Nevelpanters, zonneberen en andere middelgrote tot grote zoogdieren die in een beschermd maar intensief bejaagd landschap in het noorden van Laos leven, zouden volgens nieuw onderzoek hun plekken in het bos kunnen selecteren op basis van het geklets van wandelaars en de plonsen van kajakkers.
De studie, gepubliceerd in Mondiale ecologie en natuurbehoudgebruikte cameravalgegevens van tussen 2013 en 2019 om te onderzoeken of een bekroond gemeenschapsgebaseerd ecotoerisme-initiatief dat sinds 1999 rondleidingen organiseert in het Nam Ha National Protected Area enig voordeel oplevert voor de lokale populaties wilde dieren door een veilige haven te creëren tegen de jachtdruk.
“Jagen is echt een integraal onderdeel van de lokale cultuur, deels legaal, deels illegaal”, vertelde William Bleisch, hoofdauteur van de studie en voormalig programmadirecteur bij de in Hong Kong gevestigde China Exploration and Research Society, aan Mongabay in een interview.
Bleisch zei dat hij en zijn collega’s benieuwd waren of het toerisme een “soort toevluchtsoord” creëerde waar mensen zouden afzien van de jacht, hetzij omdat ze de economische en sociale voordelen van natuurtoerisme zagen, of omdat ze bang waren om door gidsen of toeristen te worden gerapporteerd.
Om hun theorie te testen, plaatste het team cameravallen op 59 locaties in het landschap, zowel binnen toeristische hotspots als op meer afgelegen locaties in het bosreservaat.
Ze registreerden in totaal 45 soorten middelgrote tot grote zoogdieren in het hele landschap, waaronder 15 wereldwijd bedreigde soorten. Ze vonden gemiddeld 4,58 soorten op locaties dichtbij wandelpaden en kajakroutes, en bijna twee keer zoveel soorten op locaties verder weg van toeristische gebieden.
Bleisch zei dat hij aanvankelijk teleurgesteld was toen hij ontdekte dat toerisme geen toevluchtsoordeffect lijkt te hebben. Hij merkte echter op dat de erfenis van de jacht in het noorden van Laos waarschijnlijk betekent dat wilde dieren “gewoon bang” zijn voor mensen. “De dieren lijken geen onderscheid te maken tussen goedaardige toeristen en jagers,” zei hij. “Ze mijden gewoon plaatsen waar veel mensen zijn.”
Ten tijde van het onderzoek werd de gebruikelijke jacht op niet-beschermde soorten buiten de kernbeschermingszones als legaal beschouwd, zei Bleisch. Er zijn echter ‘gevaarlijkere’ vormen van sportjacht waarbij krachtige wapens worden gebruikt voor beschermde soorten zoals sambarherten (Rusa eenkleurig) en gaur wild vee (Bos gaurus) kwam ook voor, merkte hij op, evenals het gebruik van draadstrikken die beschermde soorten konden doden.
Als gevolg hiervan was het mogelijk om op de ochtendmarkten rond het 222.400 hectare grote reservaat een ‘hele overvloed aan dode dieren’ te vinden, waaronder langzame lori’s, reuzeneekhoorns en ernstig bedreigde Sunda-schubdieren (Manis Javanica), een beschermde soort zou volgens de studie binnenkort plaatselijk uitgestorven kunnen zijn, gezien de nabijheid van de grens met China en berichten over illegale handel.
Sambar, een belangrijk jachtdoel, was een van de drie soorten die in het onderzoek werden geïdentificeerd als het meest mijdend van toeristische activiteiten, naast wilde zwijnen (Sus scrofa) en krabetende mangoest (Urva, Urva). Elf andere soorten, waaronder Aziatische olifanten (Elephas maximus), goudjakhalzen (Canis aureus), zonberen (Helarctos malayanus), en luipaardkatten (Prionailurus bengalensis) werden ook uitsluitend geregistreerd in stillere, meer afgelegen gebieden, wat erop wijst dat ze mogelijk ook mensen sterk mijden, aldus de studie.
Daarentegen werden zes soorten alleen geregistreerd in toeristische gebieden, waaronder gemarmerde katten (Pardofelis marmorata), noordelijke boomschroeven (Tupaia belangeri), en zwarte reuzeneekhoorns (Ratufa tweekleurig). Bleisch zei dat deze kleinere roofdieren en alleseters zouden kunnen profiteren van de afwezigheid van grotere soorten in toeristische gebieden, waardoor de concurrentie en predatiedruk afnemen.
