Een groep geladas-apen (Theropithecus gelada), hierboven afgebeeld, kruipen om warm te blijven op een koude dag in de Wilhelma Zoo in Stuttgart, Duitsland.
De soort is endemisch in de koude Afroalpiene en sub-Afroalpiene graslanden van Ethiopië en is, afgezien van mensen, de enige primaat die voornamelijk op het land leeft in plaats van in bomen. Ze brengen het grootste deel van hun tijd door met het grazen van gras en hebben complexe sociale systemen die zich richten op vocale communicatie, knuffelen en verzorging, vooral tussen vrouwtjes.
“Op deze dag… vormde de kou in de lucht ideale omstandigheden voor een gelada-groepsknuffel, inclusief wederzijdse verzorging”, zei Julie Larsen, de fotoredacteur van Mongabay, over het moment dat ze in 2014 vastlegde.
“Terwijl ik neerkeek op hun bijeenkomst, tuurde de aap in het midden naar mij, duidelijk profiterend van haar gelukkige positie,” voegde ze eraan toe. ‘Toen sloot de groep zich over haar heen, een enkele deken van chocoladekleurig ruig bont tegen de elementen.’
Volgens Dario Fraschetti, wetenschappelijk assistent bij de Wilhelma Zoo, zijn dieren met kort haar, zoals op de foto, waarschijnlijk vrouwtjes. Mannetjes hebben opvallende lange manen en een felrode vlek op hun borst. Van de 30 tot 40 gelada-apen die in de dierentuin leven, bestaat de overgrote meerderheid uit vrouwtjes, wat vergelijkbaar is met hun sociale structuur in het wild.
De dierentuin neemt deel aan een Europese inspanning om een gezonde, in gevangenschap gefokte populatie van de soort te behouden, in samenwerking met het EAZA Ex situ Program (EEP).
Er is waargenomen dat het knuffelen tussen vrouwtjes in het wild toeneemt tussen niet-verwante moeders tijdens de eerste maanden van het leven van hun nakomelingen, wat volgens onderzoekers zou kunnen zijn om “de vrouwelijke cohesie ten opzichte van mannen te verbeteren, waardoor het risico op kindermoord wordt verminderd, wat vooral hoog is bij gelada’s.”
De apen vertonen ook sociaal gedrag dat zeldzaam is bij zoogdieren, zoals het troosten en beschermen van slachtoffers van conflicten. En net als mensen vertonen ze ook besmettelijk geeuwen, waarvan wordt gedacht dat het verband houdt met empathie.
De soort wordt door de IUCN, de mondiale natuurbeschermingsautoriteit, als minst zorgwekkend vermeld. Hoewel de organisatie opmerkt dat de staat van instandhouding gedeeltelijk te wijten is aan het ontbreken van gedetailleerde gegevens over hun geografische bereik en demografische trends.
Luchtbevolkingsonderzoeken in de jaren zeventig schatten een populatie van ongeveer 440.000 gelada’s. Maar een recente synthese van onderzoeken die tussen 2009 en 2024 zijn gepubliceerd, schat de huidige bevolkingsschatting op iets minder dan 30.000; De auteurs merkten echter op dat verder onderzoek nodig is.
Uit onderzoek is ook gebleken dat gelada-apen een interessante relatie hebben met Ethiopische wolven (Canis simensis). Herinnerend aan de vriendschap tussen mensen en honden, bleek uit een onderzoek uit 2015 dat de twee soorten geen agressie jegens elkaar vertonen. Er werd waargenomen dat wolven meer dan een uur in vrede tussen de apen doorbrachten, op zoek naar knaagdieren. Bovendien bleek uit het onderzoek dat de wolven meer succes hadden bij het jagen op knaagdieren in het gezelschap van Gelada-apen.
Bannerafbeelding: Gelada-apen geven een groepsknuffel in de Wilhelma Zoo in Duitsland. Afbeelding © Julie Larsen.
