De internationale organisatie die verantwoordelijk is voor het reguleren van de visserij in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee sloot haar jaarlijkse bijeenkomst af met de goedkeuring van nieuwe beheersplannen voor enkele iconische soorten. Zij weigerde echter de verwachte visserijbeperkingen door te voeren om bepaalde ecologisch belangrijke habitats te beschermen. De helft van alle beoordeelde soorten in de regio wordt overbevist.
De 49e zitting van de Algemene Visserijcommissie voor de Middellandse Zee (GFCM), een orgaan van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN (FAO), vond plaats van 26 tot 30 oktober in Rome en bracht 23 lidstaten en de Europese Unie samen.
Tijdens de bijeenkomst werden enkele mijlpalen bereikt, waaronder het vaststellen van langetermijnoogststrategieën voor Europese heek (Merluccius merluccius) en diepzee-rozengarnalen (Parapenaeus longirostris) in de Straat van Sicilië, en voor gigantische rode garnalen (Aristaeomorpha foliacea) in de Straat van Sicilië, de Ionische Zee tussen Griekenland en Zuid-Italië, en de Levantijnse Zee in de meest oostelijke Middellandse Zee. De commissie heeft echter het nemen van een besluit over de instelling van twee voor de visserij beperkte gebieden uitgesteld: een die een koudwaterkoraalrif bedekt tussen Spanje en Marokko, en een andere die de bescherming voor diepzeegebieden uitbreidt. Over beide voorstellen was slechts een paar maanden eerder brede overeenstemming bereikt, aldus waarnemers.
“Het is teleurstellend dat landen, ondanks meerdere voorstellen om de visserij te beperken om kwetsbare habitats te beschermen, geen overeenstemming konden bereiken en in plaats daarvan de adoptie uitstelden”, zegt Esther Wozniak, senior beleidsmedewerker voor duurzame visserij bij de in de VS gevestigde NGO The Pew Charitable Trusts, die als waarnemer aan de bijeenkomst deelnam, in een persbericht. “Er is echter belangrijke vooruitgang geboekt bij het verbeteren van het visserijbeheer, die moet worden geprezen,” zei Wozniak, waarbij hij opmerkte dat de visserij op gigantische rode garnalen de eerste internationale visserij op ongewervelde dieren ter wereld is met een oogststrategie.
De GFCM reguleert de visserij in haar rechtsgebied door de vaststelling van Fisheries Restricted Areas (FRA’s), waar de visserij verboden of beperkt is, en soortgerelateerde beheersmaatregelen, waaronder oogststrategieën, die langetermijnplannen zijn die gericht zijn op het waarborgen van de duurzame exploitatie van visbestanden door middel van monitoringprogramma’s en automatische mechanismen om de visserij-inspanning en vangsten aan te passen.
Volgens de FAO heeft dit beleid bijgedragen aan een daling van het aandeel van de visbestanden in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee die als overbevist worden geclassificeerd, van 87% in 2013 (of 57 van de 66 bestanden die de GFCM destijds controleerde) tot 52% in 2025 (of 62 van de 120 bestanden die het toen controleerde).
Een U-bocht bij de diepzeebodemtrawlvisserij
Tot op heden heeft de GFCM 11 FRA’s opgericht, die een totaal zeegebied van 1,7 miljoen vierkante kilometer (656.000 vierkante mijl) bestrijken. De grootste, opgericht in 2005, verbiedt bodemtrawls in alle wateren dieper dan 1.000 meter (3.300 voet) binnen het GFCM-conventiegebied om kwetsbare diepwaterecosystemen en habitats te beschermen, waarvan er vele nog niet in kaart zijn gebracht, inclusief koraalbanken, hydrothermale bronnen en onderzeese bergen.
