Volgens de meest uitgebreide mondiale rifanalyse tot nu toe verliezen de koraalriffen in de wereld zowel de harde koraalbedekking als, net zo belangrijk, de tijd die ze nodig hebben om te herstellen tussen steeds vaker voorkomende hittegolven op zee.
De ‘Status of Coral Reefs of the World: 2025’, gepubliceerd op 31 augustus door het Global Coral Reef Monitoring Network (GCRMN), is gebaseerd op 21,1 miljoen observaties uit 87.299 onderzoeken op 36.886 locaties in 123 rifdragende landen, gebieden en economieën, verzameld tussen 1980 en 2024.
Het rapport schat dat de mondiale bedekking van harde koralen, gedefinieerd als het aandeel van het rifoppervlak bedekt door levende harde koralen, is gedaald van gemiddeld 30,2% tijdens de referentieperiode 1980-2009 naar gemiddeld 27,3% tussen 2020 en 2024. Dat komt neer op een daling van 2,9 procentpunten, of 9,5% ten opzichte van de referentieperiode. De beoordeling karakteriseert deze schatting als conservatief: de monitoring begon nadat veel riffen al waren aangetast, en een ongelijkmatige gegevensdekking kan vergelijkingen tussen regio’s beperken. De dekking van hard koraal is in 2024 verder gedaald tot 25,8%.
Het rapport richt zich op de dekking van harde koralen, omdat harde koralen ecosysteemingenieurs zijn en hun dekking wereldwijd gemakkelijk kan worden gemeten, gemakkelijk te begrijpen en consistent wordt gemonitord, waardoor vergelijkingen tussen regio’s en in de loop van de tijd mogelijk zijn.
Van april 2023 tot medio 2025 ondervonden koraalriffen een vierde mondiale verbleking, uitgeroepen door de Amerikaanse National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) na een jaar van geaccumuleerde hittestress in de tropische Atlantische, Indische en Stille Oceaan.
Manuel González-Rivero, hoofdauteur van het rapport, mondiaal coördinator van GCRMN en leider van een onderzoeksteam bij het Australian Institute of Marine Science, zei dat de schatting niet de volledige tol van de vierde wereldwijde bleekgebeurtenis weergeeft, omdat de hittestress tot in 2025 aanhield.
“Gezien de huidige oceaantemperaturen en de versterking van El Niño, kunnen we anticiperen op omstandigheden die een nieuwe mondiale bleekgebeurtenis bevorderen”, vertelde González-Rivero per e-mail aan Mongabay. Het uitbreiden van de analyse tot 2025 en 2026 zal waarschijnlijk tot een steilere daling op de lange termijn leiden, zei hij.
Op 10 september zei NOAA dat El Niño een kans van meer dan 90% had om “zeer sterk” te worden tijdens de herfst en winter van 2026-2027 op het noordelijk halfrond. El Niño is een natuurlijk voorkomend klimaatverschijnsel dat wordt gekenmerkt door de uitgebreide opwarming van het oppervlaktewater in de centrale en oostelijke equatoriale Stille Oceaan, waardoor de mondiale oceaantemperaturen stijgen en de hittegolven in de zee worden versterkt die massale koraalverbleking kunnen veroorzaken.
Een krimpende herstelperiode
Mondiale koraalverbleking vindt plaats wanneer hittegolven op zee ervoor zorgen dat koralen de fotosynthetische algen waarvan ze afhankelijk zijn voor hun voedsel verdrijven, waardoor ze kwetsbaar worden voor verhongering en dood in de tropen. Moderne gegevens laten vier mondiale bleekgebeurtenissen zien: de eerste in 1998-1999, de tweede in 2010-2011, de derde in 2014-2017 en de vierde in 2023-2025. De vierde wereldwijde verbleking zorgde alleen al tussen 2023 en 2024 voor een relatieve daling van 8,9% in hard koraal, de grootste daling ooit in één jaar, aldus het rapport.
