Concurrentie tussen kleinschalige vissers en industriële schepen kan de voedselveiligheid en het levensonderhoud van kustgemeenschappen, vooral in het Zuiden, in gevaar brengen. In een nieuwe studie wordt gekeken welke landen het meest kwetsbaar zijn voor deze concurrentie en andere vormen van conflicten tussen de twee sectoren, zoals geschillen over visgronden of schade aan vistuig.
De studie, gepubliceerd op 22 oktober in het tijdschrift Natuurvoedselintroduceert een index die 126 landen een score geeft op basis van hun kwetsbaarheid voor dergelijke conflicten. De scores zijn gebaseerd op factoren zoals hoeveel industriële activiteit dichtbij de kust plaatsvindt, hoe afhankelijk landen zijn van kleinschalige visserij voor voedsel en inkomen, en hoe zwak hun bestuurssystemen zijn.
Afrika wordt gerangschikt als de meest kwetsbare regio, gevolgd door Oceanië, Azië en Midden- en Zuid-Amerika. West-Afrika en Zuid-Azië zijn volgens de index de meest kwetsbare subregio’s. Op landenniveau kregen Guinee, Sierra Leone en Mozambique wereldwijd de hoogste scores voor conflictkwetsbaarheid.
“Er zijn veel verschillende manieren waarop industriële visserij de kleinschalige visserij kan beïnvloeden,” vertelde Melissa Cronin, assistent-professor visserij-oceaanografie aan de Universiteit van Massachusetts Dartmouth in de VS en hoofdauteur van het onderzoek, aan Mongabay.
Een van de meest eenvoudige manieren is via concurrentie om ‘exact dezelfde doelvissoort’, zei ze. “Omdat industriële schepen of grootschalige schepen technologisch zo efficiënt zijn, kunnen ze veel sneller vissen en … een soort groter roofdier in het systeem zijn en die kleinschalige vissers verslaan.
Cronin zei dat ze geïnteresseerd was geraakt in het onderwerp nadat ze met kleinschalige vissers in Mexico en Ecuador had gesproken die “woedend” waren over industriële schepen, waarvan zij dachten dat ze hun vangst meenamen en deze in sommige gevallen gebruikten voor vismeel in plaats van voor menselijke consumptie.
Katherine Seto, universitair hoofddocent mariene wetenschappen aan de Universiteit van Californië in Santa Cruz (UCSC) in de VS, vertelde Mongabay in een e-mail dat de studie “uniek was vanwege het mondiale bereik en het gebruik van grootschalige datasets om deze conflicten te overwegen, die voorheen alleen zijn bestudeerd door middel van diepgaande casestudies en regionale vergelijkingen.” Seto was niet betrokken bij dit onderzoek, maar heeft eerder met Cronin samengewerkt.
Door de gegevens bladeren
Kleinschalige visserij is goed voor minstens 40% van de mondiale vangst, biedt werk aan 60 miljoen mensen en levert economische en voedingsvoordelen op voor honderden miljoenen anderen, volgens een onderzoek uit 2025 in het tijdschrift Natuur.
De hoge inzet voor kustbewoners kan leiden tot hevige concurrentie met grote schepen. In de nieuwe studie verwijst ‘conflict’ naar botsende belangen, niet noodzakelijkerwijs fysiek geweld, hoewel dat ook kan voorkomen.
In het onderzoek wordt niet gekeken naar gerapporteerde conflicten tussen kleinschalige vissers en industriële vissersvaartuigen. Uitgebreide mondiale gegevens over dergelijke conflicten ontbreken; ze worden vaak niet gerapporteerd. In april verscheen een onderzoek in het tijdschrift Eén aarde heeft conflicten over mariene hulpbronnen – en niet alleen visserijgeschillen – in Afrika gecatalogiseerd, maar de database was beperkt tot conflicten die in de media of in academische publicaties waren gedocumenteerd.
Cronin en haar co-auteurs schatten in plaats daarvan in welke landen visserijconflicten zullen voorkomen op basis van industriële en kleinschalige activiteiten, en noemden dit onderdeel van de index ‘blootstelling’. Voor elk land maten ze de dichtheid van de schijnbare industriële visserij binnen 25 kilometer (16 mijl) van de kust voor de periode 2017-2021, met behulp van satellietgegevens van schepenS‘ posities (AIS) zichtbaar op Global Fishing Watch, een platform voor het volgen van schepen. Voor schepen die geen AIS uitzenden, werden radarbeelden aangevuld.
