Investeerders in Singapore hopen op diplomatieke hulp nadat Indonesië de elektriciteitsexport ter waarde van 50 miljard dollar heeft stopgezet

SINGAPORE – Nu Singapore’s honger naar elektriciteit naar verwachting in 2031 met maar liefst de helft van de huidige piekvraag zal toenemen, wendt het land zich tot zijn buren om schone energie aan te voeren – deels om zijn datacenters draaiende te houden en de opkomst van elektrische voertuigen te ondersteunen.

De stadstaat, die weinig ruimte over heeft voor grootschalige energiegeneratoren van vrijwel elk type, heeft overeenkomsten gesloten om elektriciteit te importeren uit Indonesië, Maleisië en Vietnam, en zelfs tot in Australië.

Singapore streeft ernaar om tegen het midden van de eeuw een netto-nul CO2-uitstoot te bereiken. Begin 2025 zei de regering dat zij de bijdrage van gas aan haar elektriciteitsopwekkingsmix tegen 2035 tot 50% zou terugbrengen – tegen 95% momenteel.

De Singaporese Energy Market Authority heeft aan verschillende bedrijven voorwaardelijke goedkeuring verleend, voor het laatst in 2024, om tegen het midden van het volgende decennium in totaal 3,4 gigawatt aan koolstofarme elektriciteit uit Indonesië te importeren, een kwart van wat Singapore tegen die tijd naar schatting nodig zal hebben. Nu staan ​​deze plannen op het spel nadat Indonesië heeft gezegd dat het ze niet zal toestaan ​​door te gaan.

Er lijkt sprake te zijn van een toenemende diplomatieke impasse, deels vanwege de nevel en de energie. Singapore heeft zijn frustratie over de grensoverschrijdende nevel van zijn grotere buurland kenbaar gemaakt. Eind oktober riep de National Environment Agency publiekelijk tien in Singapore gevestigde plantagebedrijven op om actie te ondernemen met betrekking tot mogelijke branden in hun Indonesische concessies. De stap kwam iets meer dan een week nadat premier Lawrence Wong had aangegeven dat de stadstaat juridische stappen overweegt tegen bedrijven die zij verantwoordelijk acht voor de nevel.

Indonesië heeft teruggeschoten en umrah-pelgrims aangemoedigd om Singapore op weg naar Mekka te mijden, terwijl het ook de energie-export in toom houdt om de bevoorrading in eigen land veilig te stellen. Het besluit om de gasexport naar Singapore te verminderen was aanleiding voor een bezoek van de Singaporese minister van Buitenlandse Zaken, Vivian Balakrishnan, voor een ontmoeting met de Indonesische president Prabowo Subianto.

Verwijzend naar de diplomatieke inspanningen van Singapore zei Frank Phuan, CEO van het schone energiebedrijf Equator Renewables Asia (ERA), dat hij zich afvraagt ​​of beide partijen op dezelfde manier kunnen samenwerken om een ​​oplossing te vinden voor de impasse over de elektriciteitsexport.

“Er wordt een taskforce opgericht voor de bestrijding van de nevel en de branden”, vertelde Phuan eind oktober aan Mongabay in een interview in Singapore. “Ik denk dat dit een goed teken is als het gaat om de overheidsrelaties.

“Ik heb goede hoop dat er ook een taskforce zal worden opgericht voor de energie-export.”

In mei kreeg ERA de definitieve goedkeuring – een drie jaar durend proces inclusief openbare hoorzittingen – om te beginnen met het aanleggen van de 50 kilometer (31 mijl) hoogspanningsgelijkstroomkabel door de Straat van Singapore. Dat staat nu in de wacht, zei Phuan.

Het veiligstellen van goedkeuring voor het doorgaan van de elektriciteitsexport hangt waarschijnlijk af van het bepalen van een exporttoeslag, die afzonderlijk wordt berekend op basis van de opwekkings- en transmissiekosten, naast de belastingen die energieproducenten zouden moeten betalen, voegde hij eraan toe.

“Het zal een soort voordeel zijn voor Indonesië, toch?” zei Phuan. “Maar hoe wordt die prijs berekend? Is deze inclusief alle soorten transmissiekosten of alleen maar pure opwekking?”

Op 2 november gaf Bahlil Lahadalia, de Indonesische minister van Energie en Minerale Hulpbronnen, aan dat het land vasthoudt aan een hogere exportprijs.

“Zolang de prijs goed is en aan onze prijs voldoet, is dat waarschijnlijk prima”, zei Bahlil, verwijzend naar de elektriciteitsexport, volgens lokale media. “Maar als de prijs niet goed is, zullen we prioriteit geven aan de binnenlandse behoeften.”

Een groep arbeiders installeert zonnepanelen op het dak van een pakhuis nabij Jurong Island in Singapore

Spiraalvormige vraag

Voor Singapore staat de noodzaak op het spel om tegemoet te komen aan de stijgende vraag naar energie, die naar verwachting de komende vijf jaar met meer dan de helft van de huidige behoefte zal stijgen tot een piek van 13 GW.

In september 2023 en vervolgens weer een jaar later kondigde de Singaporese Energy Market Authority, de toezichthouder voor elektriciteit en gas, voorwaardelijke goedkeuring aan voor vier consortia om koolstofarme elektriciteit te importeren. De aankondiging werd gedaan op het Indonesia Sustainability Forum, een jaarlijkse groene investeringsconferentie, in Jakarta.

ERA, een spin-off van het in Portugal gevestigde EDP Renewables APAC, heeft toestemming gekregen om 400 MW elektriciteit te exporteren uit een uiteindelijke 2,2 GW aan zonne-opwekkingscapaciteit en nog eens 3,2 GW om een ​​batterij-energieopslagsysteem te bouwen. In maart verzekerde het bedrijf zich van $50 miljoen Singaporese dollars ($39 miljoen) aan financiering om met de bouw te beginnen.