Riffen kunnen zich herstellen als de verstoringen afnemen. Volgens het rapport is de mondiale dekking na de derde mondiale verbleking tussen 2017 en 2019 met ongeveer 6% gestegen. Maar verblekingen vinden nu grofweg elke vier tot zes jaar plaats – in plaats van gemiddeld één keer per decennium – waardoor riffen veel minder tijd hebben om te herstellen voordat er een nieuwe hittegolf aankomt. De gemiddelde temperatuur van het zeeoppervlak boven koraalriffen is tussen 1985 en 2025 met 0,81° Celsius (1,46° Fahrenheit) gestegen, zegt het rapport.
Koraalbedekking alleen kan het ecologisch herstel ook overdrijven. González-Rivero zei dat onafhankelijk onderzoek aangeeft dat de dekking kan terugkeren voordat de voormalige mix van koraalsoorten dat doet. Sommige riffen ontwikkelen in plaats daarvan nieuwe assemblages die mogelijk minder biodiversiteit en vishabitats ondersteunen, minder ecosysteemdiensten leveren en kwetsbaarder blijven voor verstoring.
Julia Baum, koraalrifecoloog en professor aan de Universiteit van Victoria in Canada, die niet betrokken was bij het rapport, zei dat ze het niet in detail had beoordeeld, maar de bredere vooruitzichten als rampzalig beschreef.
“Het gedocumenteerde koraalherstel na de derde mondiale koraalverbleking is minimaal en geeft weinig aanleiding tot optimisme”, vertelde Baum per e-mail aan Mongabay. “Ik zou 6% geen rebound noemen.”
Ze zei dat het vaak genoemde interval van ongeveer zes jaar tussen mondiale bleekgebeurtenissen een mondiale schatting is, en niet een vaste cyclus die uniform door riffen wordt ervaren. Onder de huidige El Niño zal zich in 2026 waarschijnlijk nog een mondiale verblekingsgebeurtenis voordoen, zei ze.
“Nu de huidige mondiale oceaantemperaturen ongekend hoog zijn, zal de zich ontvouwende El Niño vrijwel zeker een doodvonnis zijn voor veel van de koraalriffen in de wereld,” zei Baum.
Ze zei dat steile, onmiddellijke bezuinigingen op de uitstoot van broeikasgassen essentieel zijn om te voorkomen dat de meeste riffen deze eeuw verloren gaan. Zonder hen, zei Baum, kunnen interventies om koralen te beschermen, zoals herstel en lokale stressvermindering, de onderliggende stijging van de oceaanhitte niet tegengaan, wat neerkomt op ‘het herschikken van de ligstoelen op de Titanic’.
Ongelijke verliezen
Achter de mondiale trend gaan scherpe regionale verschillen schuil. De dekking van hard koraal daalde met 48,7% in de regio die de noordelijke Arabische Zee, de Perzische Golf en de Golf van Oman omvat, en met 43,4% in de Caribische Zee. De koralen in de Stille Oceaan daalden met 18,3%, terwijl die in Australië met 10,9% daalden.
Het rapport vond geen duidelijke verandering op de lange termijn in Brazilië, de Oost-Aziatische Zee, de oostelijke tropische Stille Oceaan, of de Rode Zee en de Golf van Aden. Zuid-Azië en de westelijke Indische Oceaan registreerden stijgingen van respectievelijk 16,2% en 43%, maar het rapport waarschuwt dat verslechterde startomstandigheden en schaarse vroege waarnemingen deze voorgestelde trends compliceren.