De meeste kleinschalige schepen zijn niet zichtbaar op het Global Fishing Watch-platform. Om de potentiële overlap tussen industriële en kleinschalige activiteiten in te schatten, hielden de onderzoekers vervolgens rekening met de intensiteit van de kleinschalige vangst, zoals bepaald in eerder onderzoek door enkele van dezelfde auteurs. Ze hebben niet vastgesteld of industriële en kleinschalige schepen op precies dezelfde visgronden, op dezelfde diepte of op dezelfde soort actief waren.
“De blootstelling kan echt worden vergroot als een land afhankelijker wordt van kleinschalige visserij in zijn wateren”, zegt Cronin, die met dit werk begon toen hij postdoctoraal onderzoeker was aan de Duke University. Conflicten met industriële schepen hebben grotere gevolgen op plaatsen waar “veel mensen aan de kust letterlijk elke dag leven en eten van de kleinschalige visserij”, voegde ze eraan toe.
Een ander onderdeel van de index was effectief bestuur. Lage VN-scores op het gebied van corruptie, kwaliteit van regelgeving en menselijke ontwikkeling droegen bij aan hogere kwetsbaarheidsscores.
Een steeds gebruikelijker beleidsinstrument om kleinschalige vissers te beschermen is het preferentiële toegangsgebied (PAA), ook wel een uitsluitingszone in de kust genoemd, die over het algemeen industriële visserij of bepaalde soorten vistuig binnen een bepaalde afstand van de kust verbiedt. Meer dan 40 landen hebben PAA’s, hoewel ze deze niet altijd goed handhaven. Uit de studie bleek dat landen met PAA’s een hogere geschatte blootstelling aan conflicten hadden, mogelijk omdat regeringen het beleid hebben aangenomen als reactie op de bestaande concurrentie, suggereren de auteurs.
Seto van UCSC zei dat de bevinding logisch was, maar waarschuwde dat het ons niets vertelt over de effectiviteit van PAA’s, hoewel haar eigen werk in Ghana tekortkomingen aan het licht heeft gebracht. “Mijn ervaring is dat PAA’s alleen effectief zijn als ze de exclusieve rechten van kleinschalige vissers beschermen door volledige uitsluiting van industriële schepen en robuuste, consistente en snelle straffen bieden voor industriële overtredingen,” voegde ze eraan toe.
Niet alle negatieve effecten van concurrentie lopen in één richting. Kleinschalige vissers kunnen ook de industriële vangst beïnvloeden als ze bijvoorbeeld grote aantallen jonge exemplaren van een soort langs de kust vangen. Maar machtsonevenwichtigheden zijn in het voordeel van industriële vloten in de meeste gedocumenteerde conflicten tussen de twee sectoren, blijkt uit een recensie uit 2025 in het tijdschrift Vis en visserij. Kleinschalige vissers beschikken over het algemeen over minder geavanceerde uitrusting, minder alternatieve visgronden en een grotere afhankelijkheid van hun vangst voor voedsel en inkomen – en vaak minder politieke invloed.
Zowel grootschalige als kleinschalige visserij kan het leven in zee doden en ecosystemen verstoren, hoewel sommige vormen van industriële visserij, zoals bodemtrawls, bijzonder destructief zijn. Hoewel het onderzoek geen ecologische gegevens bevat, roept het vragen op over de ecologische gevolgen: de auteurs ontdekten dat 90% van de industriële schepen die AIS uitzenden en die ze konden identificeren in hun vijf jaar durende onderzoek naar activiteiten nabij de kust, trawlers waren, die aanzienlijke hoeveelheden niet-doelwit zeeleven kunnen vangen. De gegevens laten niet zien welk deel hiervan bodemtrawlers waren, die hun netten over de zeebodem slepen, in tegenstelling tot middenwatertrawlers, die hoger in de waterkolom opereren en over het algemeen minder schade aan de zeebodemhabitats veroorzaken.
