Onder de koperachtige bladeren van het enige drijvende bamboekelpbos ter wereld verandert een wezen over het rif van vorm. Een tuberculeuze inktvis (Sepia tuberculata) is zojuist aan een roofdier ontsnapt met behulp van “pseudomorfe inkt” – een ‘false body’-strategie waarbij inktwolken worden uitgezonden die op zijn vorm lijken – terwijl het eigenlijke dier in de tegenovergestelde richting wegvliegt. Eenmaal verborgen onder een rots of in een spleet, zal zijn uitstekende camouflage en nabootsing hem tegen detectie beschermen.
Dit dier leeft in het Grote Afrikaanse Zeewoud, dat zich ruim 1.300 kilometer (iets meer dan 800 mijl) uitstrekt van Zuid-Afrika tot Namibië. Dit ecosysteem is slechts een van de vele kelpbossen over de hele wereld die samen duizenden soorten wezens huisvesten die zich allemaal verstoppen, broeden, schuilen en zich voeden.
Hun huizen zijn echter in de problemen.
Kelpbossen, die een derde van de kustlijnen van de wereld in gematigde en polaire wateren omringen, zijn een van de meest biodiverse ecosystemen aan de kust op onze planeet en zijn waarschijnlijk net zo biologisch belangrijk als regenwouden. Desondanks is minder dan 2% daarvan op een zinvolle manier beschermd en zou het opwarmende water tegen 2050 tot wel 25 miljoen hectare (bijna 62 miljoen acres) kelpbossen kunnen wegvagen. In augustus bereikte het mondiale oceaanoppervlak de hoogste temperatuur ooit gemeten.
Kelpbossen zijn krachtpatsers op het gebied van de biodiversiteit en leveren waardevolle ecosysteemdiensten. Ze leveren voedsel aan miljoenen mensen die in kustgemeenschappen leven, helpen kustlijnen te bufferen tijdens stormen, en kelp brengt ook voedingsstoffen uit de zee over naar het land als het aanspoelt. Deze ecosystemen helpen ook de verzuring van de oceaan tegen te gaan en zijn van cultureel belang voor veel gemeenschappen over de hele wereld.
Toch zijn er geen mondiale juridische of beleidsinstrumenten die zich expliciet op kelp richten.
Kelpbossen verliezen de beleidsstrijd niet omdat de wetenschap hen in de steek heeft gelaten, maar omdat de taal dat heeft gedaan. Ze hebben geen zelfstandige identiteit, maar zijn eerder geknuppeld met rode, bruine en groene algen als ‘zeewier’.
Het classificeren van deze grote bruine algen onder de zeewierparaplu vermindert hun status als driedimensionale, fundamentele ecosystemen, en de gevolgen hiervan zijn reëel en meetbaar.
Over de hele wereld worden kelpbossen vaak gezien door de lens van koolstofvastlegging, en in de afgelopen twintig jaar is de industriële vraag naar kelp voortdurend gegroeid. Het wordt al lang gebruikt bij de productie van alginaat, maar wordt nu toegevoegd aan aquacultuurvoeders en wordt zelfs onderzocht als alternatief voor kunststoffen en biobrandstoffen.
Dit op een na meest kwetsbare mariene ecosysteem voor opwarming, na koraalriffen, moet onder de zeewierparaplu vandaan komen. Kelpbossen moeten worden erkend en gevierd met hun eigen identiteit.
Een beleidsbrief uit 2023 noemde kelpbossen ‘ongezien en ongehoord’, en de analyse van dertien internationale milieubeheerregimes toonde aan dat deze wereldwijd consequent de minste aandacht krijgen. Voor elke vermelding van kelpbossen in het internationale recht en beleid werden mangrovebossen 43 keer genoemd, koraalriffen 38 keer, kwelders 20 keer en zeegras zeven keer.
Tasmanië en Noord-Californië hebben elk 95% van hun kelpbossen verloren, terwijl Sussex, Engeland, ook 96% heeft verloren. Sommige delen van British Columbia hebben ongeveer 40% van hun kelpbedden verloren, hoewel de verliezen langs de kust variëren. Kelpbossen gaan verloren door een combinatie van oorzaken die per plaats verschillen, waaronder hittegolven op zee, overbegrazing van zee-egels na het verlies van roofdieren, bodemtrawls en vervuiling.
Terwijl koraalriffen, mangroven, kwelders en zeegrassen hun eigen aanwezigheid hebben veiliggesteld in internationale natuurbeschermingskaders, hebben kelpbossen dat niet gedaan.
Door ze officieel te erkennen, kunnen landen werken aan het bereiken van veel van hun doelstellingen op het gebied van biodiversiteit, klimaat en duurzame ontwikkeling via kaders als Sustainable Development Goal 14 van de VN, Life Below Water.
Kracht van benoemen
Tot de jaren zeventig verkeerde een ander marien ecosysteem – mangrovebossen – in een erbarmelijke staat. Ze werden gezien als ondoordringbaar tropisch struikgewas en werden zonder toezicht gekapt voor aquacultuur, brandhout en kustontwikkeling. Vervolgens, in 1975, nam de Internationale Unie voor het behoud van de natuur (IUCN) ze op – samen met zeegrassen, koraalriffen en kwelders – in een poging de mariene kustecosystemen te behouden.
