In 2021 ontvingen we een tip van een bron in Sabah, Maleisië, over een voorgestelde CO2-kredietovereenkomst. We kregen deze tip omdat we al vijftien jaar een relatie met de bron hadden opgebouwd. Ze vertrouwden erop dat wij hun identiteit zouden beschermen en zouden verifiëren wat ze ons gaven. En als we erover berichtten, wisten ze dat de informatie de mensen zou bereiken die het moest bereiken. De berichtgeving zou lokale media in Maleisië ook in staat stellen het verhaal voort te zetten, omdat ze de schuld zouden kunnen afschuiven op Mongabay voor het breken van het nieuws.
De deal was groot. Het besloeg ongeveer 2 miljoen hectare regenwoud in de staat Sabah op Maleisisch Borneo. Maar dat was slechts een deel van het verhaal. Het verontrustender probleem was dat een groep hoge ambtenaren van Sabah in onderhandeling was met een bedrijf uit Singapore dat slechts twee jaar eerder was opgericht, met slechts $1.000 aan gestort kapitaal en geen bewezen staat van dienst op het gebied van het beheren van een natuurbehoudsproject op iets dat ook maar in de buurt van deze schaal kwam. Inheemse gemeenschappen wier gewoonterechten in het gedrang konden komen, waren niet op zinvolle wijze geraadpleegd. Hun voorouderlijk land zat mogelijk meer dan een eeuw vast in een ondoorzichtig contract met grotendeels onbekende exploitanten.
Toen het verhaal bekend werd, haalde het onmiddellijk de krantenkoppen in Maleisië en daarbuiten. De timing was belangrijk. Een Maleisische delegatie was van plan de koolstofkredieten van het project op de markt te brengen aan investeerders op de VN-klimaatconferentie in Glasgow, Schotland. Die plannen vielen in duigen. Terug in Maleisië daagde de inheemse leider Adrian Lasimbang de regering voor de rechter.
In februari 2022 werd de overeenkomst in haar bestaande vorm juridisch niet-afdwingbaar verklaard. In 2024 was het effectief geblokkeerd.
Veel mensen hebben dit mede tot stand gebracht. Onze rol was het in de openbaarheid brengen van een deal die achter gesloten deuren was gesloten.
Natuurbeschermingsorganisaties besteden jaarlijks miljarden dollars aan veldwerk en het bevorderen van beleid. Dat werk maakt vaak het verschil tussen het redden en vernietigen van een leefgebied.
Er gaat veel minder naar onafhankelijke berichtgeving, ook al is het vaak de manier waarop lokale stemmen verheven worden en belangrijke problemen aan het licht komen. Ik denk dat dat een vergissing is.
Filantropische stichtingen beoordelen begunstigden vaak op kwantitatieve maatstaven, zoals het aantal behouden hectares, de opleiding van mensen, de vaccinatie van dieren en het planten van bomen. Wetenschappers kunnen veranderingen in de boombedekking, de complexiteit van een soundscape, het aantal gedetecteerde tijgers of het herstel van de waterkwaliteit in een rivier meten. Dit zijn belangrijke maatstaven voor vooruitgang, maar ze onthullen weinig over wie de beslissingen heeft genomen, hoe die beslissingen zijn genomen, wie daarbij betrokken was, of wat er gebeurt als de belangen van natuurbeschermingsorganisaties, regeringen en gemeenschappen uiteenlopen.
De entiteiten die het werk doen, begrijpen deze kwesties beter dan de meeste anderen, maar ze worden geconfronteerd met druk om resultaten te laten zien, complicaties te vereenvoudigen, de donorfinanciering op peil te houden en hun aanhangers gerust te stellen. Zelfs met de beste bedoelingen kan dat ertoe leiden dat problemen onderschat worden of niet onderkend worden. Of genegeerd.
