CEBU CITY, Filipijnen – Tijdens een koffiebijeenkomst in 2007 zaten de Filippijnse milieuadvocaat Rose Liza Eisma-Osorio en vier andere rechtenprofessoren in Cebu City te lachen om een idee: het vertegenwoordigen van zeezoogdieren in de rechtszaal.
Ondanks hun gelach waren ze bloedserieus over hun doel: het stoppen van de olie-exploratie onder leiding van Japan Petroleum Exploration (JAPEX) in Tañon Strait. Volgens belangenorganisatie Oceana herbergt het beschermde zeegezicht tussen de eilanden Cebu en Negros in de centrale Filipijnen veertien soorten walvissen en dolfijnen, naast koraalriffen en mangrovebossen. In 2007 voerde het Japanse energiebedrijf seismisch onderzoek uit en boorde een verkenningsput in de zeestraat, waardoor walvisachtigen werden verdreven.
Het was een ambitieus plan, aangezien dieren nooit als indieners waren genoemd. Eisma-Osorio en collega-advocaat Gloria “Golly” Estenzo Ramos dienden in december 2007 de eerste petitie in waarin ze de aanwezige zeezoogdieren vertegenwoordigden. Hun collega’s dienden een tweede petitie in namens de vissersgemeenschappen die rechtstreeks waren getroffen door de exploratieactiviteiten.
De zaak, Resident Marine Mammals of the Protected Seascape Tañon Strait tegen secretaris Angelo Reyes, duurde meerdere jaren. In april 2015 oordeelde het Filipijnse Hooggerechtshof dat het contract dat de exploratie, ontwikkeling en exploitatie van aardoliebronnen in de Tañon Strait mogelijk maakte, nietig werd verklaard.
Eisma-Osorio trad in 2015 in dienst bij Oceana Philippines als consultant, een jaar nadat de NGO was opgericht. Op 56-jarige leeftijd leidt ze nu de campagne- en juridische afdelingen als senior directeur van Oceana Philippines.
Op 24 oktober 2025 trof een grote lekkage van ethanolafvalwater Bais Bay, onderdeel van de Tañon Strait Protected Seascape (TSPS). Oceana Philippines werkte samen met mariene wetenschappers om de ernst van de lekkage te beoordelen. Uit hun onderzoek, gepubliceerd in juli, bleek dat de ethanolfabriek van Universal Robina Corporation (URC) afvalwater bleef lekken, waardoor vissen, koralen en zeegras omkwamen. De NGO overlegt ook met vissersgemeenschappen om een rechtszaak tegen het bedrijf op te bouwen.
Met meer dan 25 jaar ervaring in de wet en het beleid inzake natuurlijke hulpbronnen, zegt Eisma-Osorio dat ze gelooft dat het haar persoonlijke verantwoordelijkheid is om ervoor te zorgen dat er juridische aansprakelijkheid bestaat. In een interview met Mongabay via een videogesprek vertelde ze over het vertegenwoordigen van zeezoogdieren, de reactie van de gemeenschap en haar huidige juridische strijd.
Dit interview is aangepast voor lengte en duidelijkheid.
Mongabay: Wat was uw gedachtegang bij de beslissing om de zeezoogdieren te vertegenwoordigen in zo’n historisch geval?
Rose Liza Eisma-Osorio: Het was een ambitieuze onderneming. We wilden de gedachte uitdagen dat alleen mensen zaken bij de rechtbank kunnen indienen, en we wisten dat dit op twee manieren kon gebeuren: de rechtbank zou de zaak afwijzen of besluiten deze te behandelen. Dus we wilden het zeker weten en we lieten advocaat Ramos en ikzelf optreden als rentmeesters die de zeezoogdieren vertegenwoordigden.
Als je naar het onderschrift van de zaak kijkt, zijn de zeezoogdieren door ons verenigd en vertegenwoordigd, wat betekent dat ze ook als individuen tekenden terwijl ze door ons werden vertegenwoordigd, want als de rechtbank hen niet zou toestaan om zich als procespartijen aan te sluiten, zou het ons nog steeds kunnen toestaan de dolfijnen en walvissen te vertegenwoordigen.
Mongabay: Hoe werd de zaak destijds ontvangen door gemeenschappen, milieugroeperingen en de rechtbank?
Rose Liza Eisma-Osorio: Het verfrissende aan de campagne was rond die tijd dat er al een organische beweging bestond, vooral de Save Tañon Strait-beweging. Er waren zeer actieve Cebuanos, individuen en studenten die hielpen het bewustzijn te vergroten. De vissers die we vertegenwoordigden maakten er ook deel van uit, dus er was betrokkenheid van de gemeenschap, omdat we wisten dat zij in zekere zin de benadeelde partij waren.
