ondernemingen de economische en industriële centra van Japan ten goede kwamen zolang ze duurden, lieten ze lokale gemeenschappen in de problemen achter, maar toen de projecten eindigden of mislukten.

Volgens Kobayashi zullen offshore windenergieprojecten het waarschijnlijk beter doen. “Ik denk dat operators er hard aan werken om aansluiting te vinden bij de lokale gemeenschap, onder meer door uit te leggen waarom hun bedrijf nodig is in die regio en hoe zij daaraan kunnen bijdragen”, zegt ze. “Wat nu echt verandert, is dat operators helemaal tot het einde kijken, naar wie de elektriciteit die ze opwekken daadwerkelijk gaat gebruiken.”

Kobayashi’s organisatie, het Hokkaido Green Fund, helpt al 25 jaar bij het opzetten van kleinschalige onshore windparken die eigendom zijn van burgers. Hoewel de omvang van de offshore windprojecten het moeilijk maakt om het model van de groep op zee te repliceren, hoopt ze dat bedrijven manieren kunnen vinden waarop lokale gemeenschappen kunnen participeren als minderheidsinvesteerders. Die innovatie zou ervoor zorgen dat “gemeenschappen trots op zichzelf kunnen zijn en zelfredzamer kunnen worden”, zegt ze.

Het Goto offshore windpark in de prefectuur Nagasaki. Het is het eerste commerciële windpark in Japan dat gebruik maakt van drijvende turbines.

Hoge verwachtingen voor drijvende wind

Japan lanceerde in 2013 zijn eerste drijvende winddemonstratieproject in de prefectuur Fukushima. Het werd gezien als een symbool van nationaal en regionaal herstel na de tsunami en de kernramp van 2011. De drie drijvende turbines, samen met ’s werelds eerste drijvende onderstation en onderzeese kabel van 25 megavolt ampère, leverden proof of concept voordat de pilot in 2021 werd stopgezet.

Het eerste commerciële windpark van Japan dat gebruik maakte van drijvende turbines, het Goto offshore-project, kwam in 2026 in gebruik. De acht turbines, gelegen in de prefectuur Nagasaki, genereren in totaal 16,8 MW.

“Wij beschouwen het Goto Offshore Windpark als de belangrijkste stap in de richting van de commercialisering van drijvende offshore windenergie in Japan”, vertelde een vertegenwoordiger van projectontwikkelaar Toda Corporation aan Mongabay in een e-mailinterview.

Terwijl het merendeel van de Japanse operationele en voorgestelde offshore windprojecten gebruik maakt van turbines met een vaste bodem, zijn drijvende turbines zoals die van Goto van bijzonder belang voor het opschalen van de offshore windcapaciteit van het land. Zoals reeds opgemerkt is het doel dat drijvende turbines ten minste 15 GW zullen bijdragen aan de beoogde 30-45 GW aan offshore windenergie in 2040.

De Toda-vertegenwoordiger noemde drie sleutelfactoren voor het succes van drijvende windenergie in Japan: een gestage pijplijn van projecten om de groei van de industrie te bevorderen; snelle ontwikkeling van de bijbehorende infrastructuur; en de versterking van binnenlandse toeleveringsketens en menselijke hulpbronnen.

Ze onderstreepten ook het belang van het opbouwen van vertrouwen bij lokale gemeenschappen. Dat is een gevoel dat ook wordt verwoord door Yuki Kawaguchi, lid van de afdeling Future City Creation van Goto City, die toezicht houdt op de energietransitie-initiatieven van de gemeente.

“De sleutel tot het succes van het (Goto) project was het bouwen van een ‘door de gemeenschap geleid coëxistentiemodel’, gebaseerd op trots en verantwoordelijkheid als koploper (in drijvende wind) en gericht op het begrip en de deelname van de lokale gemeenschap, inclusief bewoners, vissers en industrie,” vertelde Kawaguchi aan Mongabay in een e-mailinterview. Inkoop door lokale vissers is vooral van cruciaal belang bij offshore-projecten vanwege bezorgdheid over de gevolgen voor het levensonderhoud.

Verwacht wordt dat het Goto-windpark de duurzaamheid van de lokale economie op lange termijn zal versterken via werkgelegenheidskansen en economische overloopeffecten, voegde Kawaguchi eraan toe.

Elders plant de stedelijke overheid van Tokio een drijvend windpark nabij de Izu-eilanden, die onder de jurisdictie van de metropool vallen. Met een capaciteit van minimaal 1 GW zou het project, indien uitgevoerd, het grootste drijvende windpark ter wereld tot nu toe zijn. De ambitieuze onderneming zal meer dan 100 kilometer aan onderzeese transmissiekabels nodig hebben om de eilanden met het vastelandnet te verbinden.

Wereldwijd bevindt de drijvende offshore-windenergiesector zich nog in de beginfase, wat een kans biedt voor Japanse bedrijven om een ​​concurrentievoordeel te verwerven, merkt het REI-team op.

Sinds de opening van de Japanse EEZ voor de ontwikkeling van windparken in 2025 zijn de projecten tot nu toe beperkt gebleven tot 12 zeemijl (22 km) uit de kust. Maar nu de EEZ zich over 200 nmi uitstrekt, zullen drijvende turbines de sleutel worden tot het opzetten van windparken in diepere wateren.

Het gebruik van de EEZ is van “groot belang voor het bereiken van de toekomstige Japanse doelstellingen voor de inzet van offshore windenergie”, vertelde een vertegenwoordiger van de Japan Wind Power Association, een industriegroep, aan Mongabay in een verklaring per e-mail. Ze voegden eraan toe dat “het belangrijk is om offshore-windenergie niet alleen te zien als een energieopwekkingsbedrijf, maar als een kans om een ​​nieuwe industriële basis voor Japan te bouwen.”

Bannerafbeelding: Offshore windturbines gefotografeerd bij zonsondergang in de haven van Noshiro, Japan, in 2022. Afbeelding door 掬茶 via Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

FEEDBACK: Gebruik dit formulier om een ​​bericht te sturen naar de auteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.