In 2026 adviseerden zowel de Wetenschappelijke Adviescommissie van de GFCM als de Werkgroep Kwetsbare Mariene Ecosystemen en Essentiële Vishabitats om dit verbod uit te breiden tot diepten tussen 800 m en 1.000 m (2.625 ft en 3.300 ft). Deze uitbreiding zou de bescherming van diepwaterecosystemen met nog eens 100.000 km2 (ongeveer 38.600 mi2) uitbreiden.
“Wij geloven dat het urgent is om deze ecosystemen, die een reeks belangrijke functies vervullen, te beschermen”, vertelde Helena Alvarez, een senior mariene wetenschapper voor de in de VS gevestigde NGO Oceana, aan Mongabay.
Samen met de in Italië gevestigde NGO MedReAct publiceerde Oceana eerder dit jaar een rapport waarin werd opgeroepen tot de bescherming van diepzee-ecosystemen in de Middellandse Zee.
“Deze worden doorgaans gevormd door kwetsbare koraal- en sponsriffen. Deze habitats spelen een rol die vergelijkbaar is met die van bomen in terrestrische bossen”, zei Alvarez, en noemde hun rol als voedsel- en broedplaatsen, onderdak voor jonge exemplaren en “klimaatrefugia” voor verschillende soorten, in een regio die heeft bewezen een hotspot voor klimaatverandering te zijn.
Tijdens de bijeenkomst presenteerde Türkiye het voorstel om het trawlverbod uit te breiden tot 800 meter. Egypte, Libanon, Montenegro en Marokko steunden het voorstel. Maar de EU blokkeerde het en riep op tot heroverweging van het besluit tijdens de bijeenkomst van 2027.
Die stap verraste waarnemers. De EU had de GFCM geleid bij het lanceren van een proefstudie in 2023 om het verbod te verlengen, en de EU-commissaris voor visserij, Costas Kadis, had in juli zijn steun uitgesproken voor de maatregel.
De Europese Commissie heeft niet gereageerd op het verzoek van Mongabay om commentaar.
Volgens Domitilla Senni, de president van MedReAct, werd het standpunt van de EU gedreven door een “veto” van Italië en Spanje. “Ze blokkeren alles, het is een ideologisch standpunt,” vertelde Senni aan Mongabay, verwijzend naar wat zij omschreef als de anti-Europese houding van de Italiaanse regering, vooral op het gebied van natuurbehoud.
De Italiaanse minister van landbouw, Francesco Lollobrigida, gaf commentaar op het algehele resultaat van de GFCM tijdens een evenement in de visserijsector de dag na afloop van de bijeenkomst, en prees het succes van de Italiaanse delegatie bij het ertoe aanzetten van de EU om zich te verzetten tegen maatregelen die gericht zijn op het verminderen van de visserij-inspanning van het land. “Brusselse bureaucraten zijn zelfreferentieel. Zodra ze een idee in hun hoofd hebben, gaan ze ermee door totdat iemand hen tegenhoudt”, zei hij.
Op de vraag waarom Italië tegen het verbod op bodemtrawls tussen 800 m en 1.000 m was, zei Graziella Romito, directeur-generaal van de maritieme visserij en aquacultuur bij het Italiaanse Ministerie van Landbouw, Voedselsoevereiniteit en Bossen, tegen Mongabay dat “Italië verschillende zorgen heeft, omdat wij van mening zijn dat er nog niet voldoende bewijs is om het opleggen van dit soort verbod op een permanente, algemene basis in de hele Middellandse Zee te rechtvaardigen.”
In 2024 heeft Italië een vrijwillige maatregel ingevoerd die de bodemtrawlvisserij op diepten van meer dan 800 meter in de Tyrrheense Zee, een deel van de Middellandse Zee voor de westkust van het land, verbiedt. Dankzij de maatregel kan Italië zijn vloot extra visdagen toekennen op grond van de EU-regelgeving – een vorm van ‘compensatie’ die niet langer van toepassing zou zijn als de GFCM de FRA zou goedkeuren.
