De afgelopen jaren is er een gestage stroom toezeggingen gedaan voor het behoud van de oceaan, van Frans-Polynesië die de bescherming van de zee uitbreidt over zijn bijna 5 miljoen vierkante kilometer grote exclusieve economische zone, inclusief meer dan 1 miljoen vierkante kilometer aan sterk of volledig beschermde wateren, tot de Eastern Tropical Pacific Marine Corridor (CMAR), waar Colombia, Costa Rica, Ecuador en Panama overeenkwamen om een aaneengesloten, grensoverschrijdende veilige doorgang van meer dan 500.000 vierkante kilometer (193.000 vierkante mijl) tot stand te brengen voor migrerende soorten. Er is ook veel grotere erkenning voor de bijdragen van traditionele rentmeesters, waaronder inheemse gemeenschappen, ambachtelijke vissers en andere kustgemeenschappen. Op papier lijkt dit in ieder geval veel goeds te voorspellen voor de vooruitgang in de richting van de bescherming van 30% van de oceaan in 2030.
Maar op hetzelfde moment dat deze aankondigingen worden gedaan, horen we ook over ‘papieren parken’ – die alleen in naam beschermd zijn – industriële vissersvaartuigen die beschermde gebieden binnenvaren, boten die hun transponders uitschakelen en verlaten vistuig dat door zogenaamd beschermde wateren drijft.
Tijdens de zomer heb ik, terwijl ik de academische literatuur en de meertalige berichtgeving van Mongabay doorbladerde, geprobeerd vast te stellen wat het bewijsmateriaal feitelijk laat zien over de resultaten van het behoud van de zee in Amerika.
Het samenvoegen van peer-reviewed datasets met veldrapportage heeft zijn beperkingen, maar het helpt een gemeenschappelijke kloof te overbruggen: studies documenteren bredere ecologische trends, terwijl journalisten de politieke compromissen en handhavingsfouten in kaart brengen die bepalen wat er op het water gebeurt.
Het zal geen verrassing zijn dat de centrale conclusie is dat het behoud van de zee de meeste kans van slagen heeft wanneer de toezeggingen zich vertalen in daadwerkelijke veranderingen in het menselijk gedrag. Als interventies mislukken, komt dat zelden omdat niemand de ecologie begrijpt. Vaker worden de regels niet gehandhaafd, zijn de budgetten ontoereikend, heeft de lokale bevolking weinig reden om hen te steunen, of slaagt het management er niet in om overeind te blijven.
Beschermde mariene gebieden
Ecologisch gezien zijn de argumenten voor volledig beschermde no-take-reservaten goed ingeburgerd: waar de visserij stopt, herstellen populaties zich. Toch wordt juridische aanduiding vaak gecombineerd met daadwerkelijke bescherming. Volgens de Sea Around Us Paper Park Index ervaart minder dan 30% van de bijna 200 beoordeelde mariene gebieden op het halfrond nog steeds extractieniveaus die onverenigbaar zijn met hun instandhoudingsmandaten.
De mislukking komt zelden voort uit een gebrek aan bewakingstechnologie. Het kopen van hardware zoals boten, radarvolgsystemen en drones is vaak het gemakkelijkste onderdeel van natuurbehoud.
Maar detectie alleen is geen handhaving. Mensen moeten het werk daadwerkelijk doen. Iemand moet nog steeds de patrouille leiden, bewijsmateriaal veiligstellen dat de rechterlijke toetsing overleeft, en overtredingen opvolgen tot een daadwerkelijke straf. Dat doet er allemaal niet toe als de inspanning niet jaar na jaar wordt volgehouden.
Het Mexicaanse Revillagigedo National Park is daar een voorbeeld van. Het enorme, afgelegen offshore-reservaat staat bekend om zijn populaties mantaroggen, walvissen, haaien en grote scholen vis. Het is het grootste volledig beschermde zeereservaat van Noord-Amerika, gecreëerd met aanzienlijke politieke ambitie. Maar uit de rapportage van Mongabay kwamen herhaaldelijk vermoedelijke invallen naar voren, terwijl klachten over vermeende illegale visserij onopgelost of gearchiveerd bleven.
Over een veel grotere steekproef blijkt uit onderzoek onder leiding van David Gill en gepubliceerd in Natuur ontdekte dat MPA’s met voldoende personeel de ecologische effecten bijna drie keer groter hadden dan die zonder personeel. Personeel en budgetten behoorden tot de sterkste voorspellers van de impact op natuurbehoud.
