De Tropical Forests Forever Facility (TFFF), een nieuw investeringsfonds dat tijdens de COP30 door Brazilië werd gelanceerd, heeft ongeveer 7,3 miljard dollar aan initieel sponsorkapitaal aangetrokken. Het initiatief heeft tot doel tropische boslanden te compenseren voor het behoud van bosgebieden. Maar ondanks recente toezeggingen blijft het fonds achter bij zijn doelstelling van $10 miljard aan fondsenwerving voor eind 2026.
Na de VN-klimaatconferentie van 2025 in Belém ontving TFFF een golf van politieke steun, waarbij meer dan zestig landen de lanceringsverklaring onderschreven en vijf landen investeringen aankondigden.
Sindsdien is het tempo van de financiële verplichtingen lager geworden. Alleen Luxemburg en Groot-Brittannië hebben dit jaar overheidstoezeggingen gedaan, voor een totaalbedrag van ongeveer 600 miljoen dollar, terwijl de non-profitorganisatie The Nature Conservancy nog eens 5 miljoen dollar heeft toegezegd.
Het fonds heeft nu minder dan vier maanden de tijd om 2,7 miljard dollar op te halen en zijn doelstelling te verwezenlijken. De benchmark van $10 miljard is vooral belangrijk omdat de Noorse toezegging van $3 miljard – een deel van dat totaal – pas zal worden vrijgegeven zodra het doel is bereikt.
“Ik ben momenteel in een periode van verwachting, maar ook optimistisch dat we er zullen komen”, vertelde Carlos Rittl aan Mongabay. Rittl is directeur openbaar beleid bij de Wildlife Conservation Society (WCS) en heeft bijgedragen aan het milieuontwerp van TFFF. “Er zijn geen aanwijzingen dat er twijfel bestaat over het systeem zelf. Maar als landen cheques willen ondertekenen, moeten de regels heel duidelijk zijn.”
Die regels worden nog uitgewerkt. In mei bracht een investeerdersbijeenkomst in Nederland ruim vijftig vertegenwoordigers van mondiale financiële instellingen samen om de financiële structuur van de faciliteit te bespreken. Kort daarna werd Luxemburg aangekondigd als gastheer van het Tropical Forest Investment Fund (TFIF), de investeringsentiteit van het fonds.
In juli bereikte een interim-bestuur, bestaande uit landen als Brazilië, Noorwegen, Nederland en de Democratische Republiek Congo, overeenstemming over een ‘governance Charter’, een raamwerk voor de manier waarop de faciliteit zal functioneren. Dat charter is nu gepubliceerd.
Maar vanaf augustus zei de TFFF-website dat de “structuur en operationele parameters” nog steeds werden besproken door belanghebbenden, waaronder de manier waarop risico’s en rendementen onder investeerders zouden worden gedeeld.
“Een deel van dit proces is het luisteren naar de landen die al kapitaal hebben toegezegd en naar de landen waarmee het gesprek verder gaat”, zei Rittl. “Als je eenmaal duidelijkheid hebt over hoe de zaken gaan werken, denk ik dat sommige van deze dialogen tot nieuwe aankondigingen zullen leiden.”
In een verklaring aan Mongabay zeiden de medevoorzitters van TFFF dat ze gesprekken voeren met potentiële investeerders, maar geen details over de lopende onderhandelingen kunnen vrijgeven.
“Het kapitalisatiedoel van 10 miljard dollar tegen eind 2026 heeft onze volledige focus en we blijven dit als haalbaar beschouwen. Belangrijker nog is dat we de huidige fondsenwerving zien als onderdeel van een breder traject naar de ambitieuze langetermijndoelstelling van het TFFF, namelijk het mobiliseren van 25 miljard dollar aan sponsorkapitaal”, aldus TFFF in de verklaring.
Noorse omstandigheden
In juni bevestigde het Noorse parlement een toezegging van maximaal 3 miljard dollar aan het TFFF. Het bedrag, onderdeel van de nationale begroting voor 2026, vertegenwoordigt de grootste bijdrage van het fonds tot nu toe.
De wetgevers hebben echter de strikte voorwaarden voor de lening aangescherpt. Buiten de benchmark van $10 miljard zou Noorwegen zijn volledige toezegging pas vrijgeven zodra het totale sponsorkapitaal minstens $15 miljard bereikt – wat betekent dat het niet meer dan 20% van het totaal mag bedragen.
Torbjørn Gjefsen, waarnemend hoofd beleid bij de NGO Rainforest Foundation Noorwegen, zei dat het moeilijk zou zijn om die voorwaarden te veranderen als TFFF tekortschiet op het gebied van fondsenwerving. “Het is een uitdaging voor de regering om de deadline te verleggen”, zei hij tegen Mongabay. “En er zijn geen aanwijzingen dat ze overwegen hun voorwaarden te wijzigen.”
