Een poging om de deur voor de commerciële walvisvangst te heropenen mislukte tijdens de recente bijeenkomst van de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC), nadat op de laatste dag een controversiële resolutie van tafel werd gehaald.
De ontwerpresolutie, ingediend door het Caribische land Antigua en Barbuda en mede gesponsord door Palau, St. Kitts en Nevis, St. Lucia en Togo, riep de IWC op om het “duurzame gebruik van walvisvoorraden” te bespreken en introduceerde een pad naar de herintroductie van de commerciële walvisvangst. Het wetsvoorstel werd echter uiteindelijk ingetrokken door een ander Caribisch land, Grenada, dat het wetsvoorstel niet mede-sponsorde, waardoor het veertig jaar oude mondiale moratorium van de IWC op de commerciële walvisvangst intact bleef.
De IWC, een intergouvernementele organisatie die toezicht houdt op het beheer en het behoud van walvisachtigen, waaronder walvissen, dolfijnen en bruinvissen, heeft haar 70e bijeenkomst tussen 27 september en 2 oktober in Hobart, Tasmanië. Ongeveer 400 afgevaardigden van alle 89 lidstaten en verschillende waarnemersorganisaties woonden de commissievergadering van dit jaar bij, die sinds 2012 tweejaarlijks wordt gehouden. De bijeenkomst markeerde 80 jaar sinds de oprichting van de IWC en 40 jaar sinds het moratorium dat werd ingesteld op de commerciële walvisvangst van kracht werd.
Het Internationale Verdrag voor de Regulering van de Walvisvangst, de internationale overeenkomst die in 1946 de IWC oprichtte, heeft alleen betrekking op baleinwalvissen en tandwalvissen, waardoor sommigen geloven dat het moratorium alleen op deze soorten van toepassing is, en niet op kleinere soorten walvisachtigen.
Experts zeggen dat het moratorium heeft bijgedragen aan het herstel van veel walvissoorten die ooit op de rand van uitsterven stonden als gevolg van de walvisjacht. Maar er blijven nog andere bedreigingen voor walvissen bestaan. Vistuig, snel bewegende schepen en verschillende vormen van vervuiling blijven walvisachtigen over de hele wereld doden of verwonden. Dan is er de groeiende dreiging van klimaatverandering, die de voedselvoorziening, habitats en migratiepatronen van walvisachtigen ontwricht.
Uit een onderzoek uit 2023 door een team van internationale wetenschappers is gebleken dat één op de vier soorten walvisachtigen, goed voor 26% van de 92 beoordeelde soorten, momenteel met uitsterven wordt bedreigd.
De commerciële walvisvangst is ook niet geheel verdwenen. Noorwegen en IJsland blijven de commerciële walvisvangst toestaan, respectievelijk onder bezwaar en onder voorbehoud van het moratorium van de IWC. Japan, dat zich in 2019 terugtrok uit de IWC maar waarnemer blijft, blijft dit ook toestaan. (In september kondigde de IJslandse regering aan dat ze in februari 2027 een wetsvoorstel zou indienen dat de commerciële walvisvangst verbiedt; of dit wetsvoorstel zal worden aangenomen, valt nog te bezien.)
Steun voor de walvisvangst van niet-walvisjachtlanden
Het kleine aantal landen dat nog steeds op walvissen jaagt, oefent aanzienlijke invloed uit op de IWC. Antigua en Barbuda hebben bijvoorbeeld lange tijd een sterk pro-walvisjacht standpunt ingenomen, ondanks het feit dat ze geen geschiedenis van commerciële walvisvangst hebben – een standpunt dat volgens critici nauw aansluit bij de belangen van een van de belangrijkste donoren, Japan. In een interview met lokale media in 2024 erkende ambassadeur Daven Joseph, de vertegenwoordiger van Antigua en Barbuda bij de IWC, dat zijn land gedurende twintig jaar 200 miljoen dollar aan Japanse hulp had ontvangen en suggereerde dat dit verband hield met het gedeelde pro-walvisvangststandpunt van de twee landen, maar verwierp elke suggestie dat deze hulp problematisch was. De regeringen van Antigua en Barbuda en Japan reageerden op het moment van publicatie niet op de vragen van Mongabay over de vraag of de steun van Japan en de pro-walvisjachtpositie van Antigua en Barbuda met elkaar verbonden waren.
Op dezelfde manier heeft het West-Afrikaanse land Togo, een van de mede-indieners van de resolutie, lange tijd steun ontvangen van Japan, maar heeft het geen geschiedenis van commerciële walvisvangst. Noch Togo noch Japan reageerden op het verzoek van Mongabay om commentaar op het moment van publicatie.