Paul Ouboter, directeur van de in Suriname gevestigde onderzoeksorganisatie NeoWild, die niet betrokken was bij het onderzoek maar het artikel wel vóór publicatie heeft beoordeeld, zei dat de bevindingen uit Laos in grote lijnen de patronen weerspiegelen die elders in de wereld zijn gedocumenteerd. Ouboter was bijvoorbeeld co-auteur van een onderzoek uit 2021, uitgevoerd in het Brownsberg Natuurpark in Suriname, waaruit bleek dat de meeste grote zoogdieren toeristische gebieden mijden, waarbij jaguars en poema’s zelfs meer nachtelijke gewoonten aannamen om ontmoetingen met mensen tot een minimum te beperken.
Ouboter waarschuwde er echter voor om toerisme niet als een grotere bedreiging voor de natuur te zien dan meer directe uitbuiting, zoals jacht, houtkap en mijnbouw. “We hebben gezien dat in het Brownsberg Natuurpark, zolang er veel ecotoeristen over de paden lopen, de goudzoekers zich niet uitbreiden naar het park”, vertelde hij aan Mongabay, waarbij hij opmerkte dat toen het park werd gesloten tijdens de COVID-19-pandemie, de mijnwerkers binnendrongen en de jacht toenam.
“Ecotoerisme is nog steeds een goede zaak”, zei Ouboter, en merkte op dat de inkomsten ervan bijdragen aan het opbouwen van steun voor natuurbehoud. “Het kan een soort schild zijn om het gebied te beschermen.”
Bleisch zei dat verder werk in Nam Ha nodig zou zijn om volledig te begrijpen hoe het toerisme de jachtdruk zou kunnen verminderen, en hoe de jachtdruk het gedrag van zoogdieren beïnvloedt. “Zijn deze dieren van nature bang voor mensen of is het aangeleerd?” zei hij. “Is het iets dat is verworven door ervaring met jagen?”
De cameravallen detecteerden minder jagers op toeristische locaties in Nam Ha vergeleken met meer afgelegen delen van het landschap. Het formeel kwantificeren van de jachtdruk door het meten van het aantal strikken of de jachtsterfte zou echter een informatieve volgende stap zijn, zei Bleisch.
Voorlopig zegt Bleisch echter dat het bewijsmateriaal erop wijst dat de jacht een belangrijke reden is waarom dieren in het wild op hun hoede blijven voor de mensen in Nam Ha. Dit heeft gevolgen voor de dieren en ondermijnt ook het potentieel voor de ecotoeristische bedrijven van Nam Ha om echt te floreren en bij te dragen aan het lokale levensonderhoud, zei hij. “De toeristenindustrie zou dit serieus moeten nemen”, zei hij, en merkte op dat een opkomende unie van toeristische bedrijven stappen onderneemt om van de overheid te eisen dat ze het landschap beter beschermt.
Strengere bescherming van habitats en controles op de jacht zouden de belangrijkste eisen moeten zijn, voegde Bleisch eraan toe, wijzend op reservaten in andere delen van Azië, zoals Nepal en India, waar weinig of geen jacht plaatsvindt en er voldoende mogelijkheden zijn om wilde dieren te spotten.
Een gebrek aan staatsinvesteringen en het terugtrekken van buitenlandse financiering voor natuurbehoud verlammen echter de natuurbehoudsinspanningen in Laos. Hoewel projecten uit het verleden gericht op patrouilles en handhaving in kernbeschermingszones in Nam Ha de jachtdruk met succes hebben verminderd, zegt Bleisch dat zonder aanhoudende internationale steun de toekomst van dit mondiaal belangrijke landschap onzeker blijft.
Bannerafbeelding: Aziatische zwarte beren behoorden tot de grote diversiteit aan carnivoren die in het Nam Ha-landschap voorkomen. Deze specifieke exemplaren zijn gefotografeerd in het Khao Yai National Park in Thailand. Afbeelding door Tontan Travel via Creative Commons (CC BY-SA 2.0).
Carolyn Cowan is een stafschrijver voor Mongabay. Haar rapportage richt zich op dieren in het wild, ecologie en gemeenschappen die reageren op milieu-uitdagingen in Zuidoost-Azië.
Citaties:
Bleisch, WV, Buzzard, P., Weiser, F., Souliya, D., Khamvongxay, A., Eshoo, P., & Li, X. (2026). Natuurvriendelijk toerisme wordt in verband gebracht met een lagere beschikbaarheid van wilde dieren in het Nam Ha National Protected Area. Mondiale ecologie en natuurbehoud, 70e04359. doi:10.1016/j.gecco.2026.e04359
Ouboter, DA, Kadosoe, VS, & Ouboter, PE (2021). Impact van ecotoerisme op de overvloed, diversiteit en activiteitspatronen van middelgrote tot grote landzoogdieren in het Brownsberg Natuurpark, Suriname. PLOS EEN, 16(6), e0250390. doi:10.1371/journal.pone.0250390
Zie gerelateerd verhaal:
‘Actie ter plaatse’ in Laos is nodig om grote zoogdieren te herstellen en meer soorten te beschermen
FEEDBACK: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de auteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