Buiten beschermde gebieden
De kustvisserij leverde een enigszins andere reeks voorbeelden op. Op veel plaatsen zijn de mensen die dagelijks beslissingen nemen over een hulpbron vissers, inheemse volkeren, traditionele gemeenschappen, toeristenexploitanten en lokale autoriteiten.
In Chili hebben ambachtelijke vissersverenigingen territoriale gebruiksrechten op benthische schelpdiergronden. Sommigen hebben in die gebieden hun eigen vrijwillige reproductieve toevluchtsoorden opgericht om uitgeputte soorten te helpen herstellen. In Costa Rica geven mariene gebieden voor verantwoorde visserij kleinschalige visserijorganisaties een formele rol bij het beheer van lokale wateren.
Waar vissers veilige rechten hebben op een visgrond, hebben ze ook meer reden om de productiviteit ervan te beschermen.
Een groot deel van het behoud van de zee moet echter plaatsvinden waar de visserij doorgaat. Haaien, roggen, schildpadden en zeevogels komen vistuig tegen buiten reservaten, en het sluiten van een bepaalde locatie beschermt mogelijk slechts een deel van de wateren die ze gebruiken.
Langs de Pacifische kust van Baja California Sur vergeleken onderzoekers die met lokale vissers werkten gewone kieuwnetten met netten uitgerust met groene LED-verlichting. Het experiment, gepubliceerd in Huidige biologie in 2022 een vermindering van 63% gevonden in het percentage weggegooide bijvangstbiomassa. Voor haaien, roggen en roggen bedroeg de reductie 95%.
Vissers waren ook veel minder tijd kwijt aan het ophalen en ontwarren van de verlichte netten, waardoor ze tijd en geld bespaarden. Dat is waarschijnlijk een nog grotere motivator dan het natuurbehoudsvoordeel.
Gangen
Voor dieren die lange afstanden afleggen, kunnen zelfs goed beheerde nationale visserijen en reservaten gaten achterlaten. Tracking heeft geschulpte hamerhaaien gedocumenteerd die zich tussen de Cocos-, Galápagos- en Malpelo-eilanden bewegen. De Eastern Tropical Pacific Marine Corridor brengt Costa Rica, Ecuador, Panama en Colombia samen in een poging het natuurbehoud in deze wateren en andere belangrijke gebieden te coördineren.
Het idee is logisch: bescherm soorten in de wateren die ze daadwerkelijk gebruiken, in plaats van nationale grenzen als ecologische grenzen te behandelen. Maar er is nog niet veel bewijs dat het corridormechanisme zelf de visserijsterfte consequent heeft verlaagd of de overvloed aan dieren heeft vergroot.
Het nieuwe ‘Hoge Zeeverdrag’, ook bekend als de overeenkomst over biodiversiteit buiten de nationale jurisdictie (BBNJ), zou deze aanpak uiteindelijk kunnen uitbreiden naar internationale wateren. Het stelt landen in staat beschermde gebieden op de volle zee in te richten, waar het bestuur lange tijd gefragmenteerd is geweest. Maar ook hier zal de aanduiding slechts een deel van het verhaal zijn.
Het herstellen van de schade
Het behoud van de mariene biodiversiteit kan ook betekenen dat we ecosystemen proberen te herstellen die al beschadigd zijn.
Het herstel van mangroves en koralen zijn twee prominente gebieden voor oceaanfinanciering geworden, omdat het werk gemakkelijk te documenteren is. Een project kan tellen hoeveel zaailingen er zijn geplant of hoeveel koraalfragmenten aan een rif zijn vastgemaakt. Dat zijn veel gemakkelijker cijfers om te rapporteren dan of een ecosysteem zich daadwerkelijk heeft hersteld.
Mangroveprojecten mislukken vaak omdat het herstel afhangt van het herstel van de hydrologie, zoals het vrijmaken van getijdengeulen, het corrigeren van het zoutgehalte en het garanderen van de juiste hoogte, meer dan beplanting. Zodra het water stroomt, regelt de natuur een groot deel van de beplanting zelf.