Fabienne McLellan, CEO van de Zwitserse NGO OceanCare, die de bijeenkomst dit jaar als waarnemer bijwoonde, noemde Antigua en Barbuda en hun bondgenoten “agenten van chaos” op de IWC.
“Hun voorgestelde resolutie was een belangrijke bron van zorg, en toen deze eenmaal werd ingetrokken, werd er opnieuw een destructieve troefkaart uitgespeeld door Antigua en Barbuda om te proberen een broodnodige begrotingsverhoging voor de IWC te voorkomen en de goedkeuring van de begroting te blokkeren”, zei McLellan in een verklaring. “Beide pogingen mislukten gelukkig.”
“Uiteindelijk zijn de algemene resultaten van de bijeenkomst bevredigend, aangezien de meerderheid van de landen krachtig steun verleende aan de verdediging van het verbod op de commerciële walvisvangst, wat een van de meest schitterende succesverhalen is in de mondiale inspanningen om wilde dieren te beschermen,” voegde McLellan eraan toe.
Geen pas voor het Zuid-Atlantische walvisreservaat
Het bod om het walvisreservaat in de Zuid-Atlantische Oceaan op te richten mislukte tijdens de IWC-bijeenkomst van dit jaar opnieuw, ondanks dat er “veel ‘ja’-stemmen werden ontvangen”, vertelde McLellan in een interview aan Mongabay.
Het voorstel voor een reservaat, dat in 2018 voor het eerst werd geïntroduceerd door Argentinië, Brazilië, Gabon, Zuid-Afrika en Uruguay, is herhaaldelijk geblokkeerd door een minderheid van landen die vóór de walvisvangst zijn. In 2024 bleef het bod achter bij de driekwart meerderheid die nodig was om met slechts één stem te stemmen.
Landen die tegen het heiligdom stemden waren onder meer Antigua en Barbuda, Benin, Cambodja, Ivoorkust, Grenada, Laos, Marshalleilanden, Mauritanië, Marokko, Naoero, Nicaragua, Noorwegen, Palau, Senegal, St. Kitts en Nevis, St. Lucia, Suriname en Tuvalu. McLelland typeerde de groep als “het gebruikelijke blok dat gewoon niet wilde dat dit doorging.” IJsland onthield zich, samen met het nieuwste lid van de IWC, Türkiye, van stemming.
Het voorgestelde Zuid-Atlantische walvisreservaat zou ongeveer 21 miljoen vierkante kilometer (8,1 miljoen vierkante mijl) van de Zuid-Atlantische Oceaan bestrijken. Het zou grenzen aan het walvisreservaat in de Zuidelijke Oceaan, opgericht door de IWC in 1994, en het walvisreservaat in de Indische Oceaan, opgericht door de IWC in 1979. In beide gevallen is de commerciële walvisvangst verboden.
Helena Symonds, onderzoeker op het gebied van zeezoogdieren en mededirecteur van het walvisonderzoeksstation OrcaLab in British Columbia, Canada, die ook als waarnemer de IWC-bijeenkomst bijwoonde, zei dat de oprichting van het Zuid-Atlantische walvisreservaat cruciaal was voor het verdere herstel van walvissen.
“De walvissen zijn momenteel in principe aan het herstellen, maar (geen enkele soort) heeft de normen of posities van vóór de walvisvangst bereikt”, vertelde Symonds in een interview aan Mongabay. “Het uitzetten van het Zuid-Atlantische reservaat, waardoor het grenst aan de andere twee reservaten, betekent dat de walvissen het vermogen hebben om zich binnen die gebieden te verplaatsen en hun levensgedrag en -resultaten uit te voeren … het biedt walvissen een gebied waar ze op natuurlijke wijze hun leven kunnen leiden.”
Andere belangrijke beslissingen van de IWC
Wat wel werd aangenomen op de IWC waren resoluties gericht op het verbeteren van het verzamelen en delen van gegevens over wereldwijde strandingen van walvisachtigen; het aanpakken van de mondiale handel in viskrop, of zwemblazen, waarvoor walvisachtigen soms als bijvangst worden gevangen; en werken aan het terugdringen van scheepsaanvallen waarbij walvisachtigen betrokken zijn.
Zwitserland heeft een ontwerpresolutie ingediend waarin wordt opgeroepen tot betere gegevensverzameling en instandhoudingsmaatregelen over het opzettelijk ‘nemen’ of doden van kleine walvisachtigen door de visserijsector, maar trok deze uiteindelijk in. Mark Worthing, directeur natuurbehoud van de Canadese non-profitorganisatie Pacific Orca Society, noemde de terugtrekking ‘teleurstellend’.