Bij de beoordeling werd ook gekeken naar veranderingen in de bedekking van macroalgen op koraalriffen. Macroalgen zijn zeewieren met een belangrijke ecologische rol, maar overmatige bedekking kan koralen verdringen en de groei van nieuwe koralen belemmeren, waardoor het herstel van het rif na verstoringen wordt belemmerd. Wetenschappers volgen ze omdat de toename van macroalgen kan wijzen op een afnemende veerkracht van het rif. Terwijl de mondiale macroalgenbedekking met 44,1% groeide ten opzichte van de referentieperiode 1980-2009, bedekten macroalgen in 2024 slechts 6,8% van de koraalriffen wereldwijd. De auteurs vonden geen bewijs van een wereldwijde verschuiving van door koraal gedomineerde naar door algen gedomineerde riffen, hoewel dergelijke overgangen zich op bepaalde locaties hebben voorgedaan.
Ondersteunt het herstel van het rif
Volgens het onderzoek leven nu ongeveer 104 miljoen mensen binnen een straal van 5 kilometer van een koraalrif. Dit is 46% meer dan twintig jaar geleden, waardoor zowel de menselijke druk als de afhankelijkheid van riffen toeneemt.
Hoewel riffen minder dan 0,2% van de oceaanbodem bedekken, ondersteunen ze minstens 25% van de mariene soorten en ondersteunen ze het levensonderhoud, de voedselveiligheid en culturele tradities van bijna een miljard mensen.
González-Rivero zei dat duurzaam vissen, het verbeteren van de waterkwaliteit en het beheersen van de kustontwikkeling het herstelvermogen van lokale riffen kunnen behouden.
Het herstellen van beschadigde riffen en het ondersteunen van de evolutie – het kweken van koralen die beter tegen hitte kunnen – kan op sommige plaatsen helpen, zegt González-Rivero. Maar lokale projecten kunnen slechts zoveel doen als de hittegolven op zee toenemen. De beste kans voor riffen, zei hij, is om de uitstoot snel terug te dringen en tegelijkertijd gebieden te beschermen die relatief beschut kunnen blijven tegen de opwarming.
“Krimpende herstelperiodes zullen een diepere impact hebben op de samenstelling en functie van het rif dan we tot nu toe volledig begrijpen, met het potentieel voor langdurige gevolgen voor ecosystemen van koraalriffen,” zei González-Rivero.
Bannerafbeelding: Diverse vissen waaronder grootschalige soldaatvissen (Myripristis berndti), Moorse idolen (Zanclus cornutus), en een gemaskerde maanvis (Genicanthus personatus) zwemmen in een kleine koraaluitstulping op een rif in Papahānaumokuākea Marine National Monument, Hawai’i, in 2017. Afbeelding door Andrew Gray/NOAA (CC BY-NC 2.0).
Koraalverbleking: hoe de opwarmende zeeën de riffen van de wereld transformeren
De mondiale oceaan breekt records met 100 dagen hitte terwijl El Niño een nieuwe dreiging toevoegt
Citaties:
González-Rivero, M., Dallison,T., Wicquart, J., Brigdale, A., Logan, M., Fobert, EK, Staub, F., en Planes, S. (eds.), 2026. Status van koraalriffen van de wereld: 2025. Global Coral Reef Monitoring Network (GCRMN), International Coral Reef Initiative (ICRI). doi:10.59387/LFPR6347
Hughes, T.P., Anderson, K.D., Connolly, S.R., Heron, S.F., Kerry, J.T., Lough, J.M., … Wilson, S.K. (2018). Ruimtelijke en temporele patronen van massale verbleking van koralen in het Antropoceen. Wetenschap, 359(6371), 80-83. doi:10.1126/science.aan8048
Fabricius, K.E., Crossman, K., Jonker, M., Mongin, M., & Thompson, A. (2023). Macroalgenbedekking op koraalriffen: ruimtelijke en ecologische voorspellers en tienjarige trends in het Great Barrier Reef. PLOS EEN, 18(1), e0279699. doi:10.1371/journal.pone.0279699
Feedback: Gebruik dit formulier om een bericht te sturen naar de redacteur van dit bericht. Als u een openbare reactie wilt plaatsen, kunt u dat onderaan de pagina doen.