De GFCM-leden verwierpen ook een tweede voorgesteld FRA. Deze had tot doel een permanent verbod in te stellen op alle professionele en recreatieve bodemvisserij in de provincie Cabliers Coral Mound, het enige bekende actief groeiende koudwaterkoraalrif in de Middellandse Zee, in de zuidelijke Alboránzee tussen Spanje en Marokko. Nog in juni had het Wetenschappelijk Adviescomité van de GFCM overeenstemming bereikt over de oprichting van dit FRA, waardoor de goedkeuring ervan op de commissievergadering weinig meer dan een formaliteit leek.
“Iedereen klapte in dezelfde kamer, het was een uitgemaakte zaak”, zei Alvarez tegen Mongabay. Oceana roept al jaren op tot maatregelen om het Cabliers-rif te beschermen. “Het gebied voldoet aan alle eisen voor bescherming”, zoals het bieden van kraam- en paaigronden voor verschillende soorten, waaronder bedreigde soorten, zei Alvarez.
Maar het voorstel, ingediend door de EU, werd geblokkeerd door Marokko, dat verzocht om uitstel van een besluit tot volgend jaar om meer tijd voor overweging te geven.
Het Marokkaanse ministerie van Maritieme Visserij heeft niet gereageerd op het verzoek van Mongabay om commentaar. Volgens Alvarez houdt deze verschuiving in standpunt waarschijnlijk verband met de vorming van de nieuwe regering van Marokko in oktober 2026, en mogelijk met geopolitieke kwesties, aangezien het land geen relevante visserijactiviteiten in het gebied heeft.
Nieuwe bescherming voor iconische soorten
Een van de belangrijkste resultaten van de GFCM-bijeenkomst van 2026 was de vaststelling van langetermijnoogststrategieën voor Europese heek en diepwaterroze garnalen in de Straat van Sicilië, en voor reuzerode garnalen in de Straat van Sicilië, de Ionische Zee en de Levantijnse Zee. Ze worden allemaal als overgeëxploiteerd beschouwd.
De op wetenschap gebaseerde langetermijnbeheerplannen, voorgesteld door de EU-delegatie, introduceren de totaal toegestane vangsten – de maximale bestanden die in een seizoen of jaar kunnen worden gevangen – en overeengekomen duurzame exploitatieniveaus voor deze soorten. Op de korte termijn voorzien de plannen in sommige gevallen in een lichte verhoging van het aantal visdagen en in andere gevallen in de opheffing van een verbod op passief (of stationair) vistuig. De Italiaanse vissersgemeenschap juichte deze elementen toe, die mogelijk hebben bijgedragen tot de consensus die nodig was om de beheersplannen goed te keuren.
“Samen zullen deze vangstbeperkingen vaststellen die deze soorten niet alleen richting duurzaamheid brengen en belangrijke vismarkten ondersteunen, maar ook het momentum in de hele Middellandse Zee demonstreren voor de wederopbouw van enkele van ‘s werelds meest iconische visserijtakken,” zei Wozniak.
De commissie keurde ook een langetermijnoogststrategie voor de gewone goudmakreel goed (Coryphaena-hippurus), waarvan de exploitatie als duurzaam wordt beschouwd.
Bannerafbeelding: Visboer op de Mercado Central de Atarazanas in Málaga, Spanje. Afbeelding door Rolf Schotsch via Flickr (CC BY-NC-SA 2.0).
Spanje stelt 23 nieuwe beschermde mariene gebieden voor op de Canarische Eilanden en de Middellandse Zee
Citaat:
Corbera, G., Lo Iacono, C., Gràcia, E., Grinyó, J., Pierdomenico, M., Huvenne, V.A., … Gili, J.M. (2019). Ecologische karakterisering van een mediterraan koudwaterkoraalrif: koraalheuvelprovincie Cabliers (Alboranzee, westelijke Middellandse Zee). Vooruitgang in de oceanografie, 175245-262. doi:10.1016/j.pocean.2019.04.010
Feedback: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de redacteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