Takeaways uit het onderzoek
Cronin zei dat het begrijpen van conflicten tussen kleine en grootschalige vissers vooral belangrijk is omdat deze conflicten in de loop van de tijd waarschijnlijk zullen toenemen als gevolg van de uitbreiding van de ontwikkelingsagenda’s van de ‘blauwe economie’, waartoe initiatieven op het gebied van de industriële visserij kunnen behoren.
Om conflicten te verminderen beveelt de studie aan dat landen: eigendoms- en toegangsrechten voor kleinschalige vissers veiligstellen, onder meer door middel van goed gehandhaafde PAA’s; de vrijwillige richtlijnen voor kleinschalige visrechten van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN implementeren, die in 2015 zijn gepubliceerd maar nog niet op grote schaal zijn geïmplementeerd; de overheidssubsidies die bijdragen aan de overcapaciteit van de industriële visserij verminderen; en onderhandelen over eerlijkere visserijovereenkomsten met het buitenland die hun burgers beter van dienst zijn.
Seto zei dat dit “geweldige aanbevelingen” waren en benadrukte dat bestuurskeuzes uit het verleden hebben bijgedragen aan het voorbereiden van de hedendaagse conflicten, ook in West-Afrikaanse landen.
“Veel van deze landen hanteren al honderden of duizenden jaren sterke kleinschalige visserijpraktijken,” zei ze. “De specifieke beleidskeuze van veel koloniale en postkoloniale regeringen om industriële visserijbedrijven te subsidiëren, te ontwikkelen en samen te werken voor het genereren van inkomsten, in plaats van kleinschalige visserij, heeft echter geleid tot de huidige context waarin twee zeer verschillende belangengroepen – kleinschalig en industrieel – zich nu op dezelfde hulpbronnen in dezelfde ruimten richten.’
Bannerafbeelding: Kleinschalige vissers werpen in maart 2025 hun netten uit in de wateren voor de kust van Gambia. Afbeelding door AP Photo/Grace Ekpu.
Conflicten over mariene hulpbronnen in Afrika draaien vooral om toegang: studie
Citaties:
Cronin, M.R., Finkbeiner, E., Virdin, J., Carmine, G., Dalton, K.H., Fitzpatrick, J., … Basurto, X. (2026). Conflicten met industriële vloten ondermijnen de bijdragen van de kleinschalige visserij aan de duurzame ontwikkeling in kwetsbare regio’s. Natuurvoeding, 7(10), 999-1010. doi:10.1038/s43016-026-01431-z
Basurto, X., Gutierrez, NL, Franz, N., Mancha-Cisneros, MDM, Gorelli, G., Aguión, A., … H. Thilsted, S. (2025). Het belichten van de multidimensionale bijdragen van kleinschalige visserij. Natuur, 637(8047), 875-884. doi: 10.1038/s41586-024-08448-z
Selig, ER, Achi, NG, Sundnes, F., Wabnitz, CC, Nakayama, S., Hjermann, D. Ø., … Tollefsen, AF (2026). Patronen van conflicten over mariene hulpbronnen in heel Afrika benadrukken de noodzaak van eerlijke toegang en verdeling van voordelen voor een blauwe economie. Eén aarde, 9(4), 101644. doi:10.1016/j.oneear.2026.101644
Basurto, X., Virdin, J., Franz, N., DeLand, S., Smith, B., Cleary, J., … Halpin, P. (2024). Een mondiale beoordeling van preferentiële toegangsgebieden voor kleinschalige visserij. npj Oceaanduurzaamheid, 3(1), 56. doi:10.5194/oos2025-1544
Seto, K., Easterday, K., Aheto, D., Asiedu, G., Sumaila, U.R., & Gaynor, K. (2023). Bewijs van ruimtelijke concurrentie, over schaarste van hulpbronnen, als voornaamste aanjager van conflicten tussen kleinschalige en industriële vissers. Ecologie en samenleving, 28(1). doi:10.5751/es-13650-280106
Cánovas Molina, A., en Gourguet, S. (2025). Het ontwarren van conflicten in de kleinschalige visserij. Vis en visserij, 26(6), 1198-1212. doi:10.1111/faf.70026
Feedback: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de auteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