“Kleine walvisachtigen en dolfijnen krijgen niet vaak zoveel aandacht, zorg of interesse onder de grotere walvisachtigen”, vertelde Worthing, die als waarnemer de IWC bijwoonde, in een interview aan Mongabay, “maar ze sterven overal door visnetten, strandingsincidenten en bijvangst… en ze worden niet eens echt meegeteld. We hebben dus geen duidelijke cijfers over de impact die ze hebben op de visserij en soms zelfs op de walvisvangst.”
Ook de Hobart Declaration, een symbolische resolutie ter herdenking van de 80ste verjaardag van de IWC, werd aangenomen.
“De Verklaring van Hobart werd verwelkomd als de eerste collectieve verklaring van de Commissie over haar rol, geschiedenis en toekomst”, schreef de IWC in een mediaverklaring. “Afgezien van de verschillende beleidsstandpunten sprak de Commissie met één stem om de uitdagingen, prestaties en veerkracht van de IWC te erkennen, aangezien deze 80 jaar wetenschap en rentmeesterschap van walvisachtigen herdenkt en naar de toekomst kijkt.”
Kritiek en lof voor de IWC
Worthing zei dat klimaatverandering tijdens de IWC-bijeenkomst niet als een prioriteit werd behandeld, en dat de VS zelfs met succes lobbyden om de ‘woorden ‘klimaatverandering’ te verwijderen uit de werkplannen van het wetenschappelijk comité en het natuurbehoudscomité’ – een ontwikkeling die hij ‘uiterst ongemakkelijk’ noemde.
“Bedrijven op het gebied van fossiele brandstoffen zijn de nieuwe walvisvaarders, en de klimaatverandering heeft gevolgen voor ons allemaal”, aldus Worthing. “Het beïnvloedt het krill in Antarctica. Het beïnvloedt orka’s. Het beïnvloedt oceaanstromingen, strandingen, visserij, alles. Ik denk dat de IWC in principe een hele commissie zou moeten creëren die zich specifiek richt op de gevolgen voor het klimaat en het begrijpen van de gevolgen voor het klimaat en de klimaatvoordelen van walvissen.”
Aan de andere kant prees Worthing de IWC voor het werk dat het bijdraagt aan de wetenschappelijke en natuurbeschermingsgemeenschap voor walvisachtigen, en zei dat dit werk ‘ondergewaardeerd’ wordt.
De volgende tweejaarlijkse IWC-bijeenkomst staat gepland voor 2028. McLellan zei dat ze hoopt dat natuurbehoudsgezinde landen zich goed zullen voorbereiden op die bijeenkomst en klaar zullen staan met een reactie als pro-walvisjachtlanden een andere resolutie zullen indienen, zoals die welke Antigua en Barbuda deze keer hebben ingediend.
“Omdat we weten dat deze initiatieven van het duurzame walvisjachtkamp terug zullen komen”, zei McLellan. “We weten al dat er iets aan de muur hangt.”
Bannerafbeelding: Bultruggen (Megaptera novaeangliae) in Frans-Polynesië. Afbeelding door Lars von Ritter Zahony / Ocean Image Bank.
Elisabeth Claire Alberts is een senior staff writer voor Mongabay en was van 2024-2025 fellow bij de Het Ocean Reporting Network van het Pulitzer Center. Vind haar op Blauwhemel En LinkedIn.
Citaties:
Braulik, GT, Taylor, BL, Minton, G., Notarbartolo di Sciara, G., Collins, T., Rojas-Bracho, L., … Reeves, RR (2023). Status van de Rode Lijst en het uitstervingsrisico van de walvissen, dolfijnen en bruinvissen in de wereld. Behoud Biologie37(5). e14090. doi:10.1111/cobi.14090
Tessier-Larivière, C., Cabrol, J., Lesage, V., Ramp, C., Bérubé, M., Sears, R., … Winkler, G. (2026). Een 28-jarig record van de isotopische niche van baleinwalvissen in de Golf van St. Lawrence, Canada: een perspectief op ecosysteemveranderingen en potentieel voor voedselconcurrentie. Grenzen in de mariene wetenschappen, 12. 1679523. doi:10.3389/fmars.2025.1679523
Van Weelden, C., Towers, J.R., … Bosker, T. (2021). Gevolgen van klimaatverandering op de verspreiding, habitat en migratie van walvisachtigen. Ecologie van klimaatverandering, 1100009. doi:10.1016/j.ecochg.2021.100009
Togo is medesponsor van een voorstel om het verbod op de commerciële walvisvangst te herzien
Het mondiale moratorium op de walvisvangst, een ‘bepalend moment’, wordt veertig
