SHENKENG, Taiwan – Tien kilometer ten oosten van de hoogbouw en het drukke verkeer van Taipei maakt de stad plaats voor een opeenvolging van steile, beboste bergkammen die dorpen in de valleien beneden beschermen. De subtropische mist die deze hellingen bij zonsopgang bedekt, is al dunner geworden en tegen 9.00 uur stijgt de hitte. Li Chao-shiang, assistent-professor bij de afdeling Interieurontwerp aan de China University of Technology in Taipei, slingert omhoog over een smal stenen pad en pauzeert om zijn voorhoofd af te vegen.
Hij maakt een bocht en stopt bij een opening in het struikgewas. De helft van de heuvel voor hem is bedekt met donkergroene linten, de regelmatige corduroy van gecultiveerd land. De andere helft ziet eruit alsof er iets uit heeft gegeten.
“Deze jungle heeft een geheim”, zegt Li. “Als je goed naar de heuvels overal om ons heen kijkt, kun je nog steeds vage lijnen onderscheiden die door het bos lopen. Het is nu misschien niet veel om naar te kijken, maar wat je ziet zijn stenen terrassen – de overblijfselen van een van ’s werelds grootste theerijken.”
Gedurende een groot deel van de late 19e en vroege 20e eeuw maakte thee deze heuvels waardevol. In 1897 was thee goed voor 22% van de exportopbrengsten van Taiwan, vier keer de waarde van suiker, terwijl 96% van de Formosa oolong van het eiland naar New York en Chicago voer. Shenkeng’s eigen kenmerkende stijl, de licht geoxideerde Wenshan zakjeongverscheen rond 1912 op het toneel en werd in de jaren twintig verfijnd en werd het belangrijkste exportproduct van Taiwan naar Zuidoost-Azië.
“De grond, de helling en zelfs de mist maken deze plek bijna perfect voor thee”, vervolgt Li. “Maar tegen de jaren zeventig hebben industrialisatie en verstedelijking de handel uitgehold en is de lokale industrie overgestapt op de productie van tofu, waardoor de jungle de theeboerderijen kon terugwinnen. Nu zijn we het weer aan het opbouwen.”
Li maakt deel uit van een nieuwe, door de overheid gesteunde revitaliseringsinspanning om de theeproductie en het bijbehorende culturele erfgoed terug te brengen naar de regio – zelfs nu de weerpatronen die Shenkeng ooit ideaal maakten voor de teelt ervan minder betrouwbaar worden als gevolg van de klimaatverandering.
Ochtendnevels die ooit de hellingen vochtig hielden, branden nu eerder op de dag op, waardoor de bodem uitdroogt en de plantenwortels onder druk komen te staan. De regenval, hoewel over het geheel genomen nog steeds voldoende, komt steeds vaker in korte, intense uitbarstingen in plaats van de gestage motregen waar theeplanten de voorkeur aan geven.
De grotere dreiging komt van tyfoons. Onderzoekers hebben ontdekt dat de stormintensiteit in de regio met 12-15% is toegenomen, waarbij de frequentie van stormen van categorie 4 en 5 deze eeuw is verdubbeld of zelfs verdrievoudigd. Alleen al in 2025 veroorzaakten tyfoons ruim 1 miljard NT$ (ongeveer 31,3 miljoen dollar) aan verliezen.
“De uitdaging met thee”, zegt Chien Chen-lung, een lokale teler die met Li mee is op zijn wandeling, “is dat de planten ondiepe wortelsystemen hebben en goed groeien in losse, goed doorlatende grond. Maar dit maakt ze erg kwetsbaar voor harde wind en intense regenval als gevolg van tyfonen.
“Eén enkele storm kan een hele plantage wegvagen, zoals hier is gebeurd”, zegt hij, wijzend naar de kale heuvel voor hem en Li. “Als we thee terug willen brengen naar Shenkeng, zullen we het anders moeten doen.”
Als reactie op deze uitdagingen heeft Li zich aangesloten bij Preserving Legacies, een initiatief gefinancierd door de National Geographic Society dat zich richt op het helpen van cultureel belangrijke locaties bij het creëren van lokaal geleide klimaatimpact- en aanpassingsbeoordelingen. Dat proces, dat culmineerde in een samenvatting van de beoordeling die in september 2026 werd gepubliceerd, heeft een aantal nieuwe oplossingen opgeleverd.
Onderzoekers van Li’s ontwerpafdeling hebben de stenen terrasmuren bestudeerd die door eerdere generaties boeren zijn gebouwd en hebben vastgesteld dat ze opmerkelijk effectief zijn in het wegleiden van water van hellingen terwijl ze de grond op zijn plaats houden. In plaats van dat ontwerp te vervangen, zijn restauratieploegen het aan het herbouwen, versterkt met druppelirrigatiesystemen gekoppeld aan bodemvochtsensoren die de hellingen constant vochtig en zwaar houden, waardoor het risico wordt verkleind dat wortels worden losgescheurd door harde wind.
Werknemers mulchen ook kale grond met gevallen bladeren om het vocht beter vast te houden en het gewicht te vergroten, en planten droogtebestendige en hellingstabiliserende soorten aan, zoals de Taiwanese crêpemirte (Lagerstroemia subcostata) en acacia, en het testen van veerkrachtiger theecultivars, waaronder TTES #12 “Jin Xuan” en TTES #23 “Qi Yun.”
Ook het toezicht is digitaal geworden. Onderzoekers experimenteren met satellietbeelden om bewegingen van hellingen te signaleren voordat deze een aardverschuiving worden, en het Taiwanese National Science and Technology Centre for Disaster Reduction heeft een app ‘3D Disaster Potential Map’ gebouwd waarmee boeren kunnen zien welke delen van hun eigen heuvels het grootste risico lopen.
“Het gaat niet alleen om de thee, het is de manier van leven”, zegt Chien, die meehelpt aan de ontwikkeling van een experimentele plantage op teruggewonnen terrasland en diverse programma’s uitvoert ter ondersteuning van het behoud van de theecultuur, kunst en voedsel. “We hopen deze tradities opnieuw op te bouwen, maar dan met moderne duurzame praktijken en technologie die de planten en het erfgoed dat ze ondersteunen zullen helpen beschermen tegen de uitdagingen van de klimaatverandering. De toekomst zal de productie in evenwicht brengen met ecologie, cultuur en veerkracht.”
Die toekomst zal tijd vergen. Theestruiken bereiken hun bladproductie van de beste kwaliteit tussen de 5 en 30 jaar oud, wat betekent dat de terrassen die nu opnieuw worden beplant nog een generatie lang niet hun volledige waarde zullen laten zien. Voor Li is de urgentie het wachten waard.
“We weten dat deze stormen sterker zullen worden, dus we moeten ons nu aanpassen”, zegt hij. “Thee is na water nog steeds de populairste drank ter wereld. Als we dit willen doorgeven aan toekomstige generaties, zullen we moeten innoveren.”
Bannerafbeelding: Vrijwilligers oogsten theebladeren in het Shenkeng-district, Taiwan. Tijdens het oogstseizoen zullen groepen vrouwen uit de Shenkeng-gemeenschap van plantage naar plantage verhuizen, waarbij ze werken in een eeuwenoude geest van wederzijdse hulp tussen boerderijen. Deskundigen beweren dat met de hand geplukte thee veel minder snel beschadigd raakt en een fijner product oplevert. Afbeelding door Michael O. Snyder voor Mongabay.