Andere investeerders en joint ventures die voorwaardelijke toestemming hebben gekregen om koolstofarme elektriciteit uit Indonesië te importeren, zijn onder meer elektriciteitsproducent PacificLight Power en een van de grootste consumentenconglomeraten van Indonesië, Salim Group, die de voorwaardelijke toestemming heeft gekregen om 600 MW te importeren; evenals TotalEnergies uit Frankrijk en plantagegigant Royal Golden Eagle, die een voorlopige knipoog kregen om 1 GW aan stroom te leveren.

Singapore breidt zijn datacentercapaciteit dramatisch uit na het einde van een driejarig bouwmoratorium dat begin 2022 werd opgeheven. In augustus keurden de Singapore Economic Development Board (EDB), die investeringen promoot, en de Infocomm Media Development Authority, de telecommunicatietoezichthouder, toepassingen goed die het stroomverbruik van het datacenter in het land met bijna 15% zouden verhogen.

Zonnepanelen geïnstalleerd op het eiland Sumba, Indonesië.

Het land verbiedt tegen 2030 voertuigen die uitsluitend door verbrandingsmotoren worden aangedreven en stimuleert elektrische voertuigen. Tijdens de eerste tien maanden van het jaar waren elektrische voertuigen goed voor meer dan 60% van de registraties van nieuwe voertuigen.

Een hogere exportprijs voor de elektriciteit kan Indonesië helpen bij het financieren van de uitbreiding van zijn eigen opwekkingscapaciteit, ook voor hernieuwbare energiebronnen, in een tijd waarin het archipelland zich graag wil losmaken van de internationale energiemarkten, vertelde Mutya Yustika, een in Jakarta gevestigde onderzoeker aan het Instituut voor Energie-economie en Financiële Analyse, aan Mongabay.

De regering van Prabowo heeft voorgesteld om de komende jaren, vóór het einde van het decennium, 100 GW aan zonne-energieopwekkingscapaciteit te bouwen.

Hoewel experts hebben gezegd dat dit tempo onwaarschijnlijk is, is er vooruitgang geboekt, waaronder de uitrol van 14 projecten met een waarde van 7,6 miljard dollar, die – op zichzelf – meer dan het drievoudige zullen zijn van de hoeveelheid elektriciteit die Indonesië opwekt uit de capaciteit voor het opwekken van zonne-energie.

Berichten in de media suggereren dat de jaarlijkse inkomsten uit de elektriciteitsexport van Indonesië 1,1 miljard dollar zouden kunnen bedragen.

In maart 2023, toen de vorige regering van Joko Widodo voor het eerst instemde met het onderzoeken van de export van elektriciteit uit hernieuwbare bronnen naar Singapore, mijmerden hoge functionarissen dat de totale investering in zonnepanelenfabrieken, het ondersteunende elektriciteitsnet, de zonnepanelen en onderzeese kabels, die tientallen kilometers overspannen, wel eens 50 miljard dollar zou kunnen bedragen.

“Met het doel van 100 GW zal de export van elektriciteit Indonesië helpen dat enorme doel te bereiken en tegelijkertijd aan de binnenlandse vraag te voldoen”, aldus Mutya.

Verkeer op de weg in Singapore.

Risico en beloning

De export is een van de weinige energiesegmenten waar hernieuwbare energiebronnen voet aan de grond hebben gekregen in Indonesië. Volgens gegevens van het International Renewable Energy Agency bedroeg de Indonesische capaciteit voor het opwekken van elektriciteit uit zonne-energie in 2025 1,5 GW, terwijl dit in Vietnam ruim 19 GW was.

Singapore heeft soortgelijke voorlopige overeenkomsten gesloten om meer dan 4 GW aan koolstofarme elektriciteit te importeren, onder meer uit Australië en Maleisië, waar de hevige concurrentie van producenten van hernieuwbare energie de kosten heeft gedrukt.

Begin 2025, in een vijfde ronde van een competitieve veiling in Maleisië om zonneparken op nutsschaal te bouwen, verplichtten de winnende biedingen producenten tot tarieven variërend van 13,75 Maleisische sen (3,4 dollarcent) tot 18 Maleisische sen (4 dollarcent) – ongeveer een derde van de gemiddelde nationale productiekosten van elektriciteit in Indonesië. In 2021 stemde PLN, het Indonesische staatselektriciteitsbedrijf, ermee in om elektriciteit te kopen van een door de VAE gesteund zonneproject, Cirata, tegen een gerapporteerd tarief van 5,8 dollarcent.

Ondanks de problemen op het gebied van de regelgeving, zei Phuan dat Indonesië nog steeds een aantrekkelijke, zij het riskante, kans biedt: de lage penetratie van hernieuwbare energiebronnen suggereert dat er voldoende ruimte is om te groeien.

Nu de opwekkingskosten voor duurzame energie en opslag dalen, zegt Phuan dat bedrijven als ERA tegen die tijd in Indonesië goed gepositioneerd zullen zijn.

“Zonne-energie en opslag zijn jaar na jaar in die mate gedaald dat je, zelfs in een gesubsidieerde markt, daadwerkelijk wat geld kunt verdienen”, zei hij. “Ik kan goede rendementen maken. Ik denk dat hier een keerpunt is.”

Bannerafbeelding: Er schijnen lichten op de Merlion terwijl deze uitkijkt over de Marina Bay Sands in Singapore, 2019. Afbeelding door Joshua Ang via Unsplash.