Bovendien zou een poging om deze voorwaarden te veranderen kunnen leiden tot meer kritiek op het initiatief in eigen land. Tijdens parlementaire debatten eerder dit jaar twijfelden wetgevers van de oppositie al aan de duurzaamheid van het fonds en of hun land te veel financiële risico’s liep.
Ondanks deze uitdagingen zegt Gjefsen dat Noorwegen zich volledig inzet voor TFFF. Het land is onlangs samen met Brazilië medevoorzitter van het initiatief geworden. Het ministerie van Klimaat en Milieu van het land heeft ook voormalig directeur van het Oliefonds, Knut N. Kjær, ingehuurd om te adviseren over het financiële model van het fonds.
Gjefsen gelooft dat de omstandigheden in het land voortkomen uit de noodzaak ervoor te zorgen dat de TFFF voldoende financiële steun krijgt. “Ik denk dat ze ervoor zorgen dat TFFF een levensvatbaar mechanisme is voordat ze geld gaan overmaken. Dat omvat ook het bereiken van een bepaald niveau aan financiële verplichtingen van andere landen”, zei hij.
Deze voorzichtigheid zou ook voort kunnen komen uit de ervaringen van Noorwegen met andere bosfinancieringsprogramma’s in het Zuiden, waaronder de jurisdictie REDD+ (JREDD+). De natie heeft het grootste deel van de financiële verantwoordelijkheid voor deze initiatieven geconcentreerd.
“Tot nu toe is Noorwegen een van de weinige landen die een essentieel bedrag aan financiering heeft bijgedragen aan het behoud van tropische bossen”, zei hij. “Ze weten dat het belangrijk is om andere donorlanden vanaf het begin bij deze initiatieven te betrekken.”
Last-minute bijdragen
Felix Finkbeiner, oprichter van Plant-for-the-Planet, gelooft dat andere landen op het laatste moment in actie zullen komen en TFFF zullen helpen zijn doel te bereiken. Zijn milieuorganisatie, gevestigd in Duitsland, heeft een website gemaakt om bijdragen bij te houden.
“Normaal gesproken gebeuren er nooit dingen zonder deadline, toch? Dus ik denk dat we eind dit jaar een haast naar de finish zullen zien, en dat er voor die tijd geen enorm bedrag wordt aangekondigd”, vertelde hij aan Mongabay.
Een late Britse aankondiging op 3 september verlichtte een deel van deze druk. In een brief aan de Internationale Ontwikkelingscommissie van het House of Commons maakte de regering plannen bekend om tot 540 miljoen dollar aan TFFF te lenen. Maar benadrukte dat de investering afhankelijk is van “de uiteindelijke omvang van TFFF, de kredietregelingen, de structuur en de voorwaarden van de lening.”
De aankondiging werd al lang verwacht. Britse functionarissen zeiden in december dat “bredere fiscale omstandigheden” het land ervan weerhielden geld vrij te maken. Maar in juni gaven rapporten aan dat de regering een belofte overwoog. De verandering kwam nadat was besloten dat de bijdrage een lening zou zijn in plaats van een schenking, om niet te concurreren met binnenlandse prioriteiten.
De Braziliaanse regering heeft ook verklaard dat zij blijft onderhandelen met Nederland, China, Japan, Zuid-Korea en Canada.
De Nederlandse overheid heeft bijvoorbeeld al 5 miljoen dollar bijgedragen om de implementatie van het fonds te ondersteunen. Maar het land moet nog een sponsorbijdrage leveren. Onlangs heeft minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, Sjoerd Sjoerdsma, zich positief uitgesproken over TFFF, maar zei dat het succes ervan “niet gegarandeerd is” vanwege de “schaal en ambitie” van het fonds.
Uit berichten in de media blijkt dat andere landen zouden kunnen wachten op de Braziliaanse presidentsverkiezingen in oktober voordat ze geld vrijmaken.
President Luiz Inácio Lula da Silva, die voorstander is van de TFFF, stelt zich in oktober kandidaat voor herverkiezing. Onder zijn laatste termijn, die in 2023 begon, is de ontbossing in het Amazone-regenwoud scherp gedaald.
Zijn belangrijkste tegenstander is echter senator Flávio Bolsonaro, een extreemrechtse kandidaat die heeft gepleit voor uitbreiding van de mijnbouw en veeteelt in de regio. Toen zijn vader Jair Bolsonaro tussen 2019 en 2022 president was, liet hij een spoor van verwoesting en vernietiging achter in het bos en bevroor hij de subsidies van het Amazonefonds, een ander initiatief dat werd gesteund door internationale donoren. Nu vrezen de begunstigden een nieuwe shutdown als Flávio Bolsonaro wint.