Dat was ook de strategie achter twee petities. In de Filipijnen moet u eerst letsel oplopen voordat de rechtbank kan zeggen dat u recht heeft op de schadevergoeding. We wilden dat de vissers hun verminderde vangst zouden bewijzen en gehoord zouden worden, voor het geval de rechtbank niet zou luisteren naar de zaak over de zeezoogdieren, aangezien bewijs van verwonding op dat moment nog een groot vraagteken was.
Mongabay: Op welk punt zei u: ‘Deze zaak kan worden gewonnen?’ Wat was het keerpunt in het lobbyen om de aanwezige zeezoogdieren te vertegenwoordigen, vooral met updates van de rechtbank?
Rose Liza Eisma-Osorio: We hadden niet verwacht dat het in ons voordeel zou zijn. Toen we de zaak in december 2007 indienden, was het keerpunt dat JAPEX zich terugtrok nog voordat de rechtbank een uitspraak had gedaan. Dat was onze vroege overwinning.
In 2015 besliste de rechtbank in ons voordeel, wat een extra bonus was. Waar de rechtbank zich op richtte – en wat er een baanbrekende zaak van maakte – is dat je geen bewijs van persoonlijk letsel hoeft te tonen om de natuur als rentmeesters te vertegenwoordigen en de natuur juridische status te geven in de rechtbank. Alleen dat je hier de natuur vertegenwoordigt en dat dit de schade is die is aangericht.
We waren verrast en zeiden: ‘Oké, we hebben een precedent geschapen in de Filippijnse jurisprudentie. Dit maakt het voor onze burgers gemakkelijker om nu milieuzaken in te dienen.’
Mongabay: Welk onmiddellijk effect zag u na de uitspraak van het Hooggerechtshof?
Rose Liza Eisma-Osorio: Nadat we de zaak hadden gewonnen, werd ik de adviseur van Oceana en besloten we te werken aan het beheerplan voor Tañon Strait, want zelfs als het in 1998 als beschermd zeegezicht was aangelegd, bestond er helemaal geen beheerplan (voor).
Onze bijdrage ging verder dan de zaak, (we kwamen) in het goed beheren van het gebied en het handhaven van de wetten en regels daar. We hebben een levend document achtergelaten waarmee de agentschappen en lokale overheden kunnen samenwerken om Tañon Strait op een betere manier te beheren.
Mongabay: Negen maanden na de ethanollekkage in Bais Bay in oktober 2025 ontdekten mariene wetenschappers van de Silliman University dat de vervuiling tot 69% van de koraalbedekking in de beoordeelde rifgebieden doodde. Wat betekent het voor Oceana om opnieuw te lobbyen voor de gemeenschap?
Rose Liza Eisma-Osorio: Tañon Strait zal altijd onze erfeniscampagne zijn. Als er uitdagingen zijn zoals de ethanolramp, moeten we teruggaan en ons steentje bijdragen.
We werkten samen met de wetenschappers van de Silliman University om de kwestie tot een nationaal probleem te verheffen en waren aangenaam verrast door de manier waarop ons (persbericht) viraal werd. Het communicatiemiddel is altijd nuttig en heeft het ministerie van Milieu en Natuurlijke Hulpbronnen in beweging gebracht. De afdeling heeft een strafrechtelijke actie aangespannen tegen de verantwoordelijke functionarissen van URC (Universal Robina Corporation), en ik denk dat de zaak nu aan de gang is.
Maar er is nog steeds de kwestie van de voortdurende lekkage die de vissersgemeenschappen blijft treffen. Als het niet wordt gestopt, kan het nog erger worden en de baai in een woestenij veranderen.
We zijn niet helemaal tevreden, omdat er juridische instrumenten zijn zoals de Writ of Kalikasan die ervoor kunnen zorgen dat de baai wordt hersteld en dat verantwoordelijke actoren ter verantwoording worden geroepen.
Het staat nog in de kinderschoenen, maar er is een kans om ervoor te zorgen dat de gemeenschap de gerechtigheid krijgt die ze verdient voor de schade aan haar hulpbronnen en levensonderhoud. Bais Bay is klein vergeleken met het hele stuk Tañon Strait, maar voor sommigen is het ‘ground zero’ omdat je hier dolfijnen en walvissen kunt spotten. Als het levensonderhoud daar floreert, heb je Tañon Strait beschermd. Daarom is het mijn persoonlijke zoektocht om milieurechtvaardigheid te garanderen voor wat er in Bais Bay is gebeurd.
Mongabay: Denk je dat het een lange strijd gaat worden?
Rose Liza Eisma-Osorio: Ja, het zal een lange strijd worden. Wij gaan dit samen met de gemeenschap aanvechten. Niets aan hen zou zonder hen moeten zijn.
Bannerafbeelding: Een groene zeeschildpad op een koraalrif in Tañon Strait, een beschermd zeegezicht tussen de Filippijnse eilanden Negros en Cebu. Afbeelding met dank aan Tañon Strait Filipijnen.
Filippijnse visserij en inheemse gemeenschappen zijn op hun hoede voor de opkomst van schone energie in het Marcos-bolwerk
