JAKARTA — Wisye Sahambangung is een visser, gemeenschapsleider en mangrovebeschermer uit Sarawet, een Indonesisch kustdorp in de provincie Noord-Sulawesi.
Sinds 2022 leidt de 45-jarige Rhizopora, een vrouwengroep die mangroven herstelt en economische kansen helpt creëren voor vrouwen in het dorp.
Rhizopora, genoemd naar de Rhizophora geslacht van mangrovebomen, is een gemeenschapsgerichte natuurbeschermingsbeweging geworden. De leden verzamelen mangrovepropagules en zaailingen, ondersteunen restauratieprojecten, houden toezicht op kustgebieden en leren andere dorpsbewoners hoe ze mangroven moeten planten. Ze brengen het mangrovebos nieuw leven in, waar krabben en vissen leven, die hun voornaamste bron van inkomsten zijn.
In samenwerking met de NGO’s Yayasan Bumi Tangguh en CARE Indonesia heeft Rhizopora dit jaar geholpen bij het planten van 30.000 mangrovebomen tijdens een acht maanden durend restauratieproject.
Voor Wisye gaat het beschermen van mangroven over het beschermen van de mensen die afhankelijk zijn van de kust. De groep verkoopt zaailingen, verzamelt en verkoopt modderkrabben, en organiseert spaar- en leenactiviteiten die hun inkomen verhogen. Haar werk heeft haar van de modderige kustgebieden van Sarawet naar een internationaal forum in Australië gebracht, waar ze de ervaringen van de vrouwen met het beschermen van hun kustmilieu deelde.
“Sinds de oprichting van Rhizopora is Sarawet zowel nationaal als internationaal bekender geworden”, zegt ze trots.
Wisye sprak via een videogesprek met Mongabay over hoe zij Rhizopora leidt bij het beschermen van kustecosystemen en tegelijkertijd inkomstenkansen creëert voor vrouwen in de gemeenschap, de uitdagingen van door de gemeenschap geleid natuurbehoud en de impact op haar dorp. Het volgende interview is vertaald uit het Indonesisch en bewerkt voor lengte en duidelijkheid.
Mongabay: Waarom bent u een leidende rol gaan spelen op het gebied van mangrovebehoud?
Wisye Sahambangung: In 2022 ontving ik nog steeds het Programma Keluarga Harapan (PKH), een sociaal bijstandsprogramma van de overheid, samen met andere vrouwen in Sarawet. Rond dezelfde tijd nodigde het plaatselijke bureau voor visserij en maritieme zaken ons uit voor een training voor mangroveherstel, gericht op het verbeteren van ons levensonderhoud en het stimuleren van milieubehoud.
Zo ontstond de vrouwengroep Rhizopora. Er werden negen vrouwen geselecteerd (door CARE Indonesië en Yayasan Bumi Tangguh), en later werd ik functionaris voor menselijke ontwikkeling, waarbij ik een actievere rol speelde in de activiteiten van de groep. Wat begon als een kans om ons levensonderhoud te verbeteren, groeide uit tot een collectieve inspanning om onze mangroven te beschermen.
Mongabay: Wat was de grootste uitdaging toen u met Rhizopora begon?
Wisye Sahambangung: In het begin kregen we te maken met kritiek en enige jaloezie van mensen buiten de groep. We hadden ook beperkte middelen. We bouwden ons eigen secretariaat (kantoor), terwijl het visserijkantoor voor mentorschap zorgde, maar geen financiering. Ook het (mangroverestauratie)werk was fysiek zwaar; soms kon de modder in kustgebieden en rond visvijvers mijn borst bereiken. Maar we gingen door en bouwden de groep op eigen kracht op.
Mongabay: Wat doet Rhizopora dagelijks?
Wisye Sahambangung: We planten mangroven, verzamelen zaailingen en propagules en zoeken naar modderkrabben.
