Een nieuwe studie die de waarschijnlijke broedhabitats van de iconische Filippijnse adelaar in zijn belangrijkste bolwerk in kaart brengt, waarschuwt dat de dreiging van verlies van leefgebied – een belangrijke oorzaak van zijn verdwijning in een groot deel van zijn verspreidingsgebied – nog steeds groot is voor de ernstig bedreigde soort.
De studie, gepubliceerd in Vogelbescherming Internationaallaat zien dat goedgekeurde mijnconcessies overlappen met 41% van de zeer geschikte broedhabitats en 65% van de kerngebieden in het oosten van Mindanao, het zuidelijkste en op één na grootste eiland van de Filippijnen. Slechts ongeveer 35% van de zeer geschikte habitat die in de oostelijke Mindanao Biodiversity Corridor is geïdentificeerd, valt binnen beschermde gebieden.
Inheemse voorouderlijke domeinen overlappen afzonderlijk met 65% van de hoogwaardige nesthabitats. (De cijfers vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs dezelfde gebieden, merkt de studie op.)
“Deze studie verandert bijna vier decennia aan veldobservaties, nestgegevens, GPS-tracking en satellietinformatie in iets dat mensen daadwerkelijk kunnen gebruiken”, zei co-auteur Christopher JW McClure, vice-president voor mondiale wetenschap bij de in de VS gevestigde NGO The Peregrine Fund, in een verklaring van 24 september uitgegeven door de Philippine Eagle Foundation.
“Het helpt ons te zien waar onderzoeken en veiligheidsmaatregelen het meest nodig zijn voordat belangrijke habitats worden veranderd,” voegde McClure eraan toe.
Juan Carlos Gonzalez, een ornitholoog en curator voor vogels bij het Museum of Natural History van de Universiteit van de Filipijnen in Los Baños, die niet betrokken was bij het onderzoek, zei dat de bevindingen zorgwekkend zijn omdat Filippijnse adelaars (Pithecophaga jefferyi) hebben al een beperkt geschikt leefgebied in beschermde gebieden en blijven ook bestaan in door inheemse bossen beheerde bossen.
“Beide vertegenwoordigen het laatste bolwerk voor Filippijnse adelaars in Mindanao, die het grootste deel van de overlevende bevolking vormen”, vertelde Gonzalez per e-mail aan Mongabay.
Mijnbouw- en nesthabitat
De studie maakte gebruik van 48 bekende nestlocaties, GPS-trackinggegevens van zeven volwassen adelaars en op afstand waargenomen informatie over vegetatie, bosconditie en terrein.
De onderzoekers modelleerden geschikte nesthabitats in heel Mindanao en brachten die locaties vervolgens in kaart aan de hand van goedgekeurde mijnconcessies, beschermde gebieden en erkende voorouderlijke domeinen.
Gonzalez zei dat de studie eerder onderzoek uitbreidt door een continu model in heel Mindanao te projecteren en dit te verfijnen door analyses van broedhotspots en natuurbehoudslacunes. Hij zei dat de verspreidingsgegevens, informatie over nestvereisten en de selectie van statistische modellen een “sterke rechtvaardiging” bieden voor de resultaten.
De auteurs waarschuwen dat de aanwezigheid van een goedgekeurde concessie niet betekent dat de mijnbouw is begonnen of dat het leefgebied van adelaars is vernietigd. Ze zeggen dat de potentiële impact afhangt van factoren als de mijnbouwmethode, de naleving van de regelgeving en milieuwaarborgen.
De kaarten identificeren in plaats daarvan gebieden waar onderzoeken en instandhoudingsmaatregelen prioriteit moeten krijgen, schrijven de auteurs. Ze adviseerden systematische adelaarsonderzoeken in concessies die geschikte habitats overlappen. Waar voorgestelde mijnbouw van invloed zou kunnen zijn op broedende adelaars, roepen ze op tot tijdelijke moratoriums terwijl onderzoeken en instandhoudingsbeoordelingen zijn voltooid.
Zodra belangrijke broedgebieden zijn bevestigd, beveelt de studie aan om deze juridisch te beschermen tegen mijnbouw en andere winningsactiviteiten en om passende buffers aan te leggen.
De Philippine Eagle Foundation noemde het Cabuaya-Luban-landschap in de provincie Davao Oriental als een voorbeeld van een nestontdekking gevolgd door veranderingen in het landbeheer.
Nadat daar een nest was gevonden, richtten de autoriteiten in Mati, de provinciehoofdstad, in 2005 een adelaarsreservaat van 7.000 hectare op, aldus de stichting. Mijnbouwconcessiehouder Asiaticus Management Corporation heeft vervolgens afstand gedaan van een vergelijkbare omvang van haar claim, die volgens de stichting zou worden beschermd als leefgebied voor adelaars.