Gedurende de ruim kwart eeuw dat ik in Mongabay werkte, heb ik variaties hierop gezien. Een groot deel van onze rapportage vindt plaats op plaatsen waar het bestuur zwak is, openbare informatie schaars is, beslissingen over land en hulpbronnen met beperkte controle worden genomen en waar straffeloosheid gebruikelijk is. Soms zijn de problemen groot, maar vaker zijn de omstandigheden ingewikkeld.
In 2024 kwamen we er bijvoorbeeld achter dat bedrijven inheemse gemeenschappen in Peru, Bolivia en Panama hadden overgehaald om overeenkomsten te ondertekenen waarin ze afstand deden van hun economische rechten die verbonden waren aan ruim 9,5 miljoen hectare voorouderlijk bos. De beloften klonken op papier aantrekkelijk: de bedrijven hadden banen en subsidies toegezegd, en de VN hadden de projecten schijnbaar gesteund. Maar de berichtgeving van Mongabay onder leiding van Gloria Pallares ondermijnde deze beweringen. De gemeenschappen gaven belangrijke rechten op, en de VN hadden de projecten niet goedgekeurd. Na kennis te hebben genomen van deze bevindingen, beëindigde de Matsés-gemeenschap in Peru de overeenkomst, en Conservation International beëindigde een memorandum van overeenstemming met een van de bedrijven.
Als hardnekkige journalisten niet de tijd hadden genomen om het papieren spoor te volgen en met mensen te praten, variërend van leden van de gemeenschap tot internationale financiers, zouden sommige van deze regelingen misschien aan de controle zijn ontsnapt totdat ze veel moeilijker te bestrijden waren. Journalisten stelden de moeilijke vragen en publiceerden bevindingen die het juiste publiek bereikten, van de betrokkenen tot mensen met de bevoegdheid om in te grijpen.
Ecologische winst alleen is niet voldoende als natuurbehoud afhankelijk is van de medewerking van gemeenschappen die in en rond beschermde landschappen leven. Als een project ervoor zorgt dat de lokale bevolking zich buitengesloten of mishandeld voelt, kan die wrok uiteindelijk het beschermde gebied zelf ondermijnen.
Lokale journalisten zijn doorgaans het best toegerust om deze spanningen te signaleren, omdat zij begrijpen hoe de lokale politiek, gewoonterechten, geschillen uit het verleden en traditionele praktijken de huidige beslissingen bepalen. Zij zijn vaak de eersten die het merken als een officiële verklaring botst met wat bewoners in de praktijk zien, of als een nieuw initiatief de fouten herhaalt van een project dat tien jaar eerder mislukte. Het rapporteren van deze verhalen is afhankelijk van relaties die in de loop der jaren zijn opgebouwd met mensen die nooit met een buitenstaander zouden spreken, en van verslaggevers die keer op keer terugkomen totdat ze de details goed hebben.

Voor filantropen heeft onafhankelijke journalistiek veel meer waarde dan ‘bewustzijn vergroten’. Het kan risico’s onderkennen voordat ze ernstiger worden, en tekortkomingen aan het licht brengen in benaderingen die algemeen aanvaard zijn. De bevindingen kunnen ongemakkelijk zijn, maar als het doel is om verandering teweeg te brengen, moeten financiers weten wat er daadwerkelijk in de praktijk werkt.
Stichtingen kunnen de berichtgeving financieren over onderwerpen die zij belangrijk vinden, maar zij kunnen niet bepalen welke verhalen vervolgd worden of wat die verhalen concluderen. Zodra een financier de dekking van zijn eigen beleggingen kan afleiden, is de rapportage niet meer bruikbaar.