We leveren ook mangrovezaailingen in bulk voor programma’s op het gebied van milieu en sociale verantwoordelijkheid van bedrijven, waaronder projecten waarbij Alfamidi, een nationale winkelketen, betrokken is; BPJS Kesehatan, de nationale ziektekostenverzekeraar van Indonesië; en PLN, het staatselektriciteitsbedrijf. Elke mangrovezaailing wordt verkocht voor 2.000 roepia (ongeveer 11 dollarcent), terwijl elke houten paal (die wordt gebruikt om de zaailingen te ondersteunen) nog eens 500 roepia (ongeveer 3 cent) toevoegt, wat het totaal op 2.500 roepia (14 cent) brengt.
De groep verzamelt ook modderkrabben. Eén kilogram kan ongeveer 350.000 roepia ($19,40) opleveren. Een deel wordt naar Manado (de provinciehoofdstad) gestuurd voordat het naar Singapore wordt geëxporteerd.
We proberen nu ook zeep te maken van mangrovematerialen. We zijn nog bezig met het verwerken van de benodigde bedrijfs- en productregistraties en hopen het product uiteindelijk op de markt te kunnen brengen.
Mongabay: Hoe zijn mangroven verbonden met het levensonderhoud van vrouwen in Sarawet?
Wisye Sahambangung: Mangroven bieden vrouwen kansen om een inkomen te verdienen en tegelijkertijd de kust te beschermen. Wij verkopen (mangrove)zaailingen, bomen en fruit, en daarnaast hebben wij voor de groep een spaar- en leenregeling.
Eén van onze leden is een alleenstaande moeder. Dankzij de activiteiten van de groep en het spaar- en leenprogramma kon ze een huis kopen en een klein taartenbedrijf opzetten, waardoor ze een veiliger inkomstenbron kreeg. Voor ons gaat het niet alleen om het planten van mangroven, maar ook om het helpen van vrouwen bij het opbouwen van een veiliger bestaan.
Mongabay: Welke veranderingen heb je gezien in Sarawet sinds mensen meer betrokken raakten bij de bescherming van de mangroven?
Wisye Sahambangung: De gemeenschap zet zich nu meer in voor de bescherming van de mangroven, en we zien meer vis in het gebied. Vissers hebben ons ook verteld dat ze meer vis vangen, wat laat zien hoe mangroven zowel het milieu als het lokale levensonderhoud ondersteunen.
Onze inspanningen hebben ook het vertrouwen van de visserijautoriteiten gewonnen, en we zijn nu betrokken bij een gemeenschapsgerichte mangrovemonitoringsgroep. Het beschermen van mangroven kan niet stoppen bij het planten; we moeten ze blijven monitoren en verzorgen.
Mongabay: Je bent onlangs van Sarawet naar Australië gereisd om op een internationaal forum te spreken. Wat betekende die ervaring voor jou?
Wisye Sahambangung: Het was heel betekenisvol, vooral omdat het mijn eerste keer was dat ik met een vliegtuig reisde. Ik reisde van Sarawet naar Melbourne met (vertegenwoordigers van) Yayasan Bumi Tangguh en CARE Indonesia, plus een vertaler, om op Women Deliver 2026 te spreken over hoe vrouwen in onze gemeenschap mangroven herstellen en levensonderhoud opbouwen. Door in het Indonesisch te spreken voor een internationaal publiek besefte ik dat ons werk in een klein kustdorpje tot ver buiten Sarawet kan reiken.
Mongabay: Welke boodschap zou je vanuit Sarawet naar de rest van de wereld willen brengen over de toekomst van onze oceanen?
Wisye Sahambangung: We moeten samen mangroven beschermen en verzorgen, met voortdurende steun voor het behoud ervan. Ik hoop dat deze inspanningen zowel het milieu als de gemeenschappen aan de kust ten goede kunnen komen.
Bannerafbeelding: Wisye Sahambangung, front, en andere vrouwen uit Rhizopora werken op 2 september 2026 in een modderig mangrovegebied in Sarawet. Afbeelding met dank aan Wisye Sahambangung.