Het uitplanten van koraal wordt geconfronteerd met een nog hardere realiteit. Het is extreem duur, moeilijk op te schalen en de koralen worden nog steeds blootgesteld aan dezelfde omstandigheden die het rif in de eerste plaats hebben beschadigd. Als de visserijdruk hoog blijft, de waterkwaliteit slecht is, of herhaalde verblekingen aanhouden, lost het planten van meer koraal het onderliggende probleem niet op.
In deze gevallen was het formele beleid op zichzelf zelden de doorslaggevende factor. Een reserve functioneert wanneer patrouilleboten brandstof hebben en rechtbanken de boetes opvolgen; een ambachtelijke visserij stabiliseert wanneer gebruikers een veilig eigendomsrecht hebben; een mangrovemoeras herstelt zich doordat de getijdenhydrologie werd hersteld voordat er jonge boompjes in de modder terechtkwamen. De duurzaamheid van een project berust vrijwel altijd op deze minder zichtbare administratieve realiteit.
De minder zichtbare delen van natuurbehoud kunnen net zo belangrijk zijn. Personeel, handhaving, eigendomsrechten, onderhoud en langetermijnbeheer zorgen ervoor dat een reserve of een restauratieproject na de eerste aankondiging blijft functioneren.
In het volgende deel van deze serie wordt nader bekeken waar familiestichtingen dit werk kunnen ondersteunen.
Kopafbeelding: Een Peruaanse ambachtelijke visser poseert met een gigantische vliegende inktvis. Afbeelding met dank aan de Nationale Vereniging voor Ambachtelijke Visserij van Peru (SONAPESCAL).
Referenties
- Brown, K. (2022, 28 maart). ‘Gesprekken over mariene bescherming moeten ook de mensenrechten omvatten’: vraag-en-antwoord met bioloog Vivienne Solís Rivera. Mongabay.
- Butler, RA (2026, 18 februari). Waarom zoveel mangroveherstelprojecten mislukken. Mongabay.
- Carrere, M. (2023, 16 februari). Vissersgemeenschappen creëren toevluchtsoorden in de zee om de biodiversiteit van Chili te beschermen. Mongabay.
- Verdrag inzake biologische diversiteit. Doelstelling 3: Behoud 30% van het land, de wateren en de zeeën.
- Gill, DA, Mascia, MB, Ahmadia, GN, Glew, L., Lester, SE, Barnes, M., Craigie, I., Darling, ES, Free, CM, Geldmann, J., Holst, S., Jensen, OP, White, AT, Basurto, X., Coad, L., Gates, RD, Guannel, G., Mumby, PJ, Thomas, H., … Fox, HE (2017). Capaciteitstekorten belemmeren de prestaties van beschermde mariene gebieden wereldwijd. Natuur, 543(7647), 665-669. https://doi.org/10.1038/nature21708
- Gómez Durán, T. (2026, 23 april). Mexico: Aanklachten wegens onrechtmatige daad in het Nationaal Park Revillagigedo zijn in de lucht of archiefstukken terechtgekomen. Mongabay Latam.
- Internationale Unie voor het behoud van de natuur. (2025, 9 juni). Grote doorbraak in het behoud van de zee onthuld op de VN-Oceaanconferentie (Persbericht).
- Nalesso, E., Hearn, A., Sosa-Nishizaki, O., Steiner, T., Antoniou, A., Reid, A., Bessudo, S., Soler, G., Klimley, AP, Lara, F., et al. (2019). Bewegingen van geschulpte hamerhaaien (Sphyrna lewini) op Cocos Island, Costa Rica en tussen oceanische eilanden in de oostelijke tropische Stille Oceaan. PLOS EEN, 14(3), e0213741. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0213741
- Zee om ons heen. (2023, 23 maart). Paper Park Index helpt bij het identificeren van 49 onbeschermde mariene beschermde gebieden. Universiteit van Brits-Columbia.
- Senko, JF, Peckham, SH, Aguilar-Ramirez, D., en Wang, JH (2022). Netverlichting vermindert de bijvangst van de visserij, handhaaft de vangstwaarde en verhoogt de operationele efficiëntie. Huidige biologie, 32(4), 911–918.e2. https://doi.org/10.1016/j.cub.2021.12.050
- Verenigde Naties. (nd). Een feestje worden. Overeenkomst over de mariene biologische diversiteit van gebieden die buiten de nationale jurisdictie vallen.
- Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. (2022, 22 maart). Steun van de Amerikaanse overheid voor de Eastern Tropical Pacific Marine Corridor (Media-opmerking).
