In 2017 zat Omar Trujillo Santos in een kleine houten boot met een krokodil in zijn handen, wiens huid zacht was als die van een slang. Hij hielp het reptiel, een jonge Morelets-krokodil, los te maken en leidde hem voorzichtig het donkere water in. Hij zwom weg om een nieuw thuis te vinden in het Alvarado Lagoons-systeem in Veracruz, in het zuidoosten van Mexico, waarmee hij de laatste fase van een mangroveherstelproject voltooide.
Studies suggereren dat Mexico, een land dat rijk is aan mangroven, de grootste mate van mangroveverlies in Amerika heeft ervaren. Inspanningen voor natuurbehoud en herbebossing proberen dit verlies ongedaan te maken, maar toch slagen veel projecten er niet in een volgroeid bos te herstellen. Zaailingen en jonge bomen sterven te vaak als gevolg van onjuiste planttechnieken of ongeschikte locaties.
Onder leiding van REVIVE, een non-profitorganisatie die zich inzet voor het stimuleren van de biodiversiteit in de regio, heeft het Veracruz-project tot doel niet alleen bomen te herstellen, maar het mangrove-ecosysteem als geheel door gebruik te maken van op de Azteken geïnspireerde plantmethoden om bossen opnieuw op te bouwen en krokodillen te gebruiken om ze te helpen behouden.
Volgens REVIVE heeft deze techniek geresulteerd in een volledig hersteld bos. Natuurbeschermers die bij het project betrokken zijn, zeggen dat ze hopen dat dit succes anderen aanmoedigt om na te denken over hoe krokodillen kunnen worden gebruikt ten behoeve van toekomstige mangroveherstelprojecten.
Een eeuwenoude techniek
Toen bioloog Aníbal Ramírez Soto in 2006 begon te werken met mangroven in de wetlands rond de Alvarado-lagunes, plantte hij mangrovezaailingen in rijen, zoals maïs. Ze stierven. Hij herinnert zich dat hij ruim zestien jaar geleden in een nabijgelegen gezonde mangroveboom klom om te ontsnappen aan het deprimerende tafereel van een nieuwe mislukte aanplant. Vanaf dat uitkijkpunt zag Ramírez Soto dat de volwassen mangroven in de buurt in verhoogde bosjes groeiden, maar kon hij op die manier planten?
Met behulp van moerasgrond maakte Ramírez Soto een kleine plantheuvel. Deze techniek, het bouwen van een klein eiland in een ondiep meer, was de manier waarop de Azteken ooit rond hun hoofdstad landbouwden. Als eerbetoon aan die geschiedenis noemt Ramírez Soto de heuvels chinampas, net zoals de Azteken dat deden.
In de hele regio zijn mangroven gekapt en verbrand om plaats te maken voor vee. Hierdoor stortte de grond in en zakte weg, waardoor nieuwe mangroven geen wortel konden schieten. Ramírez Soto, nu directeur van REVIVE, zei dat de chinampa’s hebben geholpen deze schade aan het land ongedaan te maken.
“Het is een eenvoudig idee: leg de grond gewoon terug zoals hij was”, vertelde Ramírez Soto in een videogesprek aan Mongabay. De mangrovezaailingen overleefden. De daaropvolgende jaren werkte het Mexicaanse team samen met lokale gemeenschappen in de regio om de techniek aan te scherpen en uit te breiden naar grotere gebieden.
Het team plantte ongeveer 2.000 bomen in honderden met de hand gebouwde heuvels, zei hij. Toen ze terugkwamen om de bomen te tellen, hadden er ruim 4.000 wortel geschoten. Volgens Ramírez Soto bleken mangrovezaailingen van elders met de getijden naar binnen te zijn gedreven en zich in de chinampa te hebben geworteld. Het bos genas zichzelf.
Het was een hoop werk, maar uiteindelijk was het de moeite waard, voegde hij eraan toe: Slechts twee jaar na het begin van het project begonnen de bomen buiten hun plantheuvel te groeien; tegen het achtste jaar bedroeg de dekking van het bladerdak 80%. Nu zijn de restauratiewerkzaamheden grotendeels onzichtbaar, zei hij: “De mangrove heeft het simpelweg overgenomen.”
Dat succes leidde tot een groter project: 15.000 chinampa’s meer dan 40 hectare (99 acres). De projecten zijn nu zo grootschalig dat het team machines gebruikt om de heuvels te bouwen. Ze publiceerden de resultaten van 17 jaar aan gegevens in een preprint-artikel in de EcoEvoRxiv online onderzoeksopslagplaats.
Terugkeer van de krokodillen
De mangroven groeiden goed, maar een gezond mangrovebos is meer dan alleen bomen.
