De financiers van de belofte van 1,7 miljard dollar ter ondersteuning van de landrechten van inheemse volkeren en lokale gemeenschappen, aangekondigd op de Klimaatconferentie van de Verenigde Naties in 2021, zeggen dat ze de doelstelling met 35% hebben overschreden en tussen 2021 en 2025 2,35 miljard dollar hebben opgeleverd.
Volgens het eindrapport van de Forest Tenure Funders Group (FTFG) hebben donoren alleen al in 2025 ongeveer 486 miljoen dollar bijgedragen.
Bronnen zeggen dat de vijfjarige belofte een grote prestatie was, maar de problemen rond directe toegang, regionale ongelijkheid, financiering voor vrouwen en jongeren en duurzaamheid van de hulp blijven bestaan. In 2025 ging slechts 7,2% rechtstreeks naar inheemse en lokale gemeenschapsorganisaties, zo blijkt uit het laatste rapport, terwijl de overgrote meerderheid nog steeds via tussenpersonen, zoals NGO’s, adviesbureaus en ontwikkelingsbanken, stroomde.
Volgens onlangs bijgewerkte gegevens in het rapport is het aandeel van de directe financiering in de afgelopen vijf jaar toegenomen, van 2,9% van de 351 miljoen dollar die door donoren in 2021 werd verstrekt, en gedaald tot 2,1% van de 514 miljoen dollar in 2022. In 2023 was dit aantal gestegen tot 10,6% van de 533 miljoen dollar die dat jaar werd verstrekt, en in 2024 was dit 7,6% van de De verstrekte 467 miljoen dollar ging rechtstreeks naar deze groepen.
“De belofte was goed nieuws, maar het cijfer van het resultaat vertelt ons niet hoeveel er daadwerkelijk de gebieden bereikten,” vertelde Myrna Cunningham Kain, van de inheemse Miskito-gemeenschap van Waspam en voorzitter van het Begeleidingscomité van het Pawanka Fonds, via e-mail aan Mongabay. Het Pawanka Fonds is een mondiale organisatie onder leiding van inheemse volkeren die financiële en technische middelen rechtstreeks doorgeeft aan inheemse volkeren en andere lokale gemeenschappen over de hele wereld.
“Zoals we hebben gezien stroomt een aanzienlijk deel van de hulpbronnen nog steeds via tussenpersonen, en als we naar de gegevens kijken zien we nog steeds grote ongelijkheden in de verdeling per regio en per land”, zei ze. “Vrouwen en jongeren ontvingen een heel klein bedrag.”
Volgens het rapport ging 71% van de financiering naar Latijns-Amerika, gevolgd door 16% naar Azië-Pacific en 13% naar Afrika. Het waarschuwde ervoor dat ondergefinancierde regio’s bijzonder kwetsbaar blijven voor bezuinigingen op de hulp, ontbossing en winningsdruk.
De meeste gingen naar de belangrijkste tropische bosbekkens ter wereld, waarbij 85% van de Latijns-Amerikaanse financiering naar de Amazonelanden ging, 97% van de financiering in Azië en de Stille Oceaan naar het Borneo-Mekong-Zuidoost-Aziatische bekken en 34% van de Afrikaanse financiering naar de landen in het Congobekken.
“De daling van de financiering voor Afrika in de laatste jaren van de Pledge kan gedeeltelijk worden verklaard door het feit dat verschillende FTFG-financiers met substantieel programmatisch werk in Afrika de financiering voor 2025 niet aan de FTFG hebben gerapporteerd; dit geldt ook voor USAID vanwege de sluiting begin vorig jaar”, vertelde het FTFG-secretariaat in een e-mail aan Mongabay.
Zoals Cunningham opmerkte, lopen vrouwen en jongeren ook ver achter. Slechts 4% van de financiering in 2025 “had gendergelijkheid als voornaamste doelstelling, tegen 15% in 2024”, aldus het rapport. Voor jongeren ligt dit cijfer zelfs nog lager. Minder dan 1% van de financiering in 2025 was als hoofddoel gericht op jongeren.
Cristián Samper, algemeen directeur en leider voor natuuroplossingen bij het Bezos Earth Fund, een belangrijke financiële bijdrager aan de belofte, vertelde Mongabay in een e-mail dat het vergroten van het aandeel van de financiering aan inheemse volkeren en lokale gemeenschappen meerdere, complementaire trajecten vereist, zoals directe fondsen aan inheemse organisaties met de institutionele capaciteit om die relaties te beheren, het ondersteunen van door inheemse volkeren geleide financieringsmechanismen en het werken via, of in nauwe coördinatie met, vertrouwde intermediaire organisaties.