Tegenwoordig is 42% van de mangrovebossen in de wereld beschermd. Ze worden gevierd met een jaarlijkse Internationale Dag voor het Behoud van het Mangrove-ecosysteem, die in 2015 door de UNESCO werd aangenomen en tussen 1985 en 2025 in mondiale omvang zelfs is toegenomen. Het benoemen van dit ecosysteem heeft geholpen om het in het publieke bewustzijn te verankeren.
Op dezelfde manier worden koraalriffen gevierd op World Reef Awareness Day en wordt de maand september jaarlijks gemarkeerd als Coral Bleaching Awareness month. Zeegrassen en kwelders hebben ook een jaarlijkse dag op respectievelijk 1 maart en 11 juni, en Wereldzeewierdag wordt jaarlijks op 4 juni gevierd.
Kelpbossen hebben hun eigen dag nodig.
Storytelling- en bewustmakingscampagnes, in samenwerking met kust- en inheemse gemeenschappen, kunnen helpen om kelpbossen onder het publieke bewustzijn te brengen. Financiering voor meer wetenschap en onderzoek zou het begrip en de zichtbaarheid van deze zeebossen vergroten, wat zal helpen een identiteit op te bouwen. Systematische langetermijnobservaties en het in kaart brengen van deze ecosystemen kunnen een realtime logboek vormen van hun vooruitgang of achteruitgang.
Wereldwijd wint de Kelp Forest Challenge aan kracht. Het wordt onderschreven door het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering en brengt kelpexperts, professionals en burgers uit 25 landen samen met één missie: het herstellen van een miljoen hectare (2,5 miljoen acres) en het beschermen van drie miljoen hectare (7,4 miljoen acres) kelpbossen tegen 2040. De organisatie heeft momenteel drie ondertekenaars van de overheid, en de komende maanden worden er nog meer verwacht.
Net als deze acties telt ook de taal: het benoemen van het Grote Afrikaanse Zeewoud heeft bijgedragen aan het creëren van een unieke identiteit. Veel lokale talen hebben woorden voor kelp, ook al hebben de bossen zelf geen naam. Dit naamgevingsproces wordt langzaam over de hele wereld geïntroduceerd, waarbij een kelpbos in Zuid-Korea ‘Ullim’ wordt genoemd, het Argentijnse zeewoud ‘Auken Aiken’ en dat van Australië ‘Yangaa’.
Onze organisatie, Sea Change Project, werkt momenteel in samenwerking met de Save Our Seas Foundation aan de eerste complexe levende basislijn van het Grote Afrikaanse Zeewoud. Het 1001 Seaforest Species Project combineert verhalen vertellen en wetenschap om de puzzel van dit biodiverse, relatief intacte ecosysteem samen te stellen.
Hierdoor zullen onderzoekers, burgerwetenschappers, gemeenschappen en het publiek inzicht krijgen in de duizenden soorten die deze plek hun thuis noemen. Zeebossen over de hele wereld hebben iets soortgelijks nodig.
Voorlopig is de kleine tuberculeuze inktvis die zich onder een rots verbergt, veilig. Hoe lang zij en andere wezens uit de zeebossen van de wereld veilig blijven, hangt af van hoe zichtbaar we ze kunnen maken.
Helen Walne is schrijver en onderwaterfotograaf bij Sea Change Project, het team dat de Oscar-winnende film “My Octopus Teacher” naar een wereldwijd publiek bracht. Swati Thiyagarajan is een milieujournalist en verhalenverteller voor het Sea Change Project.
Bannerafbeelding: Kaapse pelsrob glijdt door een kelpbos. Afbeelding met dank aan Helen Walne / Sea Change Project.
Zie gerelateerde dekking:
De zeewier in de wereld heeft hulp nodig: minder dan 2% is goed beschermd
Mangroven winnen wereldwijd terrein en markeren een ommekeer na tientallen jaren van verlies
Citaties:
Filbee-Dexter, K., Pessarrodona, A., Krumhansl, KA, en Wernberg, T. (2026). Het verwijderen van zeewierkoolstof kan het klimaatgerelateerde verlies niet bijhouden. PLOS-biologie, 24(9), e3003949. doi:10.1371/journal.pbio.3003949
Arafeh-Dalmau, N., Villaseñor-Derbez, JC, Schoeman, DS, Mora-Soto, A., Bell, TW, Butler, CL, … Cavanaugh, KC (2025). Wereldwijde drijvende kelpbossen genieten beperkte bescherming, ondanks de toenemende dreiging van hittegolven op zee. Natuurcommunicatie, 16(1), 3173. doi:10.1038/s41467-025-58054-4
Mora-Soto, A., Schroeder, S., Gendall, L., Wachmann, A., Narayan, G., Read, S., … Costa, M. (2024). Terug naar het verleden: langdurig voortbestaan van stierkelpbossen in de Straat van Georgia, Salishzee, Canada. Grenzen in de mariene wetenschappen, 11, 1446380. doi:10.3389/fmars.2024.1446380