“In de natuur bestaan dieren en planten samen; je kunt ze niet scheiden”, zei Ramírez Soto. Hij voegde eraan toe dat krokodillen bijzonder belangrijk zijn voor mangroven en hun gezondheid op de lange termijn, omdat ze sediment verplaatsen terwijl ze zwemmen en kanalen open houden zodat water stroomt.
Toch houden maar weinig mangroveprojecten rekening met krokodillen. Het Revive-team reisde naar Colombia om de techniek te leren van Giovanni Ulloa Delgado, een bioloog bij de Nationale Universiteit van Colombia en de organisatie Asocaiman.
Ulloa Delgado heeft zich vijftien jaar lang ingezet voor het behoud van de Amerikaanse krokodil.Crocodylus acutus) in de baai van Cispatá, in het noorden van Colombia, waar de illegale jacht de soort bijna tot lokale uitsterving had gedreven. In samenwerking met voormalige krokodillenjagers om eieren te verzamelen voor incubatie en opvoeding in gevangenschap, lieten ze in totaal ongeveer 15.000 jonge exemplaren vrij in de baai. Tegenwoordig, zei hij, loopt de bevolking geen gevaar meer en wordt de bevolking beheerd door de lokale gemeenschap, die een toeristische sector runt die zich rond de reptielen concentreert.
Voor Ulloa Delgado is het belangrijk om krokodillen terug te brengen naar hun historische thuis in de mangrovebossen, “want zodra de krokodillen zich hebben gevestigd, worden ze ook onderdeel van de uitgebreide restauratie-inspanningen”, vertelde hij Mongabay aan de telefoon.
De mangroven rond de baai van Cispatá blijven gezond, met vloeiende stromingen en verhoogde productiviteit, zei Ulloa Delgado. Hij schrijft dit toe aan de krokodillen, hoewel hij geen formeel onderzoek heeft gedaan – een onderneming waarvoor middelen en personeel nodig zijn die hij niet heeft, zei hij.
Terug in Veracruz onderzocht het REVIVE-team de lagunes en wetlands rond hun restauratielocatie in Alvarado: geen krokodillen. Ze waren jaren geleden opgejaagd en moesten opnieuw worden geïntroduceerd. Sinds 2017 heeft het team ongeveer 80 Morelet-krokodillen vrijgelaten (Crocodylus moreletii), veel minder dan de 15.000 in Colombia, maar ze hopen dat het genoeg is.
Toen ze voor het eerst met de restauratie in het gebied begonnen, waren de waterkanalen in het wetland verstopt met planten, wat “alsof je aderen verstopt hebt”, vertelde Rafael Rodríguez Mesa, een bioloog en restauratiecoördinator bij REVIVE, aan Mongabay. Het schaadt de mangroven. In eerste instantie maakte REVIVE de kanalen handmatig vrij, en later met machines. “Maar nu kunnen krokodillen dat werk doen,” zei hij.
De teams in Mexico en Colombia twijfelen er niet aan dat krokodillen de mangroven helpen, maar onderzoek dat deze beweringen onderzoekt ontbreekt. Eén recensiepaper uit 2020 binnen Biologische beoordelingen onderzocht de wetenschappelijke literatuur en vond niet genoeg onderzoek om te bewijzen of te weerleggen dat krokodillen een rol spelen als ecosysteemingenieurs.
Krokodillenspecialist Charlie Manolis zei dat hij sceptisch staat tegenover beweringen die hij heeft gehoord dat krokodillen noodzakelijk zijn voor de gezondheid van mangroves. Manolis, hoofdwetenschapper bij Wildlife Management International in Australië en medevoorzitter van de IUCN Crocodile Specialist Group, heeft over de hele wereld met deze reptielen gewerkt.
“Er is absoluut geen enkel bewijs dat bijvoorbeeld habitats zullen instorten als krokodillen worden verwijderd”, vertelde hij Mongabay in een videogesprek. Een andere niet-ondersteunde bewering die hij heeft gehoord, zei hij, is dat het hebben van krokodillen het aantal vissen zal vergroten.
Manolis gebruikt Noord-Australië als voorbeeld. Daar, zei hij, zoutwaterkrokodillen (Crocodylus porosus) werden bejaagd tot ze bijna waren uitgestorven en waren tientallen jaren afwezig in de mangroven zonder enige duidelijke nadelige gevolgen. Hun populaties zijn sindsdien hersteld als gevolg van natuurbehoudsinspanningen waarvan Manolis deel uitmaakte.
Manolis is een groot voorstander van het behoud van krokodillen in het algemeen en vindt het fantastisch als de reptielen ten goede komen aan het mangroveproject in Mexico; hij wil echter het onderzoek zien dat dit ondersteunt.
Hij wees ook op de mogelijke gevolgen voor nabijgelegen gemeenschappen als krokodillen terugkeren.