Is 10 miljard dollar genoeg?
De Duitse beleidsanalist Max Alexander Matthey, die TFFF nauwlettend heeft gevolgd, waarschuwt dat zelfs als de fondsenwerving tegen het einde van het jaar $10 miljard bedraagt, dit misschien niet genoeg is om het fonds te laten functioneren.
“Als ze een fonds van 10 miljard dollar starten, zal het de eerste paar jaar niet eens in staat zijn zijn eigen kosten te dekken”, zei hij. “Er zijn administratiekosten en financiële kosten die tientallen miljoenen dollars zullen opleveren.”
Hij merkt ook op dat veel sponsors van plan zijn hun bijdragen over meerdere jaren vrij te geven. Duitsland heeft bijvoorbeeld onlangs een toezegging van grofweg 1,15 miljard dollar bevestigd, maar het geld zou over een periode van tien jaar ter beschikking worden gesteld.
Op lokaal niveau roept dit de vraag op of een kleiner fonds genoeg geld zal opleveren om landen aan te moedigen bossen te beschermen. “Op dit moment verwachten we dat een maximum van ongeveer 400 miljoen dollar de boslanden zal bereiken als de markten stand houden, in plaats van de 4 miljard die aanvankelijk was aangekondigd,” berekende hij. “Dit betekent 0,40 dollar per beschermde hectare, wat verwaarloosbaar is.”
Volgens het ontwerp van TFFF zou minstens 20% van dat bedrag rechtstreeks naar inheemse volkeren en lokale gemeenschappen gaan, terwijl de rest naar nationale natuurbehoudsprogramma’s zou gaan.
“Dit fonds is ontworpen om acties tegen ontbossing aan te moedigen. Maar dat brengt politieke en financiële risico’s met zich mee voor de uitvoerende landen”, zei hij. “Je moet iets bieden om dat risico tegen te gaan, en een paar honderd miljoen dollar die mogelijk in de loop van de tijd wordt verdeeld, volstaat niet echt.”
Finkbeiner van Plant-for-the-Planet stelt echter dat een kleinere TFFF nog steeds prikkels zou kunnen bieden voor bosbehoud. “Hoewel de potentiële betalingen lager zouden zijn, zouden de boetes voor bosverlies hoog blijven”, zei hij. Hij gelooft dat landen nog steeds zullen werken aan het behalen van de maximaal beschikbare uitbetaling.
Of deze prikkels voldoende zijn, zal van elk land afhangen. “Het zal van plaats tot plaats heel anders zijn.”
Hoe het fonds werkt
Het concept voor TFFF werd voor het eerst gelanceerd tijdens de COP28 in Dubai, met een plan om 25 miljard dollar aan sponsorkapitaal aan te trekken in de vorm van langetermijnleningen van landen en organisaties. Deze fondsen zouden fungeren als vangnet om nog eens 100 miljard dollar van particuliere investeerders aan te trekken.
De gecombineerde 125 miljard dollar zou dan worden belegd in activa die grotendeels in opkomende markten liggen. De opbrengsten zouden investeerders terugbetalen en tropische boslanden belonen voor het in stand houden van de bossen.
Maar vorig jaar op de COP30 in Belém stelde de Braziliaanse regering een tussentijds doel voor fondsenwerving van 10 miljard dollar tegen eind 2026. De voormalige Braziliaanse minister van Financiën Fernando Haddad noemde het een uitdagende maar ‘mogelijke’ doelstelling en zei dat bijdragen van slechts een ‘paar G20-landen’ dat doel zouden bereiken, meldde Reuters in 2025.
Tijdens de klimaatconferentie kreeg het initiatief krachtige steun van andere landen. In totaal hebben 66 landen de TFFF Launch Declaration onderschreven, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Canada, China, Japan, Australië en de VAE. Maar velen hebben die steun niet vertaald in financiële toezeggingen.
Destijds heeft de Australische non-profitorganisatie Minderoo Foundation ook $10 miljoen toegezegd, een actie die erop gericht was “de steun van andere filantropieën, family offices en particuliere investeerders te helpen katalyseren.” Behalve The Nature Conservancy heeft echter geen enkele andere organisatie een bijdrage aangekondigd.
Bannerafbeelding: Oranjevleugelamazone (Amazone Amazonica). Afbeelding door ©2011CIAT/Neil Palmer via Flickr (CC BY-SA 2.0).
De krappe verkiezingen in Brazilië stellen kwetsbare winsten voor het behoud van het Amazonegebied op de proef
‘We moeten vertrouwen brengen’ in de financieringsgesprekken: Valéria Paye over door inheemse volkeren geleide fondsen
FEEDBACK: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de auteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