De onafhankelijkheid die journalisten in staat stelt problemen aan de kaak te stellen, maakt hun verslagen over de successen op het gebied van natuurbehoud ook geloofwaardiger. De publieke berichtgeving over natuurbehoud heeft de neiging zich te concentreren op uitstervingen en branden in het Amazonegebied, zodat praktische successen zelden worden opgemerkt buiten gespecialiseerde kringen. Sommige zijn het resultaat van tientallen jaren geduldig werk door wetenschappers, parkpersoneel, NGO’s, micro-ondernemingen en lokale gemeenschappen. Onafhankelijke berichtgeving geeft deze inspanningen geloofwaardigheid, omdat deze niet afkomstig zijn van het marketingteam van een organisatie. Het laat ook andere praktijkmensen en financiers zien wat werkt, waardoor goede ideeën zich verspreiden.
Een van mijn favoriete recente voorbeelden komt uit een bos in het Centraal-Afrikaanse land Gabon. Daar voerde de gemeenschap van Massaha campagne om het voorouderlijke bos te beschermen tegen een houtkapconcessie van een buitenlands bedrijf. Dat bos, bekend als Ibola Dja Bana Ba Massahaof ‘het reservaat van alle Massaha’s kinderen’, was een plek waar de gemeenschap op vertrouwde voor de jacht en het foerageren. Het bevatte heilige plaatsen, voorouderlijke dorpen en de graven van leden van de gemeenschap.
Ondanks de betekenis van het bos en de inspanningen van de gemeenschap om het te beschermen, was de campagne tot stilstand gekomen. Nadat een wetenschapper die met de gemeenschap had samengewerkt contact opnam, vroeg Mongabay een Gabonese journalist om de situatie te onderzoeken. Het verhaal van Benjamin Evine-Binet bracht het geschil onder de aandacht van een internationaal publiek en bracht de minister van Milieu van het land ertoe de locatie te bezoeken. Hij constateerde onregelmatigheden in de vergunning van het houtkapbedrijf en trok deze in. De gemeenschap werkt nu aan het proces om het bos officieel te laten erkennen als door de gemeenschap beschermd gebied.
De dorpelingen organiseerden de campagne en overheidsfunctionarissen namen de beslissingen die volgden. Dankzij onze berichtgeving konden hun zorgen mensen bereiken die de bevoegdheid hadden om te reageren. Meestal is onze rol moeilijker vast te pinnen. Een verhaal kan maanden later de basis vormen voor een besluit van de toezichthouder of als bewijsmateriaal dienen voor een rechtszaak. Het zou een aanklager ertoe kunnen aanzetten wanpraktijken te onderzoeken, of een plaatselijke natuurvereniging kennis laten maken met een elders ontwikkelde aanpak. Soms zien we na publicatie niets.

Bij Mongabay proberen we te begrijpen wat er gebeurt nadat een verhaal is gepubliceerd. We volgen het lezerspubliek en de herpublicatie, maar we nemen ook contact op met verslaggevers en bronnen, soms jaren later, om erachter te komen of iemand de informatie heeft gebruikt. Attributie is zelden eenvoudig en er zijn belangrijke verhalen waarvan we de effecten nooit zullen kunnen meten.
Financiers die gewend zijn aan numerieke doelstellingen en vaste deadlines vinden dit vaak moeilijk te beoordelen. We kunnen verhalen en lezers tellen, maar we hebben weinig controle over wat er daarna gebeurt. En de resultaten komen misschien pas lang nadat een subsidie is afgelopen naar voren, soms door beslissingen van mensen die nooit contact met ons opnemen.
Een groot deel van de berichtgeving die wij doen, vindt plaats in regio’s waar weinig onafhankelijke journalisten zijn die zich bezighouden met milieukwesties. Sommige van onze onderzoeken vergen maanden werk en bereiken een relatief klein publiek. We stellen nog steeds de middelen ter beschikking om deze na te streven, zelfs zonder garantie over waar de rapportage toe zal leiden. Wij hopen dat financiers hetzelfde zullen doen.
Bannerafbeelding: Mongabay Africa’s David Akana interviewt onderzoeker Ivonne Kienast in de Centraal-Afrikaanse Republiek.