De auteurs van het onderzoek zeggen ook dat bossen zonder geregistreerde adelaars niet automatisch als onbelangrijk moeten worden behandeld. Dergelijke gebieden kunnen toekomstige nesthabitats, klimaattoevluchtsoorden of verspreidingsroutes bieden. Satelliettracking die in het onderzoek wordt aangehaald, documenteert jonge adelaars die zich door bossen langs rivieren en kleinere bosgebieden tussen grotere bosblokken bewegen.
Meer dan bosbedekking
Gonzalez zei dat alleen de hoeveelheid overgebleven bos niet bepaalt of Filippijnse adelaars voldoende geschikte plekken hebben om te broeden.
Nestelende adelaarsparen hebben hoge, volwassen bomen nodig met stammen en takken die breed genoeg zijn om hun nesten te ondersteunen en sterke wind en regen te weerstaan, zei hij. Nestbomen moeten ook zitplekken bieden voor volwassenen en jonge exemplaren, en luchtplanten die nestplatforms helpen vormen en beschermen.
Volgens Gonzalez hebben bosdegradatie en het kappen van grote bomen het aantal potentiële nestplaatsen verminderd, zelfs in gebieden waar nog wat bos overblijft. Hij zei dat het oogsten van grote epifyten, inclusief gigantische Grammatophyllum orchideeën en varens kunnen het aantal geschikte platforms verder verkleinen.
“Hotspots van nesthabitats en het gebruik van nesthabitats zijn cruciaal voor het voortbestaan van Filippijnse adelaars, omdat we moeten zorgen voor voortplanting en natuurlijke paarselectie in het wild om de genetische diversiteit te behouden,” zei Gonzalez.
Hij voegde eraan toe dat de overlap die in het onderzoek in kaart is gebracht, vragen oproept over de vraag of mijnbouw en natuurbehoud naast elkaar kunnen bestaan in een archipelland met beperkt land en veel eiland-endemische soorten.
“Als we ons nationale embleem niet kunnen helpen beschermen tegen de gevolgen van mijnbouwactiviteiten, en niet voldoende mitigatie bieden om verder verlies van leefgebied te voorkomen, dan zou het beslist moeilijk zijn om problemen voor andere diersoorten op de Filippijnen op te lossen,” zei Gonzalez.
Hij beschreef de adelaar, de nationale vogel van de Filipijnen, als een sluitsteen en vlaggenschipsoort en “de spreekwoordelijke kanarie in de kolenmijn” voor andere Filippijnse dieren in het wild.
Inheemse landen en behoud van adelaars
De studie beschrijft inheemse boswachters, nestwachters en gemeenschapsonderzoekers als bijdragers aan het zoeken naar nesten, het monitoren van adelaars en bosbescherming. De auteurs bevelen sterkere partnerschappen, door de inheemse bevolking geleide monitoring en erkenning van inheemse kennissystemen en -praktijken aan.
“Jarenlang hebben inheemse boswachters samen met onze biologen door deze bergen gelopen”, zegt medeauteur Dennis Salvador, uitvoerend directeur van de Philippine Eagle Foundation, in de verklaring van de stichting.
“Ze hebben geholpen bij het vinden van nesten, het monitoren van adelaars en het beschermen van bossen”, voegde Salvador eraan toe. “Deze studie laat nu op een veel grotere kaart zien wat we ter plaatse hebben gezien: het beschermen van de Filippijnse adelaar betekent nauw samenwerken met de inheemse gemeenschappen die voor veel van de belangrijkste bossen zorgen.”
Gonzalez zei dat de overlap tussen voorouderlijke domeinen en de belangrijkste nesthabitat het gekoppelde belang van biologische en culturele diversiteit aantoont.
“We moeten ook de waarde benadrukken van zowel biologische als culturele diversiteit op de Filippijnen, en de bijdrage van inheemse volkeren als rentmeesters voor natuurbehoud”, zei hij.
Bannerafbeelding: Een moeder Filippijnse adelaar, Aya, en haar jongen in hun nest op de berg Hamiguitan, Cabuaya, in 2005. Afbeelding met dank aan de Philippine Eagle Foundation.
Onderzoek waarschuwt dat een kwart van de Filippijnse gewervelde dieren met uitsterven bedreigd wordt
Schade aan de nikkelmijnbouw nabij UNESCO-locatie veroorzaakt verontwaardiging in het zuiden van de Filipijnen
Citaat:
Sutton, LJ, Ibañez, JC, Salvador, DI, Tirona, AVMC, Opiso, GS, Senarillos, TLP, … McClure, CJW (2026). Leiding geven aan natuurbeschermingsacties voor de ernstig bedreigde Filippijnse adelaar Pithecophaga jefferyi om de gevolgen van de mijnbouw te verzachten en het inheemse landbeheer te maximaliseren. Vogelbescherming Internationaal, 36e33. doi:10.1017/S0959270926100586
FEEDBACK: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de redacteur die verantwoordelijk is voor dit verhaal. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
