Een groep activisten in het kleine grensstadje Lochiel, Arizona, VS, vecht om 200 jaar oude populierenbomen te redden door aannemers ervan te weerhouden een deel van de nieuwe Amerikaanse muur langs de grens met Mexico te bouwen. Eén activist leefde meer dan zeventig dagen in de bovenste takken van een eeuwenoud populierenhout dat de ‘Grootmoederboom’ werd genoemd, waardoor bouwvakkers de boom niet konden omhakken, terwijl andere activisten katrollen gebruikten om hen voedsel en water te brengen. Het protest ging over meer dan het beschermen van eeuwenoude bomen: activisten bestreden ook de fragmentatie van habitats veroorzaakt door de grensmuur in een landschap waar de biodiversiteit afhankelijk is van ecologische connectiviteit.
Het boomkamp begon op 28 juli, nadat bouwvakkers drie van de vier populierenbomen hadden omgehakt die zich in het pad van de muur bevonden. Deze dubbele wand bestaat uit twee stalen wanden van ruim 9 meter hoog die evenwijdig aan elkaar lopen met daartussen een bufferzone. Sindsdien houden helikopters, drones, agenten van de Amerikaanse grenspolitie en lokale wetshandhavers het gebied in de gaten, aldus de activisten in het kampement.
Ik interviewde activisten die kampeerden in de weide naast de boom, fotografeerde het landschap en nam deel aan de dagelijkse ochtendrituelen gericht op het eren van grootmoeder Boom en het land. Daar leerde ik dat de beweging sinds haar oprichting sociale en milieukwesties met elkaar heeft verbonden. Veel van de activisten die ik bij het Lochiel-protest heb ontmoet, zijn betrokken bij No More Deaths, een humanitaire groep die water en hulp levert aan migranten die de grens oversteken, terwijl andere activisten zich hebben georganiseerd ter ondersteuning van de inspanningen van de Tohono O’odham Nation om de bouw van grensmuren op haar inheemse grondgebied te stoppen.
Op 18 augustus werd de boomgaard binationaal toen een Mexicaanse milieuactivist een van de populieren in de aangrenzende staat Sonora bezette. Hoewel de activiste met geweld werd verwijderd, vertelde de lokale milieuactiviste Kate Scott me dat het tijdelijke kampement een krachtig signaal van internationale solidariteit was. Deze populieren zijn krachtige symbolen van internationale vriendschap geworden omdat de takken van de een in de VS die van een ander over de grens in Mexico raakten, net zoals ecologische en menselijke gemeenschappen over politieke grenzen heen met elkaar verbonden zijn.
Deze basisbeweging wordt gesteund door leden van milieugroeperingen in zowel de VS als Mexico, waaronder voorstanders van de Sierra Club, Sky Island Alliance en het Madrean Archipelago Wildlife Center. Volgens Scott staat de San Rafael-vallei bekend als een belangrijke corridor voor wilde dieren die de grens oversteken, waaronder jaguars, ocelots en nog veel meer soorten waarvan de beweging over de grenzen zou worden geblokkeerd door een dubbele muur. Soorten die door de San Rafael Valley trekken, zijn afhankelijk van hun habitat in Arizona en Sonora, zonder rekening te houden met politieke grenzen.
Maar het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Veiligheid zag af van tientallen federale wetten, waaronder de Endangered Species Act, die normaal gesproken bescherming zou bieden aan bedreigde soorten zoals de westelijke geelsnavelkoekoek. De REAL ID Act wijzigde ook de federale wet om de minister van Binnenlandse Veiligheid een brede bevoegdheid te geven om af te zien van wettelijke vereisten om de aanleg van grensinfrastructuur te bespoedigen.
Demonstranten hebben bedreigde diersoorten gebruikt als politieke symbolen in protestkunst en hun demonstraties. Op hun borden stonden wilde dieren zoals jaguars, versierd met boodschappen als ‘migratie is natuurlijk’ en ‘migratie is een aarderecht’.
Op 14 september stonden demonstranten verkleed als bedreigde diersoorten, waaronder jaguars en geelsnavelkoekoeken, bouwmachines in de weg en riepen: “We proberen de grens over te komen” en “We gaan uitsterven.” Drie van de demonstranten werden gearresteerd op beschuldiging van wanordelijk gedrag, maar werden de volgende dag vrijgelaten.
Volgens twee anonieme activisten die ik heb geïnterviewd en die daar op 5 oktober waren, stelden agenten van de grenspolitie een perimeter in rond Grandmother Tree zonder de demonstranten een bevel of gerechtelijk bevel te tonen, hielden ze demonstranten vast en citeerden anderen. De activisten zeiden dat agenten met behulp van een hoogwerker de boomoppas verwijderden voordat deze werd omgehakt.
Vervolgens bezette een activist op 6 oktober opnieuw het populierenbos in La Noria, Sonora, dat voorheen bezet was door Mexicaanse activisten, waarbij hij een permanent kampement vestigde in de takken en de bouw van de grensmuur stopte. De activisten hebben deze boom nu ‘Abuela’ (‘grootmoeder’ in het Spaans) genoemd, omdat de takken zich over de grens uitstrekken en in het geplande pad van de grensmuur terechtkomen.
De ochtend dat Grandmother Tree werd omgehakt, vertelde een anonieme activiste ter plaatse me dat het “niet alleen een symbool van de beweging was, maar dat ze ons leerde” over het vermogen van het land om te regenereren. Uit een van de gekapte populieren waren al nieuwe scheuten gegroeid en de activisten konden er enten van maken om nieuwe te laten groeien. In de woorden van de activist: “voor ons is de hoop niet verloren, omdat het land zich zal herstellen.” Voor hen zijn de populieren dus symbolen van de veerkracht van de ecologische gemeenschappen in het grensgebied.
Net zoals de gekapte populieren tot nieuw leven leidden, herstelde de beweging zelf zich. Activisten vertelden me dat Abuela symbool staat voor ‘voortdurend verzet tegen de grensmuur die gemeenschappen van mensen, planten en dieren die over grenzen heen met elkaar verbonden zijn, verscheurt’, en staat voor eenheid ‘over de hele wereld, ongeacht het land’. Voor hen betekent Abuela de voortdurende binationale oppositie tegen grensmilitarisering, ter verdediging van zowel lokale gemeenschappen als het milieu.
Het verlies van Grandmother Tree moet daarom worden opgevat als meer dan de vernietiging van één eeuwenoude boom. De beweging die zich eromheen heeft gevormd, laat zien waarom het beschermen van de biodiversiteit in de grensgebieden de erkenning van zowel ecologische als sociale connectiviteit in de hele regio vereist.
Net zoals de grensmuur het leefgebied van een ecologisch aaneengesloten landschap versnippert, verdeelt het Amerikaanse grensbeleid lokale gemeenschappen, wier relaties zich over de grenzen heen uitstrekken.
Meg Perret is assistent-professor aan de Texas A&M University en schrijft momenteel een boek over milieu-oppositie tegen de bouw van Amerikaanse grensmuren, en behaalde haar Ph.D. aan de Harvard-universiteit.
Bannerafbeelding: Luchtfoto van de grensmuurconstructie in Arizona, waar protesten tegen boomzitplaatsen hebben plaatsgevonden. Afbeelding met dank aan Rally for the Valley.
Zie gerelateerde dekking:
De Filipijnen zijn het dodelijkste land in Azië voor milieuactivisten, zo blijkt uit het rapport
Wegen en infrastructuur verhinderen dat tijgers zich vestigen in het Indiase tijgerreservaat
Inheemse activist Kynan Tegar over de branden in Indonesië en de verdediging van de aarde
