Briefjes van de oprichter: Een incidentele serie waarin Mongabay-oprichter Rhett Ayers Butler analyses, perspectieven en verhaalsamenvattingen deelt.
In 2022 hadden stropers in zes weken tijd veertien witte neushoorns meegenomen van particuliere boerderijen in Namibië, dus begonnen de eigenaren hun hoorns te verwijderen. Eén koe had een hoorn van 86 centimeter lang. Jaco Muller zei dat hij bijna in tranen was toen het werd verwijderd. “Het is zo’n prachtig dier”, zei hij. “Maar in het belang van het dier is het het beste.”
Het onthoornen gaf stropers minder reden om een neushoorn te doden. Voor Muller was de aanblik van een onthoornde neushoorn te verkiezen boven het vinden van een dode.
Het idee voor het fokken van neushoorns kwam van zijn zoon, toen 15, als schoolproject. In 2010 heeft Muller de antilopenfokkerij van de familie omgevormd tot wat het Rhino Momma Project in de regio Kunene in Namibië werd.
Muller geloofde dat het fokken van meer witte neushoorns (Ceratotherium simum), door ze veilig genoeg te houden om zich voort te planten, en vervolgens de populaties in heel Afrika aan te vullen, zou de soort kunnen worden gered. Daarom zette hij een fokprogramma op met een neushoornboerderij en de non-profitorganisatie Help Our Rhinos Now, oftewel HoRn.
In 2013 werd het eerste kalf geboren; tegen 2025 was het project een van de grotere particuliere neushoornfokactiviteiten van Namibië geworden.
Kifaru Lodge, die Muller in 2018 opende, haalde geld binnen van toeristen om de veiligheid en de zorg voor neushoorns te helpen dekken.
Muller steunde ook het legaliseren van de handel in neushoornhoorn. Zijn argument was dat het verbod criminelen in staat stelde de winsten te innen, terwijl eigenaren van boerderijen en natuurbeschermingsorganisaties voor de veiligheid betaalden. Hij vergeleek het oogsten van hoorn met het scheren van schapen: het dier zou overleven, de hoorn zou weer aangroeien en een gereguleerde markt zou de bescherming kunnen financieren.
“Op dit moment verdienen alleen stropers geld met hoorns”, zei hij in 2025.
Dat was en blijft een controversieel argument. Tegenstanders vragen zich af of een legale handel het witwassen van gestroopte neushoornhoorns mogelijk zou maken of de vraag zou vergroten. Voor Muller kwam de zaak voort uit de economische aspecten van een fokprogramma: hoorns waren waardevol en het beschermen van de dieren was duur.
Hij geloofde dat neushoorns ook populaties buiten Namibië nodig hadden. In een controversiële actie werden in 2024 42 witte neushoorns van Kifaru Lodge naar Texas geëxporteerd. Als voorbeeld noemde hij de Arabische oryx, die overleefde door middel van fokken in gevangenschap en herintroductie.
Muller gebruikte vaak een gyrocopter om het reservaat vanuit de lucht te onderzoeken, op zoek naar tekenen van indringing en controle op neushoorns die zich over het terrein verspreidden. Op 19 september kwam Muller, 53, om het leven toen de gyrocopter neerstortte terwijl hij neushoorns en opflakkeringen van natuurbranden in de buurt van Outjo in de gaten hield. Tegen die tijd was het idee van een schoolproject uitgegroeid tot een kudde neushoorns: het project had 197 geboorten geregistreerd sinds de komst van het eerste kalf in 2013.
Bannerafbeelding: Jaco Müller. Afbeelding met dank aan het Rhino Momma Project.