“Een van onze belangrijkste lessen is dat directe financiering zeer waardevol kan zijn, maar niet inherent eenvoudiger of effectiever is”, zei hij. “Het werkt het beste wanneer organisaties over de institutionele capaciteit beschikken om de financiering te beheren en wanneer financiers bereid zijn om duurzame betrokkenheid, ondersteuning en toezicht te bieden.”
Giuseppe Olo Villalaz, een inheemse Guna-leider uit Panama die als vertegenwoordiger en bestuurslid fungeert voor de Meso-Amerikaanse Alliantie van Volkeren en Bossen (AMPB), vertelde Mongabay via WhatsApp-spraakberichten dat hij een stijging heeft opgemerkt in de door de inheemse bevolking geleide territoriale fondsen. Maar hij heeft ook een toename gezien van het aantal inheemse volkeren, groepen van Afro-afstammelingen en andere vertegenwoordigers van de lokale gemeenschap die door tussenpersonen, zoals NGO’s, zijn geselecteerd om deel uit te maken van hun organisaties, zodat zij aanspraak kunnen maken op de status van ‘Inheemse fondsen’.
“We hebben gezien dat deze praktijk wordt gebruikt om toegang te krijgen tot filantropische financiering,” zei Olo Villalaz, waarmee hij het belang van door de inheemse bevolking geleide territoriale fondsen onderstreepte. “De gebieden zelf zijn de eigenaren – geen overheidsorganisaties, en geen NGO’s die uitsluitend zijn opgericht om toegang te krijgen tot deze fondsen door inheemse broeders te rekruteren om in hun bestuur te zitten. Wij zijn territoriale fondsen die land, hulpbronnen en bestuur beheren. Dat is het cruciale verschil.”
Hij zei dat dit onderscheid van belang is omdat de benaderingen van traditionele tussenpersonen er vaak niet in slagen hun wereldbeeld te integreren. “Terwijl ons model dat wel doet, wat ons enorm helpt. We weten dat investeringen die via onze fondsen worden gedaan rechtstreeks naar de gebieden gaan die ze het meest nodig hebben.”
Op de VN-klimaatconferentie van 2025 in Belém (COP30) hebben 39 regerings- en filantropische donoren 1,8 miljard dollar toegezegd voor de periode 2026-2030. Deze nieuwe belofte is in omvang groter geworden dan de vorige door expliciet gemeenschappen van Afro-afstammelingen en andere ecosystemen erbij te betrekken, en door te beloven het aandeel van directe, flexibele en langetermijnfinanciering te vergroten.
Cunningham is bezorgd dat de geschiedenis zich zal herhalen. Om deze cyclus te doorbreken, zei ze, moet er naast directe steun ook een verschuiving plaatsvinden in de relatie die donoren hebben met inheemse volkeren, waarbij ze worden gezien als begunstigden en rechthebbenden die echte deelname verdienen aan beslissingen over hulpbronnen. Er moet ook meer respect zijn voor inheemse kennis, wederzijdse verantwoordelijkheid en grotere transparantie, zei ze, over hoeveel financiering via tussenpersonen wordt gekanaliseerd, rechtstreeks naar gemeenschappen gaat en hoeveel daadwerkelijk de gemeenschappen bereikt.
Cunningham zegt dat minstens 20% van de middelen rechtstreeks naar door inheemse volkeren geleide fondsen moet gaan, “vooral in het Zuiden, zodat de financiering de gebieden bereikt.”
“Hoewel we blij zijn dat de COP26-belofte zijn belofte heeft overtroffen, is het veiligstellen en behouden van eigendomsrechten een langetermijnproces dat consistente financiering vereist”, schreef het FTFG-secretariaat. “De COP26 Pledge voldeed niet volledig aan de financieringsbehoeften van degenen die dit cruciale werk bevorderen, maar het was een belangrijke stap.”
Bannerafbeelding: Debora Sanyi, een inheemse vrouw, staat tot haar borst diep in het water terwijl ze mosselen verzamelt in een mangrovebos waar alleen vrouwen naar binnen mogen in Jayapura, provincie Papoea, Indonesië in 2024. Afbeelding door AP Photo/Firdia Lisnawati.
De COP26-belofte om het inheemse en lokale bosbezit te ondersteunen is zojuist nagekomen. Wat is er geleerd?
Vragen over wie de miljarden krijgt die op COP26 aan inheemse doelen zijn toegezegd