“De realiteit is dat het vaak grote, gevaarlijke roofdieren zijn, en het heeft geen zin om dit met een suikerlaagje te bedekken,” zei hij. Een deel van het succes in Noord-Australië was de robuuste onderwijscampagne die mensen leerde hoe ze veilig konden leven met zoutwaterkrokodillen, die worden beschouwd als de meest agressieve krokodillensoort ter wereld.
Bossen, voedsel en krokodillen
In de Alvarado-lagunes worden de krokodillen niet officieel gecontroleerd, zei Rodríguez Mesa van REVIVE, maar lokale vissers die het gebied bezoeken waar ze zijn vrijgelaten, geven updates, waaronder waarnemingen van jongen en een vriendschappelijke relatie tussen een man en een krokodil naar wie hij vis gooide. REVIVE-teamleden vertelden Mongabay dat ze geen klachten over krokodillen hebben gehoord, en op het moment van schrijven de lokale overheid ook niet, aldus een vertegenwoordiger van het plaatselijke gemeentekantoor in Tlacotalpan.
Het REVIVE-team werkt ook op een ranch in de buurt van Tuxpan, Veracruz, waar ze bossen herstelt en tegelijkertijd voedselproductie, agroforestry en krokodillenbehoud integreert. De ranch was ooit een garnalenkwekerij, zegt Javier Meza, een voormalige werknemer op de boerderij die aanbleef als manager van de ranch.
Naast het planten van bomen en de zorg voor het vee, beheert Meza de krokodillen die naar de verlaten garnalenvijvers zijn getrokken. Als ze je niet lastig vallen, zei hij tegen Mongabay aan de telefoon, laat ze dan maar met rust. Als ze te dicht bij het vee komen, verplaatst hij ze. Op andere ranches zullen sommige mensen een probleemkrokodil doden en opeten, terwijl anderen de regering zullen oproepen om de krokodil te verplaatsen, zei Meza.
Nu zijn de verlaten garnalenvijvers de facto broedplaatsen voor krokodillen. Meza vindt stapels eieren en baby’s die klein genoeg zijn om in de palm van je hand te houden, evenals volwassen volwassenen. In de toekomst wil het team daar een fokprogramma starten om krokodillen groot te brengen voor vrijlating in andere mangroveherstelprojecten.
Voor Meza bestaat er geen twijfel over dat ze, ondanks de uitdagingen die krokodillen met zich meebrengen, belangrijk zijn. “Ze helpen het gebied te beschermen en te verzorgen”, zei hij. “Ze vormen een fundamenteel onderdeel.”
Voor Ramírez Soto is de overkoepelende les van deze projecten dat eerst het probleem met de locatie moet worden vastgesteld voordat met restauratie wordt begonnen. In Alvarado omvatten de oplossingen chinampa’s en krokodillen.
Zodra de kwaal is aangepakt, zei Ramírez Soto, “heeft de natuur het vermogen zichzelf te genezen.”
Bannerafbeelding: Een Morelet-krokodil (Crocodylus moreletii) rust in de wetlands nabij Tecolutla, Mexico. De soort komt oorspronkelijk uit de Atlantische regio’s van Mexico, Belize en Guatemala. Afbeelding door Rafael Rodríguez Mesa.
Citaties:
Bayraktarov, E., Saunders, M.I., Abdullah, S., Mills, M., Beher, J., Possingham, H.P., … Lovelock, C.E. (2015). De kosten en haalbaarheid van marien kustherstel. Ecologische toepassingen. doi:10.1890/15-1077
Lee, SY, Hamilton, S., Barbier, EB, Primavera, J., & Lewis, RR (2019). Er is een beter herstelbeleid nodig om mangrove-ecosystemen in stand te houden. Natuurecologie en evolutie, 3(6), 870–872. doi:10.1038/s41559-019-0861-y
Pablo Antúnez, P. (2024), Trends in het mangrovegebied in Mexico als gevolg van antropogene activiteiten: een synthese van vijf decennia (1970–2020). Kusten, 4(4), 726-739. doi:10.3390/kusten4040038
Ramírez Soto, A., García Valencia, A., Sheseña-Hernández, I., Trujillo Santos, O., Villa-Espíritu, J., Pérez Barrera, E., Rodríguez Mesa, R., … López Portillo J. (2026). Het gebruik van Chinampa-achtige eilandjes om mangroven op ingestorte grond te herstellen. Voordruk op EcoEvoRxiv. doi.org/10.32942/X2RD43
Somaweera, R., Nifong, J., Rosenblatt, A., Brien, ML, Combrink, X., Elsey, RM, … Webber, BL (2020), Het ecologische belang van krokodillen: naar een op bewijs gebaseerde rechtvaardiging voor hun behoud. Biologische beoordelingen, 95(4), 936-959. doi:10.1111/brv.12594
FEEDBACK: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de redacteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
